Özbek alfabesi - Vikipedi
Özbek alfabesi, (Özbekçe: oʻzbek alifbosi) Özbek dilinin Arap, Kiril ve Latin harfleri yardımı ile yazımıdır.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Adib-i_sani.jpg/120px-Adib-i_sani.jpg)
Arap alfabesi
[değiştir | kaynağı değiştir]~ 960 - 1928 yılları arasında (Afganistan'da bugüne)
ا / آ | ب | پ | ت | ث | ج | چ | ح |
خ | د | ذ | ر | ز | ژ | س | ش |
ص | ض | ط | ظ | ع | غ | ف | ق |
ک | گ | ل | م | ن | نگ | و | ۉ |
هـ | ی | ی | ې |
Latin alfabesi
[değiştir | kaynağı değiştir]1928 - 1940 yılları arasında
A a | B b | C c | Ç ç | D d | E e | Ə ə | F f |
G g | Ƣ ƣ | H h | I i | J j | K k | L l | M m |
N n | Ꞑ ꞑ | O o | Ө ө | P p | Q q | R r | S s |
Ş ş | T t | U u | V v | X x | Y y | Z z | Ƶ ƶ |
Ь ь | ' |
1936 yılında Ə ə, Ө ө, Y y, Ь ь harfleri iptal edilmiştir.
Kiril alfabesi
[değiştir | kaynağı değiştir]1940 - 1992 yılları arasında
А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | О о |
П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц |
Ч ч | Ш ш | Ъ ъ | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я | Ў ў |
Қ қ | Ғ ғ | Ҳ ҳ |
Çağdaş Latin
[değiştir | kaynağı değiştir]1992 yılından sonra
A a | B b | D d | E e | F f | G g | H h | I i |
J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p | Q q |
R r | S s | T t | U u | V v | X x | Y y | Z z |
Oʻ oʻ | Gʻ gʻ | Sh sh | Ch ch | NG ng |
Yazışma çizelgesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Diğer alfabe ile karşılaştırma | ||||
---|---|---|---|---|
Arap | Latin | Кiril | Çağdaş Latin | IPA |
~960 - 1928 (Afganistan'da bugüne) | 1936 - 1940 | 1940 - 1992 | 1992 sonra | |
ﺍ, ه | Ə ə | А а | A a | [a],[æ] |
ﺏ | B в | Б б | B b | [b] |
چ | C c | Ч ч | Ch ch | [ʧ] |
ﺩ | D d | Д д | D d | [d] |
ې | E e | Е е | E e | [ɛ] |
ﻑ | F f | Ф ф | F f | [f] |
گ | G g | Г г | G g | [g'] |
ﻍ | Ƣ ƣ | Ғ ғ | Gʻ gʻ | [ɣ] |
ﺡ,ﻩ | H h | Ҳ ҳ | H h | [h] |
ی | I i | И и | I i | [ɪ] |
ﺝ, ژ | Ç ç, Ƶ ƶ | Ж ж | J j | [ʤ] |
ک | K k | К к | K k | [k'] |
ﻕ | Q q | Қ қ | Q q | [q] |
ﻝ | L l | Л л | L l | [l] |
ﻡ | M m | М м | M m | [m] |
ﻥ | N n | Н н | N n | [n] |
نگ | Ꞑ ꞑ | Ң ң | Ng ng | [ŋ] |
ﺍ | A a | О о | O o | [ɑ] |
ۉ | O o | Ў ў | Oʻ oʻ | [o] |
پ | P p | П п | P p | [p] |
ﺭ | R r | Р р | R r | [r] |
ﺙ,ﺱ,ﺹ | S s | С с | S s | [s] |
ﺵ | Ş ş | Ш ш | Sh sh | [ʃ] |
ﺕ,ﻁ | T t | Т т | T t | [t] |
ﻭ | U u | У у | U u | [u] |
ﻭ | V v | В в | V v | [v], [w] |
ﺥ | X x | Х х | X x | [x] |
ی | J j | Й й | Y y | [j] |
ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ | Z z | З з | Z z | [z] |
ء, ع | ' | Ъ ъ | ’ | [ʔ] |
Latin | Kiril | IPA |
---|---|---|
A a | А а | /a, æ/ |
B b | Б б | /b/ |
D d | Д д | /d̪/ |
E e | Е е, Э э | /e/ |
F f | Ф ф | /ɸ/ |
G g | Г г | /g/ |
H h | Ҳ ҳ | /h/ |
I i | И и | /i, ɨ/ |
J j | Ж ж | /dʒ/ |
K k | К к | /k/ |
L l | Л л | /l/ |
M m | М м | /m/ |
N n | Н н | /n/ |
O o | О о | /ɒ, o/[1] |
P p | П п | /p/ |
Q q | Қ қ | /q/ |
R r | Р р | /r/ |
S s | С с | /s/ |
T t | Т т | /t̪/ |
U u | У у | /u, y/ |
V v | В в | /w/ |
X x | Х х | /χ/ |
Y y | Й й | /j/ |
Z z | З з | /z/ |
Oʻ oʻ | Ў ў | /ɤ̟/ |
Gʻ gʻ | Ғ ғ | /ʁ/ |
Sh sh | Ш ш | /ʃ/ |
Ch ch | Ч ч | /tʃ/ |
' | ъ | /ʔ/ |
Örnekler
[değiştir | kaynağı değiştir]Latin | Kiril | Arap | Türkçe |
---|---|---|---|
Barcha odamlar erkin, qadr-qimmat va huquqlarda teng boʻlib tugʻiladilar. Ular aql va vijdon sohibidirlar va bir-birlari ila birodarlarcha muomala qilishlari zarur. | Барча одамлар эркин, қадр-қиммат ва ҳуқуқларда тенг бўлиб туғиладилар. Улар ақл ва виждон соҳибидирлар ва бир-бирлари ила биродарларча муомала қилишлари зарур. | برچه آدملر اېرکین، قدر-قیمت و حقوقلرده تېنگ بۉلیب توغیلدیلر. اولر عقل و وجدان صاحبیدیرلر و بیر-بیرلری ایله برادرلرچه معامله قلیشلری ضرور. | Bütün insanlar özgür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler. |
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ It sounds like /o/ only in Russian loanwords.