Zbrodnia w Płutowie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Państwo | Polska pod okupacją III Rzeszy |
---|---|
Miejsce | |
Data | jesień 1939 |
Liczba zabitych | 230 osób |
Typ ataku | egzekucje przez rozstrzelanie |
Sprawca | |
Położenie na mapie Polski w 1939 ![]() | |
![]() |
Zbrodnia w Płutowie – seria zbiorowych egzekucji przeprowadzonych przez członków niemieckiego Selbstschutzu w leśnym parowie w pobliżu wsi Płutowo w okolicach Chełmna. Ocenia się, że jesienią 1939 r. zamordowano tam ponad 200 mieszkańców ziemi chełmińskiej.
Powstanie obozu Selbstschutzu w Płutowie
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Chełmno zostało zajęte przez oddziały Wehrmachtu 6 września 1939 r.[1] W mieście i jego okolicach natychmiast uaktywnili się członkowie miejscowego Selbstschutzu – paramilitarnej formacji złożonej z przedstawicieli niemieckiej mniejszości narodowej, zamieszkującej przedwojenne terytorium Rzeczypospolitej. Niezwłocznie rozpoczęły się aresztowania Polaków, których ofiarą padli przede wszystkim przedstawiciele lokalnych elit politycznych, gospodarczych i intelektualnych, ale również osoby do których członkowie Selbstschutzu żywili po prostu osobiste urazy bądź pretensje.
Selbstschutzmani z ziemi chełmińskiej podlegali organizacyjnie II Inspektoratowi Selbstschutzu, który obejmował zasięgiem swego działania powiaty: chełmiński, lipnowski, toruński i wąbrzeski. Siedziba inspektoratu znajdowała się w Płutowie, w dawnym dworze niemieckiego rodu Alvensleben, którego potomek – Ludolf-Hermann von Alvensleben – stał na czele pomorskiego Selbstschutzu. Szefem II Inspektoratu był zresztą inny członek rodu – Jacob Ludolf von Alvensleben[2].
W pałacu, a w zasadzie w jego piwnicach, Niemcy utworzyli w październiku 1939 r. prowizoryczny obóz koncentracyjny dla mieszkańców ziemi chełmińskiej. Więziono tam Polaków przywiezionych z tymczasowych aresztów w Chełmnie, jak również mieszkańców okolicznych miejscowości – głównie Płutowa, Unisławia, Borówna, Kiełpia i Gzina[3]. Wśród uwięzionych znajdowali się księża katoliccy, rolnicy, członkowie Polskiego Związku Zachodniego. W obozie znajdowało się średnio około 100 więźniów[2].
Uwięzionych w Płutowie Polaków przetrzymywano w bardzo ciężkich warunkach. Aresztowanych głodzono, szykanowano i zmuszano do wyczerpującej pracy. Bicia i tortur ze strony członków Selbstschutzu doświadczył m.in. ksiądz Kajetan Kaszewski, wikary w Unisławiu, którego w listopadzie 1939 r. zakatowano pałkami w piwnicach dworu[4].
Egzekucje w parowie płutowskim
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Intelligenzaktion_prusy_zachodnie.png/200px-Intelligenzaktion_prusy_zachodnie.png)
Większość więźniów Płutowa przeznaczona była do fizycznej likwidacji. Na miejsce kaźni Selbstschutzmani wybrali pobliski leśny parów, usytuowany wzdłuż drogi wiodącej do Szymborna. W październiku i listopadzie 1939 r. doszło tam do serii egzekucji, których ofiarą padło około 230 przetrzymywanych w obozie Polaków. Wśród zabitych znaleźli się nauczyciele i kierownik szkoły z Unisławia oraz rolnicy z Borówna[3].
Parów płutowski był trzecim, po Klamrach i Małym Czystym, największym miejscem kaźni ludności polskiej z Chełmna i okolic w 1939 r.
W drugiej połowie 1944 r., w związku ze zbliżaniem się Armii Czerwonej, Niemcy przystąpili do zacierania śladów zbrodni. Zwłoki pomordowanych zostały wykopane i spalone we wsi Małe Czyste. Przez przeoczenie naziści nie zdołali odnaleźć jednego z grobów, z którego władze polskie ekshumowały w 1945 r. osiemnaście zwłok[5].
Po wojnie na miejscu straceń postawiono pomnik ku czci ofiar.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Klamry. [dostęp 2009-12-01].
- ↑ a b Maria Wardzyńska: Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009, s. 165. ISBN 978-83-7629-063-8.
- ↑ a b Maria Wardzyńska: Był rok 1939.... op.cit., s. 166.
- ↑ Wojciech Wielgoszewski: Groza i heroizm. Tygodnik katolicki „Niedziela”. Edycja toruńska., 41/2009. [dostęp 2009-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (3 października 2015)].
- ↑ Pomnik na miejscu straceń w Płutowie. [dostęp 2009-12-01].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maria Wardzyńska: Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009. ISBN 978-83-7629-063-8.
- Wojciech Wielgoszewski: Groza i heroizm. Tygodnik katolicki „Niedziela”. Edycja toruńska., 41/2009. [dostęp 2009-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (3 października 2015)].
- Klamry. [dostęp 2009-12-01].
- Pomnik na miejscu straceń w Płutowie. [dostęp 2009-12-01].