بازار اصفهان - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
بازار اصفهان (قیصریه) | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
نام | بازار اصفهان (قیصریه) |
کشور | ایران |
استان | استان اصفهان |
شهرستان | اصفهان |
اطلاعات اثر | |
کاربری | بازار |
دیرینگی | دوره صفوی |
دورهٔ ساخت اثر | دوره صفوی |
اطلاعات ثبتی | |
شمارهٔ ثبت | ۲۱۱۷ |
تاریخ ثبت ملی | ۱۶ شهریور ۱۳۷۷ |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Esfahan_bazaar_entrance.jpg/250px-Esfahan_bazaar_entrance.jpg)
بازار اصفهان (قیصریه) یکی از قدیمیترین و بزرگترین بازارهای خاورمیانه بهشمار میرود.[۱] ژان شاردن فرانسوی از «بازار قیصریه[۲] و بازار بزرگ اصفهان با سردر عالی و تزئینات آجرهای چینی (کاشیکاری) و سکوهای وسیع (از) سنگ یشم و سماق که (بر آنها) جواهرفروشان و زرگران انواع و اقسام زیورآلات و جواهرآلات و سکههای کمیاب را به فروش میرساندند»، یاد کرده است.
امتداد بازار بزرگ اصفهان به مسجد جامع و سپس به بازار عریان منتهی میشود. این بازار را به مناسبت مجاورت با گنبد نظامالملک و مسجد جامع، بازار نظامیه یا نظامالملکی نیز گفتهاند و تا نیم قرن پیش، رشتههای طولانی و متعددی این بازار را به بازارهای دروازه طوقچی و بازار غاز و میدان وصل میکرده است. از انشعابات دیگر آن، بازار ریسمان و مدرسهٔ کاسهگران است. مجموعه آثار تاریخی دیگری مانند مدرسهٔ ملا عبدالله، مسجد جارچیباشی، مدرسهٔ صدر، مدرسهٔ نیماور و کاروانسراهایی از دورهٔ صفوی و قاجار مانند کاروانسرای مخلص، گلشن و تیمچه ملک و بسیاری کاروانسراها و تیمچههای دیگر و حمامهایی از دورهٔ صفوی بر اهمیت تاریخی مجموعه معماری بازار بزرگ اصفهان که از سردر بازار قیصریه تا سردر مسجد جامع اصفهان امتداد دارد افزوده است.[۳]
این بازار، عمدتاً به فعالیت فرشفروشان اختصاص دارد. سردر بازار قیصریه، ورودی این بازار است. این بازار که با نام بازار سلطانی نیز خوانده میشود، از بزرگترین و مجللترین مراکز خرید و فروش در دوران صفوی بوده است و در سال ۱۰۲۹ هجری قمری (دوران صفوی) در شمال میدان تاریخی نقش جهان ایجاد گردید که این میدان را به میدان عتیق (کهنه) و اصفهان عصر سلجوقی مربوط میکند. این بنا در دوران صفوی از بازار قیصریه در شهر لار واقع در استان فارس الگوبرداری شده است.[۲][۱]
ساختار بازار
[ویرایش]ساختار بازار قیصریه در دو طبقهٔ مرتفع ساخته شده که طبقهٔ بالا به امور دفتری و بازرگانی اختصاص داشت و در طبقهٔ پایین مغازههای اصناف گوناگون در کنار هم مستقر بودهاند که از این بازار بزرگ و مجلل بازارهای دیگری منشعب میشدند و برخی از آنها هنوز هم فعال بوده و به مشاغل مختلف اختصاص دارند.[۴]
بر روی سقف، گنبدهایی تعبیه شده است و در انتهای گنبدها نورگیرهایی برای تأمین روشنایی و تهویهٔ هوا در نظر گرفته شده است.[۵]
راستهها
[ویرایش]برخی از راستههای بازار اصفهان عبارتاند از:
- بازار عریان
- هارونیه
- نیمآورد گلشن
- مخلص
- سماورسازها
- مقصودبیک
مساجد
[ویرایش]در طول این شاهراه سرپوشیده و مسقّف که برخی از خارجیان آن را «نگارخانهٔ سرپوشیده» نامیدهاند عناصر مذهبی همچون مدرسهٔ نیماور، مدرسهٔ صدر، مسجد خیاطها، مسجد نو، مسجد ذوالفقار، مسجد شیشه، مسجد جارچی و دهها مسجد دیگر به فعالیتهای مذهبی میپرداختند و بازرگانان و اصناف گوناگون در آنها عبادت میکردند.
مدارس مذهبی
[ویرایش]مراکز فرهنگی مانند مدارس مذهبی هم به اعتبار و رونق بازار میافزودند. مدارسی همچون مدرسهٔ کاسهگران، هارونیه، نیماور، جده بزرگ، جده کوچک، ملاعبدالله و … که با معماری خاص ایرانی دهها سال است موضوع کتابها و رسالات و تحقیقات مهندسین و معماران و سیاحان گوناگون هستند.
سرا و تیمچهها
[ویرایش]نهادهای اقتصادی نیز از دیگر جاذبههایی هستند که در بازارها وجود داشتهاند. برخی از این نهادها که «تیمچه» و «سرا» نامیده میشوند هنوز نیز فعال هستند. مشهورترین این سراها عبارتاند از: سرای اردستانیها، سرای خانی، سرای آقا، سرای پادرخت سوخته، سرای میراسماعیل، سرای تالار، سرای خوانساریها، سرای گلشن، سرای جارچی و سرای فخر.
این سراها به همراه کاروانسراهای متعدد و پررونق، بازار اصفهان را به عنصری فعال تبدیل میکرده که سیاحان با اشتیاق از آن بازدید میکردند و با دقت در سفرنامههایشان معرفی مینمودند.
نگارخانه
[ویرایش]- دویست سال قبل (با نام بازار خیاطها)
- در حال حاضر
- نمایی از سردر بازار قیصریه
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ مهاجر، سولماز (۲۰۱۹-۰۹-۰۵). «بازار اصفهان؛ بازمانده شکوه دوران صفوی». BBC Farsi. دریافتشده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ «قیصریه، بازاری به قدمت تاریخ اصفهان». خبرآنلاین. ۲۰۱۸-۰۹-۲۹. دریافتشده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
- ↑ «بازار اصفهان». سایت مؤسسه فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان. دریافتشده در ۲۰۱۹-۰۳-۱۰.
- ↑ «بازارها، شهرداری اصفهان». بایگانیشده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۷ ژوئن ۲۰۱۴.
- ↑ «معرفی بازار قیصریه اصفهان در ضلع شمالی میدان نقش جهان». دوستداران ایران.