Franciszek I Sforza – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
książę Mediolanu | |
Okres | |
---|---|
Poprzednik | |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Data urodzenia | 23 lipca 1401 |
Data śmierci | 8 marca 1466 |
Ojciec | |
Matka | Lucia Torsano |
Żona | |
Dzieci | Galeazzo Maria, Hipolita Maria, Filip Maria, Sforza Maria, Ludwik, Elżbieta Maria, Ascanio, Oktawian Maria |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Bianca_Maria_Visconti.jpg/220px-Bianca_Maria_Visconti.jpg)
Franciszek I Sforza, Francesco I Sforza (ur. 23 lipca 1401, zm. 8 marca 1466) – książę Mediolanu w latach 1450-1466, pierwszy władca z dynastii Sforzów, gonfaloniere papieski[1].
Był jednym z siedmiu nieślubnych dzieci Muzia Attendolo Sforzy, założyciela rodziny Sforzów i Lucii Torsano. Podobnie jak ojciec w początkach kariery był kondotierem. Drogą mariaży doszedł do znaczenia i bogactwa.
Władza
[edytuj | edytuj kod]W roku 1427 Francesco Sforza zaofiarował usługi kondotierskie ostatniemu przedstawicielowi panującej w Mediolanie rodziny Viscontich, Filippowi Marii Viscontiemu. Księstwo Mediolanu znajdowało się wówczas w sytuacji zagrożenia ze strony Republiki Weneckiej, Państwa Kościelnego i Florencji. Sprawę komplikował brak męskiego potomka, który mógłby objąć panowanie w obrębie dotychczasowego rodu. Francesco wykorzystał fakt ciągłych klęsk Viscontiego i w obliczu bezpośredniego zagrożenia Mediolanu oznajmił gotowość obrony miasta, pod warunkiem oddania mu za żonę córki księcia Mediolanu – Bianki Marii[2].
Ślub per procura odbył się w roku 1431, z zastrzeżeniem, że małżeństwo zostanie skonsumowane, dopiero gdy małżonka przyjmie atencję męża. Gdy stosunki Viscontiego z sąsiadami zaczęły układać się pomyślniej, Sforza został usunięty z miasta w 1433 roku. Wstąpił wtedy na służbę Wenecjan i zaatakował Księstwo Mediolanu. Przestraszony Visconti zgodził się w roku 1441 na konsumpcję małżeństwa[3].
Potomstwo
[edytuj | edytuj kod]Franciszek i Bianka Maria mieli ośmioro dzieci:
- Galeazza Marię (1444–1476), księcia Mediolanu
- Hippolitę Marię (1446–1488), żonę Alfonsa II, króla Neapolu
- Filipa Marię (1445–1492), hrabiego Korsyki i Pawii
- Sforzę Marię (1449–1479), księcia Bari
- Ludwika, nazywanego il Moro (1452–1508), księcia Mediolanu
- Elżbietę Marię (1453–1472), żonę Wilhelma VIII, markiza Montferrat
- Ascanio Marię (1455–1505), biskupa Pawii, Cremony i Pesaro
- Oktawiana Marię (1458–1477), hrabiego Lugano
Filippo Visconti zmarł w roku 1447. W tym czasie Francesco Sforza przebywał w Marche. 14 sierpnia 1447 roku w Mediolanie proklamowano Republikę Ambrozjańską, jednak po początkowym poparciu, mediolańczycy szybko rozczarowali się do tej formy ustroju. Spowodowały to: brak podstawowych środków utrzymania, nieudolne rządy, korupcja, ciągłe zamieszki. 23 lutego 1450 roku szlachta oficjalnie przekazała władzę nad Mediolanem Sforzy, który od dłuższego czasu przebywał z wojskiem w pobliżu. 27 lutego Francesco wkroczył na czele swoich oddziałów do miasta[4].
Księstwo
[edytuj | edytuj kod]W czasie szesnastoletniego panowania Sforza prowadził pokojową politykę. Jego rządy charakteryzował długotrwały pokój i ciągły wzrost dobrobytu. Jego czasowe zatargi, głównie z papieżem, nie prowadziły do konfliktów zbrojnych[4].
Kultura
[edytuj | edytuj kod]W zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie znajduje się egzemplarz Sforziady, drukowanej książki z końca XV poświęconej Franciszkowi, a zamówionej przez jego syna, Ludwika[5]. W dziele zamieszczona jest kolorowa miniatura autorstwa Giovanniego Pietro Birago, przedstawiająca Franciszka[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Francesco Sforza, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2018-05-04] (ang.).
- ↑ Unger 2008 ↓, s. 86.
- ↑ Unger 2008 ↓, s. 86–87.
- ↑ a b Unger 2008 ↓, s. 87.
- ↑ a b Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej 2003 ↓, rozdz. „Sforziada”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kazimierz Chłędowski: Dwór w Ferrarze. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
- Karol Estreicher: Historia sztuki w zarysie. Warszawa-Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982. ISBN 83-01-03664-8.
- Miles J. Unger: Magnifico: The Brilliant Life and Violent Times of Lorenzo de’ Medici. New York: Simon&Schuster, 2008. ISBN 978-0-7432-5434-2.
- Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej (wersja elektroniczna). Biblioteka Narodowa, Warszawa. ISBN 83-7009-433-3.