Brudziec zwyczajny – Wikipedia, wolna encyklopedia
Rhyparochromus vulgaris | |||
(Schilling, 1829) | |||
![]() Osobnik dorosły | |||
![]() Larwa (nimfa) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Gromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj | |||
Gatunek | brudziec zwyczajny | ||
Synonimy | |||
|
Brudziec zwyczajny[1], brudziec pospolity[2] (Rhyparochromus vulgaris) – gatunek pluskwiaka z podrzędu różnoskrzydłych i rodziny brudźcowatych. Eurybiont, pierwotnie o zasięgu palearktycznym, w XXI wieku zawleczony do nearktycznej Ameryki Północnej.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek ten został opisany po raz pierwszy w 1829 roku przez Samuela Petera Schillinga pod nazwą Pachymerus vulgaris[2].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Pluskwiak o owalnym, wydłużonym ciele[2] długości od 6,9 do 8,1 mm[3]. Czarna, trójkątna w zarysie głowa zaopatrzona jest w kuliste oczy złożone i stosunkowo długie, czarne, czasem z brązowymi nasadami dosiebnych członów czułki[2]. Przedplecze w przedniej części jest czarne, natomiast w tyle jasne z czarnym punktowaniem i parą białych, trójkątnych plam, co odróżnia ten gatunek od brudźca sosnowego i R. phoenicus, u których przedplecze jest całe ciemne[2][4]. Ubarwienie tarczki jest czarne. Półpokrywy mają kolor szarobrązowy z czarnym punktowaniem; w przedniej ich części wzdłuż krawędzi wewnętrznej biegnie czarna linia, zaś w tylnej części leży czarna plamka, za którą powierzchnia jest zazwyczaj białawo rozjaśniona i niepunktowana. Na wierzchołku czarnej zakrywki widnieje jasna plamka, co również odróżnia brudźca zwyczajnego od sosnowego i R. phoenicus[2]. Odnóża są wydłużone, czarne z żółtobrązowymi goleniami przedniej i środkowej pary, podczas gdy u b. sosnowego i R. phoenicus wszystkie golenie pozostają czarne[2][4].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek eurytopowy[2], zamieszkujący różne tereny otwarte i półcieniste[3], m.in. skraje lasów, wrzosowiska, obszary uprawne, stanowiska ruderalne, a nawet ludzkie zabudowania[2][4]. Spotykany jest przez cały rok, przy czym do rozrodu przystępuje wiosną[2]. Osobniki dorosłe późnym latem lub jesienią zapadają w hibernację. W warunkach naturalnych wybierają szczeliny w martwym drewnie i pod odstającą korą drzew, często tworząc na ten okres duże skupiska. Nierzadko zdarza im się zimować w zabudowaniach, zwłaszcza gospodarczych czy altanach działkowych, a wówczas mogą pozostawać aktywne przez całą zimę[3][1][2].
Pożywieniem tego pluskwiaka są soki wysysane z nasion różnych roślin, w tym: truskawki, pokrzyw, bylicy pospolitej, wiązów i topól[3]. Uzupełniać może dietę małymi, zwłaszcza martwymi bezkręgowcami[2] i nektarem[1].
Rozprzestrzenienie
[edytuj | edytuj kod]Owad pierwotnie palearktyczny, znany z niemal całej Europy, na południe sięgający Maroka i Algierii, a na wschód przez Azję Mniejszą, region Morza Kaspijskiego i Mongolię po Koreę[5]. Na początku XXI wieku zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej (północno-zachodnie Stany Zjednoczone)[6], jak również rozszerzył zasięg europejski o północne rejony Skandynawii i Wielką Brytanię[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Rhyparochromus vulgaris – Brudziec zwyczajny. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2020-04-11].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Brudziec pospolity. Rhyparochromus vulgaris (Schilling, 1829). [w:] Przyroda Świętokrzyska [on-line]. [dostęp 2020-04-11].
- ↑ a b c d Ekkehard Wachmann, Albert Melber, Jürgen Deckert: Wanzen. Band 3: Pentatomomorpha I: Aradoidea (Rindenwanzen), Lygaeoidea (Bodenwanzen u. a.), Pyrrhocoroidea (Feuerwanzen) und Coreoidea (Randwanzen u. a.). Keltern: Goecke & Evers, 2007, seria: Die Tierwelt Deutschlands und der angrenzenden Meeresteile nach ihren Merkmalen und nach ihrer Lebensweise. ISBN 978-3-937783-29-1.
- ↑ a b c Tristan Bantock, Joseph Botting: Rhyparochromus vulgaris. [w:] British Bugs. An online identification guide to UK Hemiptera [on-line]. 2018. [dostęp 2020-04-11].
- ↑ Jean Pericart: Faune de France. France et régions limitrophes. Vol. 84C: Hémiptères Lygaeidae euroméditerranéens. Systématique: Troisième Partie. Rhyparochrominae (2). París: Fédération Française des Sociétés de Sciences Naturelles, 1998.
- ↑ Thomas J. Henry. Raglius alboacuminatus (Goeze) and Rhyparochromus vulgaris (Schilling) (Lygaeoidea: Rhyparochromidae): Two palearctic bugs newly discovered in North America. „Proceedings of the Entomological Society of Washington”. 106, s. 513-522, 2004.