Andrzej Dudycz – Wikipedia, wolna encyklopedia
| ||
Data i miejsce urodzenia | ||
---|---|---|
Data i miejsce śmierci | ||
Miejsce pochówku | prawdopodobnie Bazylika św. Elżbiety Węgierskiej we Wrocławiu | |
Biskup Kninu | ||
Okres sprawowania | od 1560 do 1565 | |
Wyznanie | ||
Kościół | ||
Nominacja biskupia | 1560 | |
Sakra biskupia | 1560 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/POL_COA_Dudicz.svg/150px-POL_COA_Dudicz.svg.png)
Andrzej Dudycz (także: węg.: András Dudith de Horahovicza lub Hardelatti von Horebowitz, chor.: Andrija Dudić Orehovički; ur. 16 lutego 1533 w Budzie, zm. 23 lutego 1589 we Wrocławiu)[1] – był węgierskim szlachcicem pochodzenia chorwackiego, naturalizowanym Polakiem, humanistą, dyplomatą, pisarzem, katolickim biskupem Kninu i Peczu, działaczem reformacyjnym braci polskich i braci czeskich.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Biskup i dyplomata
[edytuj | edytuj kod]Urodzony w stolicy Królestwa Węgier w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Studiował we Wrocławiu, Włoszech, Wiedniu, Brukseli i Paryżu.
W 1560 król Ferdynand I Habsburg mianował go biskupem Kninu w Chorwacji (wówczas części Węgier). Uczestniczył w Soborze Trydenckim w latach 1545–1563, gdzie na polecenie króla Ferdynanda domagał się wprowadzenia komunii pod dwiema postaciami. Następnie został mianowany biskupem Fünfkirchen (Pecz).
Cesarz Maksymilian II 14 czerwca 1574, potwierdził szlachectwo Andrzeja Dudycza i nadał mu nowy herb – udostojniony cesarskim orłem. Polski indygenat otrzymał Dudycz prawdopodobnie w 1575[2].
W Polsce
[edytuj | edytuj kod]Dudycz przyjechał do Polski do Krakowa w 1565 jako ambasador cesarza Maksymiliana. Tam związał się z ruchem braci polskich, zrezygnował z funkcji biskupa i ożenił się. Został też poddanym króla polskiego. Chociaż jego przynależność do polskich unitarian nigdy nie była oficjalna, jednak jest powszechnie uznawany za jednego z ważnych działaczy tego kierunku religijnego.
W 1583 kupił miasteczko Śmigiel (ważny ośrodek polskiej reformacji) od członka wspólnoty braci polskich Stanisława Gilowskiego[3].
Dudycz korespondował z najważniejszymi europejskimi unitarianami (m.in. Jerzy Blandrata, Jakub Paleolog, Faust Socyn i Ferenc Dávid). W krakowskim domu Dudycza mieszkał Jakub Paleolog i stamtąd wyjechał do Siedmiogrodu[4].
Po wyborze Stefana Batorego na króla Polski, Dudycz opuścił Kraków. Wcześniej prowadził agitację na rzecz wyboru przeciwnika Batorego, cesarza Maksymiliana II. Zamieszkał we Wrocławiu, następnie na Morawach, gdzie związał się z braćmi czeskimi.
Chociaż Dudycz popierał reformację, to jednak odrzucał ekstremizm religijny (zgodnie z tym, co głosił Erazm z Rotterdamu) i potępiał fanatyzm zarówno protestantów jak katolików.
Zmarł we Wrocławiu i tu został pochowany w luterańskim kościele św. Elżbiety.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dudith Andras, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-11-24] .
- ↑ Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, ss. 59-60. ISBN 83-7181-217-5.
- ↑ http://www.ck-smigiel.pl/go.php?fstrona=historia_regionu,2004,04-01-03 Historia regionu] [dostęp 2010-07-23]
- ↑ Mihály Balázs Early Transylvanian Antitrinitarianism, 1566–1571: From Servet to Palaeologus
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Epitafium Dudycza w kościele św. Elżbiety we Wrocławiu
- De Cometis Dissertationes Novae Clariss. Virorum Thom. Erasti, Andr. Dudithij, Marc. Squarcialupi, Symon. Grynaei. Basileae 1580, Online-Edition of the Sächsische Landesbibliothek - Staats- und Universitätsbibliothek Dresden
- Publikacje Andrzeja Dudycza w serwisie Polona.pl
- The Scientific Revolution [dostęp 2021-11-24] (ang)
- ISNI: 0000000108850227
- VIAF: 32068966
- LCCN: n85143769
- GND: 118681036
- LIBRIS: zw9c6b2h3jbhsjh
- BnF: 12333307j
- SUDOC: 032271484
- SBN: BVEV020303
- NKC: jn19981000787
- DBNL: dudi003
- BNE: XX1232672
- NTA: 070171637
- Open Library: OL757429A
- PLWABN: 9810597375505606
- NUKAT: n98026316
- J9U: 987007434661005171
- NSK: 000047613
- ΕΒΕ: 228275
- NSZL: 134828