Akwileja – Wikipedia, wolna encyklopedia
miasto i gmina | |||||
![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Region autonomiczny | |||||
Prowincja | |||||
Kod ISTAT | 030004 | ||||
Powierzchnia | 36 km² | ||||
Wysokość | 5 m n.p.m. | ||||
Populacja (2004) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 92,5 os./km² | ||||
Numer kierunkowy | 0431 | ||||
Kod pocztowy | 33051 | ||||
Położenie na mapie Friuli-Wenecji Julijskiej ![]() | |||||
Położenie na mapie Włoch ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Akwileja (łac. Aquileia, wł. Aquileia, friulski Acuilee, słoweński Oglej) – miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech w regionie Friuli-Wenecja Julijska. Ważny ośrodek turystyczny.
Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 3330 osób, 92,5 os./km².
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miasto zostało założone przez Rzymian w 181/180 p.n.e. jako twierdza w czasie wojen z plemionami illiryjskimi. Miasto zaczęło się rozwijać dzięki handlowi złotem, wydobywanym niedaleko obecnego Klagenfurtu. W 132 r. p.n.e. uzyskało wygodne połączenie drogowe z resztą ziem rzymskich dzięki budowie Via Popillia-Annia, dochodzącej tu z Ariminum (dzisiejsze Rimini) przez portową wówczas Hadrię i Rawennę[1]. W czasie wojen z Markomanami cesarz Marek Aureliusz uczynił z miasta bazę wypadową. W IV w n.e. miasto stało się siedzibą biskupstwa. Jeden z ówczesnych kronikarzy Auzoniusz opisał miasto jako moenibus et portu celeberrima i zaliczył je do najważniejszych obok Rzymu, Mediolanu i Kapui. W 452 r. Hunowie splądrowali i zniszczyli miasto, a jego mieszkańcy uciekli na pobliskie laguny, zakładając Wenecję i Grado. Mimo to miasto odrodziło się, lecz dwukrotnie (w 568 i 590 r.) było niszczone przez Longobardów. W średniowieczu wraz z okolicami podlegało świeckiej władzy swoich biskupów, noszących tytuł patriarchów i podlegających zwierzchnictwu cesarzy rzymsko-niemieckich. W 1450 r. Akwileja została podporządkowana Republice Weneckiej i dzieliła jej dalsze dzieje. W 1751 r. patriarchat Akwilei został zniesiony.
Zabytki i miejsca warte zobaczenia
[edytuj | edytuj kod]- katedra z początku XI wieku, zbudowana na fundamentach jeszcze starszej świątyni po której zachowała się na podłodze pochodząca z IV wieku mozaika o powierzchni 760 m² (największa zachowana mozaika wczesnochrześcijańska[2]). Na mozaice znajdują się przedstawienia postaci ludzi, zwierząt i roślin ujętych w geometryczne wzory. W absydzie natomiast zachowały się fragmenty fresków z XI wieku. Obok kościoła zachowała się dzwonnica z której roztacza się widok na miasto;
- ruiny rzymskiego portu rzecznego do których, od katedry, prowadzi obsadzona cyprysami Via Sacra;
- Muzeum Wczesnego Chrześcijaństwa (Museo Paleocristiano), położone na północnym wschodzie od ruin portu rzecznego. Muzeum eksponuje wczesnochrześcijańskie urny pogrzebowe, fragmenty mozaik i balustrad chóru;
- Muzeum Archeologiczne (Museo Archeologico) eksponujące znaleziska z czasów rzymskich takie jak różnego rodzaju przedmioty z kamieni szlachetnych, bursztynu i szkła.
- Akwileja, ruiny Forum romanum
- Akwileja, ruiny rzymskiego portu rzecznego
- Akwileja, katedra-baptysterium
- Akwileja, wnętrze katedry
- Akwileja, katedra-mozaika podłogowa
- Osobny artykuł:
Osoby związane z miastem
[edytuj | edytuj kod]- Patriarchowie Akwilei, w tym:
- Świętobór Fryderyk, patriarcha akwilejski w latach 1085–1086
- Pagano della Torre (zm. 1332), patriarcha Akwilei w latach 1319–1332
- Jan Sobiesław Luksemburski (1387–1394), patriarcha Akwilei
- Ludovico Trevisan (1401-1465), patriarcha Akwilei
Z Akwileją związanie byli także:
- Święty Chryzogon (III lub IV wiek), prawdopodobnie biskup Akwilei
- Święty Walerian, męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego
- Irena z Tesaloniki (ur. w okolicach Akwilei, zm. 294 lub 304) – dziewica i męczennica chrześcijańska oraz święta Kościoła katolickiego i prawosławnego
- Rufin z Akwilei (345-410), pisarz chrześcijański, historyk
- Konstantyn II (337–340), cesarz
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ A. Rosset: Starożytne drogi i mosty, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1970, s. 98
- ↑ Włochy północne. Wyd. I. Bielsko-Biała: Pascal sp. z o.o., 2008, s. 147. ISBN 978-3-8297-6558-9.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona miasta
- Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica