Warszawska Syrenka – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/AGAD_Herb_Warszawy_1652.png/200px-AGAD_Herb_Warszawy_1652.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Syrenka_Warszawska.jpg/200px-Syrenka_Warszawska.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Syrenka_warszawska0205.jpg/200px-Syrenka_warszawska0205.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Wiadukt_Markiewicza_Warszawa_008.jpg/200px-Wiadukt_Markiewicza_Warszawa_008.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Pablo_Picasso_ul._Obro%C5%84c%C3%B3w_28-30_w_Warszawie.jpg/200px-Pablo_Picasso_ul._Obro%C5%84c%C3%B3w_28-30_w_Warszawie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Syrenka_XXXV_Liceum_Og%C3%B3lnokszta%C5%82c%C4%85ce_z_Oddzia%C5%82ami_Dwuj%C4%99zycznymi_im._Boles%C5%82awa_Prusa_w_Warszawie_ul._Zwyci%C4%99zc%C3%B3w_7-9.jpg/200px-Syrenka_XXXV_Liceum_Og%C3%B3lnokszta%C5%82c%C4%85ce_z_Oddzia%C5%82ami_Dwuj%C4%99zycznymi_im._Boles%C5%82awa_Prusa_w_Warszawie_ul._Zwyci%C4%99zc%C3%B3w_7-9.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Syrenka_Jerzy_Chojnacki_2019.jpg/200px-Syrenka_Jerzy_Chojnacki_2019.jpg)
Warszawska Syrenka, Warszawska Syrena – syrena, pół kobieta pół ryba, herb oraz jeden z symboli Warszawy[1].
Pochodzenie
[edytuj | edytuj kod]Syrena była herbem Starej Warszawy (Nowa Warszawa oraz jurydyki posiadały własne herby)[2].
Najstarszy istniejący wizerunek herbu Warszawy z syreną występuje na pieczęciach dokumentów rady miejskiej Warszawy z 7 kwietnia 1400 roku[3]. Przez długi czas syrena jednak miała zupełnie inny kształt niż dzisiaj. Górna połowa była ludzka, kobieca, na niektórych starszych pieczęciach prawdopodobnie męska, dolna z rozwiniętymi skrzydłami (czasem bez), ogonem i dwiema łapami[3].
Syrena w kształcie pół kobiety, pół ryby w oficjalnej symbolice miejskiej czyli na pieczęciach pojawiła się dopiero od około połowy XVIII wieku. Jednak już od drugiej połowy XVII wieku spotykana była na ilustracjach do utworów literackich[3]. Przypuszcza się, że motyw syreny mógł zostać zaczerpnięty z popularnych w średniowieczu Physiologusa i bestiarów[3].
W 1938 zatwierdzono nowy herb Warszawy przedstawiający Syrenę, zaprojektowany przez Szczęsnego Kwartę[4]. W 1967 zastąpiono go wzorem herbu w dwóch wersjach: reprezentacyjnej i użytkowej[5]. W 1990 przywrócono wzór herbu z 1938[5]. Dodatkowo w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy znalazł się zapis, że wizerunek Syreny o wzorze określonym w statucie m.st. Warszawy jest herbem m.st. Warszawy[6].
- Osobny artykuł:
Popularność motywu syreny sprawiła, że Warszawę zaczęto czasem określać „syrenim grodem”, a jej mieszkańców – „syreniarzami”[7].
Legendy o Syrence
[edytuj | edytuj kod]Syrenka jest bohaterką kilku warszawskich legend[8]. Wszystkie wyznaczają jej rolę patronki i opiekunki miasta[8].
Według Artura Oppmana Syrenę schwytali rybacy i skrępowaną zanieśli do wioski. Ta jednak swoim pięknym śpiewem przekonała strażnika, żeby ją uwolnił[8].
Według Ewy Szelburg-Zarembiny Syrena złotą strzałą miała wskazywać zagubionemu na łowach księciu miejsce jego przeznaczenia, na którym wyrosła Warszawa[8].
Według kolejnej legendy dawno temu przypłynęły z Atlantyku na Bałtyk dwie siostry – syreny; piękne kobiety z rybimi ogonami. Jedna z nich upodobała sobie skały w cieśninach duńskich i obecnie można ją oglądać siedzącą na skale u wejścia do portu w Kopenhadze. Druga dopłynęła do ujścia Wisły, skąd popłynęła w górę jej biegu. Według legendy u podnóża dzisiejszego Starego Miasta, mniej więcej w miejscu gdzie obecnie znajduje się jej pomnik, wyszła z wody na piaszczysty brzeg, aby odpocząć, a że miejsce jej się spodobało, postanowiła tu zostać.
Pomniki i płaskorzeźby (m.in.)
[edytuj | edytuj kod]Rynek Starego Miasta
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Powiśle
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Park Mirowski
[edytuj | edytuj kod]Betonowa rzeźba została wykonana przez Ryszarda Kozłowskiego. Ogon Syrenki jest oryginalnie wygięty i tworzy misę.
Wiadukt Markiewicza
[edytuj | edytuj kod]Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w ciągu ul. Karowej zdobi postać Syrenki z 1905 dłuta Jana Woydygi[9].
Ulica Inżynierska
[edytuj | edytuj kod]Płaskorzeźba Syrenki ujęta parą girland znajduje się nad wejściem do dawnego budynku administracyjnego remizy tramwajowej przy ulicy Inżynierskiej 6[10].
Ulica Katowicka
[edytuj | edytuj kod]Syrenka znajduje się na bocznej ścianie budynku XXXV Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Prusa przy ul. Zwycięzców 7/9 (od strony ul. Katowickiej) na Saskiej Kępie. Płaskorzeźba została wykonana przez Wojciecha Czerwosza[11].
Ulica Grochowska
[edytuj | edytuj kod]Syrenka znajduje się przed budynkiem Urzędu Dzielnicy Praga Południe przy ul. Grochowskiej 274. Została wykonana przez Jerzego Chojnackiego. Pierwotnie stała na Saskiej Kępie, przed budynkiem kina Sawa[12].
Zespół Stacji Filtrów
[edytuj | edytuj kod]Płaskorzeźba Syrenki została umieszczona na budynku Zakładu Filtrów Pośpiesznych na terenie Zespołu Stacji Filtrów. Została wykonana przez Jana Golińskiego[13].
Sejm
[edytuj | edytuj kod]Syrenka na tarczy herbowej na piersi orła znajduje się na drewnianej balustradzie ław rządowych w Sali Posiedzeń Sejmu przy ul. Wiejskiej 4/6/8. Została wykonana przez Aleksandra Żurakowskiego w 1947.
Poza Warszawą
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Inne
[edytuj | edytuj kod]Żołnierze brytyjskiego pułku Queen's Royal Hussars noszą naszywkę z Syrenką (Maid of Warsaw) na lewych rękawach mundurów. Przywilej ten został im nadany przez generała Władysława Andersa za wsparcie udzielone siłom polskim przez 7 Pułk Huzarów podczas bitwy o Ankonę w 1944[14][15].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Syrenka w Sali Posiedzeń Sejmu
- Syrenka na ulicy Inżynierskiej
- Warszawska syrenka umieszczona na karcie tytułowej księgi rachunkowej Starej Warszawy z 1609
- Herb Warszawy umieszczony na karcie tytułowej księgi rachunkowej Starej Warszawy z 1599
- Herb Warszawy umieszczony na karcie tytułowej księgi rachunkowej Starej Warszawy z 1602
- Wizerunek herbu z Kuriera Warszawskiego - 1845 rok
- Logo Warszawy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kazimierz Godziemba , Jak się zrodziła warszawska Syrena i praski Domek Loretański, „Kronika Polski i Świata”, 2 (13), 26 marca 1939, s. 12 .
- ↑ Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 37.
- ↑ a b c d Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
- ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 245–246. ISBN 83-01-08836-2.
- ↑ a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 246. ISBN 83-01-08836-2.
- ↑ Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817).
- ↑ Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 76.
- ↑ a b c d Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 412. ISBN 83-01-08836-2.
- ↑ Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 74.
- ↑ Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1999, s. 29. ISBN 83-909794-6-2.
- ↑ Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa w listach, opisach, wspomnieniach.... Warszawa: Kowalska/Stiasny, 2004, s. 218.
- ↑ Rzeźbiarze Saskiej Kępy wczoraj i dziś. Warszawa: Klub Kultury Saska Kępa, 2011, s. 16-17.
- ↑ Paweł Giergoń: Warszawa - figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem. sztuka.net. [dostęp 2013-09-21].
- ↑ The Queen's Own Hussars. [w:] National Army Museum [on-line]. nam.ac.uk. [dostęp 2020-06-14].
- ↑ The 7th Hussars. [w:] The Queen's Royal Hussars Regimental Association [on-line]. queensroyalhussars.org. [dostęp 2020-06-14].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Warszawska Syrenka. Geneza syrenki. Archiwum Państwowe m. st. Warszawy. [dostęp 2015-01-07].
- Anna Wajs, Magdalena Masłowska. Syrenka niejedno ma imię. „Stolica”. 10/2010, s. 4, 2010-10-01. EKBIN. ISSN 0039-1689. [dostęp 2015-01-07].
- Historia herbu. Urząd m.st. Warszawy. [dostęp 2015-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015–01–10)].
- Historia Warszawskiej Syrenki