Gediminas Kirkilas – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 30 sierpnia 1951 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 kwietnia 2024 |
Minister obrony Litwy | |
Okres | od 14 grudnia 2004 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Litwy | |
Okres | od 18 lipca 2006 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | Zigmantas Balčytis (p.o.) |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Gediminas Kirkilas (ur. 30 sierpnia 1951 w Wilnie, zm. 20 kwietnia 2024[1] tamże) – litewski polityk, poseł na Sejm, minister obrony w latach 2004–2006, premier Litwy w latach 2006–2008.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Od 1974 studiował zaocznie w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym. W latach 1978–1982 studiował nauki polityczne w wyższej szkole partyjnej w Wilnie. W 2004 ukończył studia w międzynarodowej szkole biznesu Uniwersytetu Wileńskiego. W latach 1969–1972 odbywał służbę wojskową w radzieckiej marynarce wojennej. Po odbyciu służby wojskowej w latach 1972–1978 pracował jako renowator dóbr kultury w przedsiębiorstwie restauracji zabytków. Pracę wykonywał przy zabytkach Wilna (m.in. w kościołach, a także w zespole Uniwersytetu Wileńskiego i pałacu w Werkach). Po ukończeniu studiów politologicznych w 1982 rozpoczął pracę w aparacie Komunistycznej Partii Litwy. W latach 1982–1985 był instruktorem w komitecie rejonowym KPL, a w latach 1986–1990 instruktorem w wydziale kultury KC KPL. W latach 1988–1990 pracował jako asystent prasowy I sekretarza KC KPL Algirdasa Brazauskasa, a od 1990 do 1992 był jego asystentem jako deputowanego Rady Najwyższej Litwy.
W 1990 po przekształceniu KPL w Litewską Demokratyczną Partię Pracy (LDDP) został jej wiceprzewodniczącym, w latach 1991–1996 pełnił funkcję pierwszego wiceprzewodniczącego, a w latach 1996–2001 członka prezydium LDDP. W 2001 po zjednoczeniu LDDP z Litewską Partią Socjaldemokratyczną (LSDP) został wiceprzewodniczącym socjaldemokratów. Czterokrotnie (w 1992, 1996, 2000 i 2004) był wybierany do Sejmu kolejnych kadencji. Pełnił funkcje przewodniczącego frakcji parlamentarnej LSDP, komisji bezpieczeństwa narodowego i obrony, komisji spraw zagranicznych, delegacji Litwy do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz wiceprzewodniczącego komisji ds. europejskich. Od 2002 zajmował stanowisko specjalnego przedstawiciela prezydenta Litwy ds. komunikacji między Litwą a obwodem królewieckim. Uzyskał rangę ambasadora nadzwyczajnego i pełnomocnego Republiki Litewskiej. 14 grudnia 2004 objął stanowisko ministra obrony narodowej w rządzie Algirdasa Brazauskasa.
29 czerwca 2006 prezydent Valdas Adamkus przedstawił Sejmowi jego kandydaturę na stanowisko premiera. 4 lipca Sejm została ona zaakceptowana przez Sejm. 6 lipca prezydent mianował go na funkcję premiera. 18 lipca program jego rządu uzyskał aprobatę Sejmu. 19 maja 2007 wybrano go na stanowisko przewodniczącego LSDP. 13 marca 2008 posłowie ugrupowań opozycyjnych (Związku Ojczyzny, Partii Pracy, Porządku i Sprawiedliwości oraz liberałów) wystąpili do premiera z interpelacją zawierającą kilkanaście krytycznych pytań dotyczących polityki jego rządu[2][3]. 18 marca interpelacja została przekazana przewodniczącemu Sejmu Viktorasowi Muntianasowi[4]. W ciągu dwóch tygodni od dnia przekazania interpelacji przez przewodniczącego parlamentu premier powinien ustosunkować się do zawartych w niej pytań. 1 kwietnia premier przedstawił odpowiedzi na pytania interpelacji[5]. 3 kwietnia w głosowaniu nad jego odpowiedziami Sejm nieznaczną większością uznał je za zadowalające[6][7], co pozwoliło premierowi na zachowanie stanowiska.
W wyborach parlamentarnych w 2008 ponownie uzyskał mandat poselski z listy partyjnej LSDP. 9 grudnia tego samego roku zakończył działalność na urzędzie premiera. W 2012 i 2016 Gediminas Kirkilas po raz kolejny był wybierany do Sejmu[8][9]. W październiku 2017 wystąpił z LSDP[10], a w marcu 2018 stanął na czele rozłamowej Litewskiej Socjaldemokratycznej Partii Pracy[11]. W 2020 znalazł się poza parlamentem, a w 2021 na funkcji przewodniczącego partii zastąpił go Jonas Pinskus[12].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Witolda Wielkiego – Litwa, 2003[13]
- Krzyż Komandorski Orderu Krzyża Pogoni – Litwa, 30 marca 2004[13]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – Polska, 2009[14]
- Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – Polska, 2003[15]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mirė politikas, buvęs Lietuvos premjeras Gediminas Kirkilas. lrt.lt, 20 kwietnia 2024. [dostęp 2024-04-20]. (lit.).
- ↑ Zebrano podpisy pod interpelacją wobec premiera. znadwilii.lt, 14 marca 2008. [dostęp 2010-06-28].
- ↑ Egle Digrite: Под интерпелляцией больше 40 подписей. delfi.lt, 13 marca 2008. [dostęp 2010-06-28]. (ros.).
- ↑ Интерпелляцию премьеру подписали 58 депутатов. delfi.lt, 18 marca 2008. [dostęp 2010-06-28]. (ros.).
- ↑ Premier G. Kirkilas odpowiedział na pytania interpelacji. znadwilii.lt, 2 kwietnia 2008. [dostęp 2010-06-28].
- ↑ Premier pozostaje na stanowisku. znadwilii.lt, 3 kwietnia 2008. [dostęp 2010-06-28].
- ↑ A. Kubilius grozi wotum nieufności wobec całego Rządu. znadwilii.lt, 3 kwietnia 2008. [dostęp 2010-06-28].
- ↑ Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2012. [dostęp 2012-10-21]. (lit.).
- ↑ Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2016. [dostęp 2016-10-10]. (lit.).
- ↑ Ośmiu posłów z frakcji socjaldemokratycznej opuszcza szeregi partii, jeden usunięty decyzją rady. zw.lt, 14 października 2017. [dostęp 2017-11-12].
- ↑ Tomasz Otocki: Na Litwie powstaje nowa lewicowa partia. przegladbaltycki.pl, 24 marca 2018. [dostęp 2018-03-25].
- ↑ „Socialdarbiečiai” apsisprendė: partijos vairą iš G. Kirkilo perleido J. Pinskui. lrytas.lt, 19 czerwca 2021. [dostęp 2021-07-28]. (lit.).
- ↑ a b Apdovanotų asmenų duomenų bazė. president.lt. [dostęp 2010-06-28]. (lit.).
- ↑ M.P. z 2009 r. nr 43, poz. 664
- ↑ M.P. z 2003 r. nr 32, poz. 419
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nota biograficzna na stronie Sejmu Republiki Litewskiej. [dostęp 2016-10-10]. (lit.).