Wiesław Machan – Wikipedia, wolna encyklopedia
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód | |
Zespoły | |
1961-1971 Teatr Komedia 1972-1979 Teatr Syrena |
Wiesław Machan (ur. 4 stycznia 1909 we Lwowie, zm. 25 lipca 1993 w Warszawie[1]) – polski kompozytor, aranżer, multinstrumentalista, dyrygent, pianista, a także rysownik[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzony 4 stycznia 1909 we Lwowie; syn Leona Machana (1877–1952) i Marii z domu Huth (1879–1955). Ukończył Konserwatorium Lwowskie w klasie koncertowej Wiktora Muenzera oraz Wydział Mechaniczny Politechniki Lwowskiej[3].
W czasie studiów grał w zespołach kameralnych i rozrywkowych. Występował z nimi w Polskim Radiu, na balach i zabawach studenckich. Był również taperem w kinie. Karierę muzyczną rozpoczął w okresie międzywojennym jako muzyk w orkiestrach lwowskich[1].
W 1929 założył swój własny zespół Machan Jazz, w którym grał na fortepianie. Na gitarze grał w duecie z pianistą Witoldem Krzemieńskim oraz w Wiennerschramer Kwartet, dla którego skonstruował pierwsze w Polsce skrzypce i gitarę elektryczną.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Wies%C5%82aw_Machan_gr%C3%B3b.jpg/240px-Wies%C5%82aw_Machan_gr%C3%B3b.jpg)
W 1938 przeniósł się do Warszawy. Pracował tam jako inżynier mechanik w Fabryce Maszyn Precyzyjnych, jak również prowadził własny zespół Złota Siódemka. Grał też w orkiestrze Bronisława Stasiaka. Pierwsze lata okupacji spędził w Warszawie, a w czasie powstania warszawskiego dostał się do niewoli niemieckiej. Wywieziony został do obozu koncentracyjnego we Flossenbürgu[2].
Po wyzwoleniu osiadł na Saskiej Kępie[3]. Pracował jako inżynier w Departamencie Mechanizacji Ministerstwa Rolnictwa. Był również pianistą w zespołach rozrywkowych grających w warszawskich restauracjach. Współuczestniczył w reaktywowaniu Jazz Club przy Polskiej YMCA (z ang. Young Men’s Christian Association – Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej)[2].
Gdy choroba rąk uniemożliwiła mu czynne muzykowanie, poświęcił się kompozycji oraz aranżacji. Uzupełnił w tym kierunku wykształcenie, studiując w systemie zaocznym u Kazimierza Sikorskiego i Macieja Zalewskiego. Współpracował w latach 1956–1960 jako kompozytor i aranżer z zespołem Błękitny Jazz Ryszarda Damrosza[2], również prowadził własny zespół muzyczny, towarzyszący licznym solistom w nagraniach płytowych. Z zespołem Machana dokonywali nagrań m.in. Marta Mirska, Rena Rolska i Zbigniew Rawicz.
W latach 1961–1971 był dyrygentem i kierownikiem muzycznym teatru "Komedia" w Warszawie, a w latach 1972–1979 teatru "Syrena", tamże[1].
Należał do Polskiej Korporacji Akademickiej Leopolia we Lwowie.
Jego sylwetce zostało poświęcone jest hasło w telewizyjnej wersji Leksykonu Polskiej Muzyki Rozrywkowej odc. 61 w reżyserii Ryszarda Wolańskiego[2].
Zmarł 25 lipca 1993 w Warszawie[1]. Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 33H-5-19)[4].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Działalność kompozytorską prowadził od początku lat 50.
Skomponował:
Komedie muzyczne
[edytuj | edytuj kod]- Niezwykła przygoda
- Atomowy rower (libretto obu Janusz Odrowąż).
- Wspólnie z Romanem Czubatym opracował ilustrację muzyczną do sztuki Tańczący osioł.
- Tworzył również utwory orkiestrowe dla teatrów i estrad, balety, marsze, utwory taneczne i piosenki.
Utwory instrumentalne
[edytuj | edytuj kod]- Niebo południa (tango),
- Amulet (slowfox),
- Serenada (slowfox) i inne.
Piosenki
[edytuj | edytuj kod]- Skończył się sen (sł. Janusz Odrowąż, 1955),
- O czym serce śni(sł. Janusz Odrowąż, 1956),
- W Arizonie (sł. Janusz Odrowąż, 1956 - pierwszy polski rock and roll), później wykorzystana w filmie Nad rzeką, której nie ma (1991)[5]
- Nieśmiały pierwszy śnieg (sł. Janusz Odrowąż, 1960),
- To płynie czas (sł. Helena Kołaczkowska, 1961 - wyróżnienie na I MFP w Sopocie1961),
- Gdy mówisz "a" (sł. Roman Sadowski, 1964),
- W miłości nie ma mocnych (sł. Jan Brzechwa),
- Sekretarka (sł. Jan Brzechwa),
- Na Zamku bal (sł. Krystyna Pac-Gajewska), Pieseczki, koteczki (sł. Janusz Odrowąż) i inne.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Jego żoną była lwowianka Lidia Maria Machan[6] (1915–2013) – aktorka i tancerka, z którą miał córkę Julittę Marię (1947–2013)[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Wiesław Machan, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-12-02] .
- ↑ a b c d e Machan, Wiesław - Osoby - Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2021-12-02] .
- ↑ a b Wiesław Machan – Usta milczą... dusza śpiewa! | Jazz Forum [online], jazzforum.com.pl [dostęp 2021-12-02] .
- ↑ Zmarli, „Więź” (nr 10(420)), 1993, s. 213 .
- ↑ Nad rzeką której nie ma [online], FilmPolski [dostęp 2021-12-02] (pol.).
- ↑ Lidia Machan, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-12-02] .
- ↑ Lidia Maria Machan, Julita Maria Machan-Kacprzyk, Warszawa, 13.04.2013 - nekrolog [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2021-12-02] .