Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – Wikipedia, wolna encyklopedia
Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – lista inwentaryzacyjna chronionego, niematerialnego dziedzictwa kulturowego kraju.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego sporządzona w Paryżu 17 października 2003 r. nakłada na państwa-sygnatariuszy, obowiązek ochrony i inwentaryzacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a są nim, według definicji Konwencji: praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedza i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturowa – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego.
Według Konwencji niematerialne dziedzictwo kulturowe przejawia się, między innymi w następujących dziedzinach:
- tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego;
- sztuki widowiskowe;
- zwyczaje, rytuały i obrzędy świąteczne;
- wiedza i praktyki dotyczące przyrody i wszechświata;
- umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym[1].
Weszła w życie 20 kwietnia 2006 roku, po ratyfikacji przez 30 państw zgodnie z art. 34. Do 1 lipca 2021 roku ratyfikowało ją 180 państw[2].
Konwencja została ratyfikowana przez Polskę 16 maja 2011 roku[3].
Polska Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego
[edytuj | edytuj kod]nr | zdjęcie | nazwa | data wpisu |
---|---|---|---|
1 | ![]() | Rusznikarstwo artystyczne i historyczne – wyroby według tradycyjnej szkoły cieszyńskiej | 23.05.2014[4] |
2 | Szopkarstwo krakowskie | 23.05.2014[4] | |
3 | ![]() | Pochód Lajkonika | 23.05.2014[4] |
4 | ![]() | Flisackie tradycje w Ulanowie | 23.05.2014[4] |
5 | ![]() | Procesja Bożego Ciała w Łowiczu | 23.05.2014[4] |
6 | ![]() | Język esperanto jako nośnik kultury esperanckiej | 31.10.2014[4] |
7 | ![]() | Umiejętność wytwarzania instrumentu i praktyka gry na kozie (dudach podhalańskich) | 16.12.2014[4] |
8 | ![]() | Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej (Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu) | 12.10.2015[4] |
9 | ![]() | Sokolnictwo – żywa tradycja | 12.10.2015[4] |
10 | ![]() | Polskie tańce narodowe – polonez, mazur, kujawiak, oberek, krakowiak | 12.10.2015[4] |
11 | Uroczystości odpustowe ku czci św. Rocha z obrzędem błogosławieństwa zwierząt w Mikstacie | 3.12.2015[4] | |
12 | Tradycyjna technika ludwisarska stosowana w ludwisarni Felczyńskich w Taciszowie | 3.12.2015[4] | |
13 | Przywołówki dyngusowe w Szymborzu | 16.03.2016[4] | |
14 | Gwara warmińska jako nośnik tradycji ustnych | 10.03.2016[4] | |
15 | ![]() | Zabawkarstwo żywiecko-suskie | 4.06.2016[4] |
16 | ![]() | Bartnictwo | 4.06.2016[4] |
17 | Perebory – nadbużańskie tradycje tkackie | 4.06.2016[4] | |
18 | ![]() | Krakowska koronka klockowa | 26.10.2016[4] |
19 | ![]() | Tradycje kulturowe Biskupizny | 5.12.2016[4] |
20 | ![]() | Kolędowanie Dziadów Noworocznych na Żywiecczyźnie | 5.12.2016[4] |
21 | „Turki” grodziskie | 1.06.2017[4] | |
22 | ![]() | Tradycje wytwarzania koronki koniakowskiej | 1.06.2017[4] |
23 | ![]() | Tradycje dudziarskie w Wielkopolsce | 31.07.2017[4] |
24 | Umiejętność wyplatania kosza "kabłącoka" w Lucimi | 31.07.2017[4] | |
25 | Tradycje weselne z Szamotuł i okolic | 31.07.2017[4] | |
26 | Wyścigi kumoterek | 27.10.2017[4] | |
27 | Umiejętność gry na dudach żywieckich i ich wytwarzanie | 27.10.2017[4] | |
28 | Procesja Bożego Ciała z tradycją kwietnych dywanów w Spycimierzu | 14.02.2018[4] | |
29 | Gajdy – umiejętność wytwarzania instrumentu i praktyka gry | 14.02.2018[4] | |
30 | ![]() | Barbórka górników węgla kamiennego na Górnym Śląsku | 10.07.2018[4] |
31 | ![]() | Plecionkarstwo w Polsce | 10.07.2018[4] |
32 | ![]() | Tradycje kulturowe Bambrów Poznańskich | 10.07.2018[4] |
33 | ![]() | Kroszonkarstwo opolskie | 14.08.2019[4] |
34 | Umiejętność ręcznego malowania wzoru opolskiego | 14.08.2019[4] | |
35 | ![]() | Zwyczaj wodzenia niedźwiedzia na Śląsku Opolskim | 14.08.2019[4] |
36 | ![]() | Polonez – taniec polski | 14.08.2019[4] |
37 | Kaszubska Gwiôzdka | 27.08.2019[4] | |
38 | ![]() | Wycinankarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej[5] | 4.03.2020[4] |
39 | Krzyżoki w Borkach Małych | 4.03.2020[4] | |
40 | Babski comber na Śląsku Opolskim | 10.03.2020[4] | |
41 | Boże Ciało z tradycją układania dywanów kwietnych w Kluczu, Olszowej, Zalesiu Śląskim i Zimnej Wódce | 10.03.2020[4] | |
42 | Pisanie pisanek techniką batikową na Śląsku Opolskim | 3.08.2020[4] | |
43 | Zwyczaj dunajowania w Łukowej i okolicach | 5.11.2020[4] | |
44 | Tradycyjne święcenie pokarmów w Dąbrowie Chotomowskiej | 5.11.2020[4] | |
45 | Wysiewanie serc i krzyży na polach w okolicach Strzelec Opolskich | 5.11.2020[4] | |
46 | ![]() | Wypiek byśków i nowych latek Kurpiów Puszczy Zielonej | 5.11.2020[4] |
47 | Carillonowa muzyka w Gdańsku | 30.12.2020[4] | |
48 | Chodzenie z kozą na Kujawach | 30.12.2020[4] | |
49 | Hafciarstwo z nadwiślańskiego Urzecza | 30.12.2020[4] | |
50 | Bziuki – wielkanocny zwyczaj dmuchania ogni w Koprzywnicy | 25.03.2021[4] | |
51 | ![]() | Umiejętność wytwarzania czepców warmińskich | 25.03.2021[4] |
52 | Tradycyjne szkutnictwo Pucka | 29.06.2021[4] | |
53 | ![]() | Brodacze ze Sławatycz – zwyczaj pożegnania starego roku | 1.12.2021[4] |
54 | Tradycje kulturowe Bukówca Górnego | 1.12.2021[4] | |
55 | ![]() | Demoscena – kultura twórców dem | 1.12.2021[4] |
56 | Bursztyniarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej | 1.02.2022[4] | |
57 | ![]() | Snutka golińska – hafciarstwo południowej Wielkopolski | 1.02.2022[4] |
58 | ![]() | Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej[6] | 17.05.2022[4] |
59 | ![]() | Krzyżyki z palmy wielkanocnej – zwyczaj z terenów Opolszczyzny | 17.05.2022[4] |
60 | ![]() | Wielkanocne procesje konne na Górnym Śląsku | 11.07.2022[4] |
61 | ![]() | Barbórka górników węgla kamiennego na Dolnym Śląsku | 11.07.2022[4] |
62 | Skubanie pierza na Śląsku Opolskim | 11.07.2022[4] | |
63 | ![]() | Bacowanie | 26.10.2022[4] |
64 | Tkanie rękawic furmańskich przez Czarnych Górali | 26.10.2022[4] | |
65 | Koszyczek wikowy - tradycja wyplatania w gminie Ciężkowice | 3.03.2023[4] | |
66 | Wyplatanie z korzeni świerkowych w Beskidzie Śląskim | 3.03.2023[4] | |
67 | Tradycje Barbórkowe oraz kult Św. Kingi wśród górników solnych kopalni w Bochni i Wieliczce | 3.03.2023[4] | |
68 | ![]() | Zwyczaje związane z kultem Św. Barbary oraz tradycje górników kruszcowych na ziemi tarnogórskiej | 3.03.2023[4] |
69 | ![]() | Tradycje kulturowe górniczych orkiestr dętych z Górnego Śląska | 3.03.2023[4] |
70 | Bobowska koronka klockowa | 3.03.2023[4] | |
71 | Plecionkarstwo na Śląsku Opolskim | 3.03.2023[4] | |
72 | Zielarstwo i ziołolecznictwo na Śląsku Opolskim | 3.03.2023[4] | |
73 | Tradycje hafciarskie w Dobrzeniu Wielkim | 3.03.2023[4] | |
74 | ![]() | Tradycja wykonywania, ubierania i noszenia żywieckiego stroju mieszczańskiego | 28.06.2023[4] |
75 | ![]() | Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach | 28.06.2023[4] |
76 | Tradycje rzeźbiarskie ośrodka w Kutnie | 28.06.2023[4] | |
77 | Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej | 28.06.2023[4] | |
78 | Garncarstwo w Medyni Głogowskiej, Medyni Łańcuckiej, Pogwizdowie i Zalesiu | 28.06.2023[4] | |
79 | Barabanienie wielkanocne w Iłży | 28.06.2023[4] | |
80 | Wyplatanie koron żniwnych w Gogolinie | 13.07.2023[4] | |
81 | Wawrzyńcowe hudy | 13.07.2023[4] | |
82 | Harciarstwo kaszubskie | 13.07.2023[4] | |
83 | Cymbały – umiejętność budowania i praktyka gry w Polsce południowo-wschodnie | 13.07.2023[4] | |
84 | Tkactwo dwuosnowowe powiatu węgrowskiego | 12.09.2023[4] | |
85 | ![]() | Tradycyjna hodowla i loty gołębi pocztowych | 12.09.2023[4] |
86 | Pochód inauguracyjny Uniwersytetu Jagiellońskiego | 29.01.2024[4] | |
87 | Procesja z figurami podczas odpustu św. Rocha w Dobrzeniu Wielkim | 29.01.2024[4] | |
88 | ![]() | Święto Ogniowe w Żorach | 29.01.2024[4] |
89 | Warszawska pielgrzymka piesza na Jasną Górę | 15.04.2024[7] | |
90 | ![]() | Pokłony feretronów podczas pielgrzymek na Kalwarię Wejherowską | 15.04.2024[7] |
91 | Zabawkarstwo drewniane ośrodka Łączna-Ostojów | 15.04.2024[7] | |
92 | Tradycja wykonywania palm wielkanocnych Kurpiów Puszczy Zielonej | 15.04.2024[7] | |
93 | ![]() | Oklejanka kurpiowska z Puszczy Białej | 15.04.2024[7] |
94 | ![]() | Pochód Gwarkowski w Tarnowskich Górach | 10.05.2024[7] |
95 | Obchody Dnia Hutnika i tradycje hutnicze | 10.05.2024[7] | |
96 | Tradycje kulturowe regionu opoczyńskiego | 10.05.2024[7] | |
97 | Wycinanka świętokrzyska | 10.05.2024[7] |
Listę prowadzi Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspólnie z Narodowym Instytutem Dziedzictwa[3]. Nie stanowi ona całościowego inwentarza istniejących elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego na terenie Polski, ma wyłącznie charakter informacyjny[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 roku, (Dz. U. 2011 r. nr 172 poz. 1018)
- ↑ Sygnatariusze Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego [online], unesdoc.unesco.org [dostęp 2023-08-03] (ang.).
- ↑ a b Katarzyna Sadowska-Mazur , Julia Włodarczyk (red.), Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego, Warszawa 2016, ISBN 978-83-63260-66-8 .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj Krajowa Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], NID [dostęp 2023-09-29] (pol.).
- ↑ Wycinanki kurpiowskie wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego [online], eostroleka.pl [dostęp 2020-03-26] (pol.).
- ↑ Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], Pułtusk News, 2 czerwca 2022 [dostęp 2022-07-07] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i Krajowa Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], NID [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ Andrzej Rottermund (red.), Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe., Warszawa: Polski Komitet do spraw UNESCO, 2014, s. 276, ISBN 978-83-902939-8-1 .