Księstwo lwóweckie – Wikipedia, wolna encyklopedia
1281-1286 | |||
| |||
Ustrój polityczny | |||
---|---|---|---|
Data powstania | |||
Data likwidacji | |||
Władca |
Księstwo lwóweckie – dzielnica wydzielona Bernardowi Zwinnemu w 1281, stanowiąca zachodnią część księstwa jaworskiego[1]. Po bezpotomnej śmierci Bernarda w 1286 wróciła do granic księstwa jaworskiego[1].
Powstanie księstwa
[edytuj | edytuj kod]Powstanie księstwa lwóweckiego wiąże się z rozpadem księstwa legnickiego Bolesława Rogatki. Po śmierci władcy część północną z Legnicą objął jego najstarszy syn Henryk V Brzuchaty (wcześniej panujący w Jaworze). Zaś część południową, księstwo jaworskie, Henryk przekazał młodszym braciom Bolkowi I Srogiemu i Bernardowi Zwinnemu, zwanemu też Zręcznym lub Skoczkiem[2]. Bolko zaś w 1281 roku wydzielił ziemię lwówecką młodszemu Bernardowi na osobną dzielnicę[3]
Historia
[edytuj | edytuj kod]Bernard miał swą główną siedzibę najprawdopodobniej w zamku lwóweckim, powstałym w czasach Henryka Brodatego. Tutaj najpewniej wystawił dwa znane dokumenty, na których poświadczony jest m.in. marszałek Tymo de Posern[4].
Panowanie Bernarda w osobnym księstwie rozpoczęło od najazdu Henryka Probusa, księcia wrocławskiego, który w tym czasie próbował podporządkować sobie innych władców śląskich[5]. Probus więził w owym czasie brata Bernarda Henryka legnickiego oraz Henryka, księcia głogowskiego. W lipcu 1281 roku w Jeleniej Górze, w otoczeniu Bernarda przebywał brat Henryka głogowskiego Konrad, którego dzielnicę ścinawską Henryk Prawy zajął[5]. Wkrótce Konrad również znalazł się w niewoli Probusa. Na Probusa ściągnęło to klątwę, ponieważ Konrad był również prepozytem lubuskim[6]. W rezultacie księstwa legnickie, głogowskie, żagańskie i ścinawskie znalazły się w stosunku lennym do Wrocławia; Bernardowi i jego bratu Bolkowi udało się jednak zachować niezależność.
Między 1281 a 1282 rokiem do księstwa lwóweckiego zbiegli dwaj rycerze, bracia, Burchard i Jaśko/Jeszko Nikoszowice, z rodu Wierzbnów, skazani na banicję przez sąd księcia wrocławskiego Henryka Probusa za spalenie wsi Muszkowice. Zrobili to nie godząc się z wyrokiem książęcym nakazującym im zwrot wsi jej pierwotnemu właścicielowi, a ojcu ich matki, Janowi z Osiny[7]. Wybór dworu lwóweckiego nie był przypadkowy bowiem w otoczeniu księcia Bernarda znajdował się Stefan z Wierzbnej[8]. Burchard został pojmany i ścięty, zaś Jaśko na początku 1282 roku odzyskał łaskę Probusa i powrócił do księstwa wrocławskiego[9].
W 1283 roku książę Bernard zatwierdził darowiznę 3 łanów we wsi Parzyce klasztorowi magdalenek w Nowogrodźcu, dokonaną przez rycerza Gerharda z Druskwicz[10].
Bernard Zwinny najprawdopodobniej się nie ożenił i został pochowany w kościele dominikańskim w Legnicy[11]. Wraz z bezdzietną śmiercią Bernarda 25 kwietnia 1286 dzielnica lwówecka została zajęta przez Bolka Surowego, który przyjął tytuł pana lwóweckiego[3]. Bolko I występował jako książę Lwówka do roku 1293, kiedy to tytuł lwówecki zostaje w jego tytulaturze zastąpiony przez tytuł „pana na Książu” (Bolko dei gratia dux Slesie et dominus de Wrstenberc)[12]. Wiązało się to z opanowaniem przez Bolka, po śmierci Hernyka Probusa, południowej części księstwa wrocławskiego ze Strzegomiem, i wybudowaniem nowego zamku w Książu, który miał się stać nowym centrum władzy[12]. W 1289 roku król czeski Wacław II dokonał nadania na rzecz Bolka, jako księcia lwóweckiego, pogranicznych ziem: miasteczka Chełmsko i wsi Miszkowice, Kochanów, Dobromyśl i Královec[13]. Ostatni raz tytuł księcia lwóweckiego pojawia się w tytulaturze Bolka na początku 1291 roku[14]
Położenie i terytorium
[edytuj | edytuj kod]Księstwo znajdowało się w południowo-zachodniej części Dolnego Śląska, na terenie obecnego powiatu lwóweckiego i wraz ze swoją południową częścią obejmowało większość terytorium obecnego powiatu jeleniogórskiego, którego zresztą Lwówek Śląski był naczelnym grodem. W obrębie księstwa znajdowały się m.in. takie miejscowości jak: Lwówek Śląski, Wleń, Gryfów Śląski czy Jelenia Góra[15][16].
Miasta księstwa lwóweckiego | |
---|---|
Miasto | Prawa Miejskie |
Lwówek | przed 1217[17] |
Wleń | przed 1214[17] |
Gryfów | 1242 |
Jelenia Góra | przed 1281 |
Lubomierz | 1291 |
Zamki księstwa lwóweckiego | ||
---|---|---|
Zamek | Data Powstania | Kasztelan |
Kotlina | 1161 lub 1168[18] | |
Wleń | 1170-1200[19] | Maciej Mezyvoge (1281)[19] |
Gryf | 1198[20] | Thymo von Kessel[18] |
Podskale (Rząsiny) | 1207[21] | |
Lwówek | 1201-1238[4] | |
Marczów | 2 poł. XIII w.[22] | |
Pirszyn (Gradówek) | przed 1277[23] | |
Rybnica | ok. 1288?[24] | Henryk Reibnicz? (1288)[24] |
Hyrzberk (Jelenia Góra) | przed 1291[25] | |
Płoszczyna | 2 poł. XIII w. – pocz. XIV w.[26] |
Chronologia księstwa lwóweckiego
[edytuj | edytuj kod]Księstwo lwóweckie na przestrzeni lat | |||
---|---|---|---|
Lata | Państwo | Księstwo | Dzielnica |
1273–1278 | ![]() | ![]() | Dzielnica Henryka V Brzuchatego |
1278–1281 | ![]() | ![]() | Dzielnica Bolka I Surowego – współrządy Bolka I Surowego i Bernarda Zwinnego |
1281–1286[27] | ![]() | ![]() Księstwo lwóweckie | Dzielnica Bernarda Zwinnego |
1286–1301 | ![]() | ![]() | Dzielnica Bolka I Surowego |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Dawid Kopa: Zasięg geograficzny księstwa świdnicko-jaworskiego około połowy XIV wieku. „Kwartalnik Opolski” 2015. Nr 4, s. 79.
- ↑ Michał Szuster , Bernard Zwinny (Zręczny, Skoczek) – POCZET.COM [online], www.poczet.com [dostęp 2017-09-04] (pol.).
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 107.
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 108.
- ↑ a b Jurek 1987, s. 560.
- ↑ Jurek 1987, s. 560–561.
- ↑ Cetwiński 1982, s. 83–84.
- ↑ Cetwiński 1980, s. 192.
- ↑ Cetwiński 1982, s. 134.
- ↑ Cetwiński 1982, s. 101–102.
- ↑ Jasiński 2007 ↓, s. 152-153 i przyp. 10.
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 115.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 109.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 263.
- ↑ Z dziejów Lwówka Śląskiego.
- ↑ http://4.bp.blogspot.com/-rRx6py9zF8M/UTtQc8beqXI/AAAAAAAAAgI/3X4jDMQZ8p8/s1600/ksi%C4%99stwo+jaworskie+i+lw%C3%B3weckie.JPG
- ↑ a b Tomek, Najstarsze miasta w Polsce [online], Przewodnik po Polsce, 2 listopada 2015 [dostęp 2019-10-31] (pol.).
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 229.
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 233.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 250.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 255.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 234–236.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 209.
- ↑ a b Boguszewicz 2010, s. 251.
- ↑ Według tradycji wybudowany przez Bolesława Krzywoustego; Boguszewicz 2010, s. 223.
- ↑ Boguszewicz 2010, s. 246.
- ↑ Krystian Krawczyk , DOLNY ŚLĄSK: Księstwo świdnicko-jaworskie [online], DOLNY ŚLĄSK, 19 lutego 2013 [dostęp 2017-07-25] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Artur Boguszewicz, Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław 2010.
- Marek Cetwiński, Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Pochodzenie, gospodarka, polityka, Wrocław 1980.
- Marek Cetwiński, Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Biogramy i rodowody, Wrocław 1982.
- Kazimierz Jasiński , Rodowód Piastów śląskich. Piastowie wrocławscy, legnicko-brzescy, świdniccy, ziębiccy, głogowscy, żagańscy, oleśniccy, opolscy, cieszyńscy i oświęcimscy, Kraków 2007 .
- Tomasz Jurek, Henryk Probus i Henryk głogowski. Stosunki wzajemne w latach 1273–1290, w: „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, nr 42 (1987).