Maciej Morawski – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Maciej Morawski (Brwinów 2012) | |
Data i miejsce urodzenia | 20 września 1929 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 6 czerwca 2021 |
Zawód, zajęcie | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
Strona internetowa |
Maciej Morawski, właśc. Maciej Eustachy Dzierżykraj-Morawski (ur. 20 września 1929 w Poznaniu, zm. 6 czerwca 2021 w Paryżu[1]) – polski dziennikarz, publicysta, działacz emigracyjny i bloger. Wieloletni paryski korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, od 2015 r. prezes honorowy Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego[2]
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn polityka i dyplomaty Kajetana z rodu Dzierżykraj-Morawskich herbu własnego (1892-1973) i Marii z rodu Turnów herbu własnego (1893-1971), brat Hieronima Morawskiego (1917-1985), Marii Barbary Ledóchowskiej (1921-2007) i Magdaleny Morawskiej (ur. w 1922, zginęła w powstaniu warszawskim w sierpniu 1944)[3].
Dzieciństwo spędził w Jurkowie. Podczas II wojny światowej przebywał w Małej Wsi k. Grójca, następnie w Warszawie. Działał w służbie sanitarnej AK, pod szyldem Polskiego Czerwonego Krzyża. Na początku sierpnia 1944 r. doznał szoku z późniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi, w wyniku okrucieństw popełnianych w domu rodzinnym przy ul. Zimorowicza 4 przez tzw. „Brygadę Kamińskiego”. Od września 1944 r. w AK w Belsku koło Grójca, w Drużynie Łączności „Pyry”. Od wiosny 1945 r. był członkiem Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego w Kościanie, w porozumieniu z grupą byłych AK-owców, która wówczas kierowała głównymi organizacjami politycznymi i władzami miasta (grupę tę władze zlikwidowały dopiero jesienią 1948 r.). W Kościanie zdał też maturę (styczeń 1946 r.). Następnie w Poznaniu, gdzie studiował krótko psychologię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Jednak w tym samym roku wyjechał do swego ojca i przebywał odtąd na emigracji we Francji.
Studiował na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu w Paryżu (Licence es Sciences Sociales CATHO), Akademii Handlowej w Paryżu, następnie w Instytucie Wyższych Studiów Europejskich Uniwersytetu w Strasburgu (był tam stypendystą Kolegium Komitetu Wolnej Europy, 1953–1954). Z końcem 1954 r. Kolegium odmówiło mu stypendium doktoranckiego w wyniku nadesłanego niezgodnego z prawdą donosu (inspirowanego zapewne przez służby specjalne bloku komunistycznego), jakoby miał on być w 1945 r. w Kościanie komunistą oraz że jest homoseksualistą (takie fałszywe donosy były częste w epoce „makkartyzmu”, w okresie tzw. „polowania na czarownice”). Był (po Janie Kułakowskim) prezesem w latach 1955–1965 polskiego Zjednoczenia Młodzieży Chrześcijańsko-Społecznej (sekcji polskiej Międzynarodówki Młodych Chrześcijańskich Demokratów).
Współredagował następnie „Le Nouvel Horizon”, pracował we francuskich bankach, był działaczem społecznym, dziennikarzem „Journal des Finances”. Współpracował z biurami paryskimi Komitetu Wolnej Europy i Radia Wolna Europa. Od 1955 r. „wolny strzelec” (współpracował wówczas z późniejszym dyrektorem Sekcji Polskiej RWE Zygmuntem Michałowskim), a następnie wieloletni korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Paryżu (1965–1992), bliski współpracownik Jana Nowaka-Jeziorańskiego.
Jeden z najlepszych polskich korespondentów informacyjnych RWE; z tego być może powodu był przedmiotem ostrych ataków ze strony propagandy PRL (m.in. zarzut szpiegostwa), w wyniku nagonek i pogróżek jego żona, Jadwiga z Żeromskich, zaniemogła. Zasłynął pod koniec lat 80. XX wieku ze swych, prowadzonych na antenie w sposób nowatorski, bezpośredni i przyjacielski wywiadów radiowych z działaczami „Solidarności” i czołówką polskiego życia politycznego i kulturalnego, m.in. z Lechem Wałęsą, Jackiem Kuroniem, Januszem Onyszkiewiczem i in. Dorywczy współpracownik paryskiej „Kultury” (np. nowele pt. Jacek i Champs Elysées). Był członkiem Polskiego Komitetu Ruchu Europejskiego i współpracownikiem paryskiej delegatury Rządu RP na Wychodźstwie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Maciej_Morawski_and_Wladyslaw_Bartoszewski_Warsaw_November_26_2008_Fot._Mariusz_Kubik.jpg/220px-Maciej_Morawski_and_Wladyslaw_Bartoszewski_Warsaw_November_26_2008_Fot._Mariusz_Kubik.jpg)
Od 1994 r. był członkiem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie (od 2015 r. do śmierci piastował funkcję prezesa honorowego tej organizacji).
W 1994 r. założył też w Warszawie Klub im. Giorgio La Piry (Dialog ponad podziałami).
Był także m.in. Prezesem Honorowym Polskiego Funduszu Humanitarnego we Francji, opiekującego się Domem Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val, Kawalerem Zakonu Maltańskiego. Był przedstawicielem Towarzystwa Polska-Francja w Paryżu (towarzystwo zabiegało o większą obecność Francji w Polsce i Polski we Francji), członkiem Rady Fundacji im. Kościelskich (następnie członkiem honorowym) i Stowarzyszenia Wolnego Słowa.
Został odznaczony Krzyżem Armii Krajowej (Londyn, 1967), Złotym Krzyżem Zasługi (Londyn), Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1993)[4], Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1995)[5], Medalem „Zasłużony dla tolerancji” (2006), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007)[6]. Laureat nagrody im. Świętego Brata Alberta. 9 listopada 2001 r. otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta i Gminy Krzywiń, a 23 sierpnia 2012 r. – Honorowe Obywatelstwo Kościana. Kawaler francuskiego Orderu „Arts et Lettres” (komandoria, 2016).
W 2007 r., nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie, ukazała się książka Teresy Masłowskiej, poświęcona Morawskiemu pt. Łącznik z Paryża (ISBN 83-921389-9-6; wydanie 2, uzupełnione pt. Łącznik z Paryża – Rzecz o weteranie zimnej wojny, Instytut im. Stefana Grota-Roweckiego, Leszno 2009 [właśc. 2008]; wydanie 3, uzupełnione: Instytut im. Stefana Grota-Roweckiego, Leszno 2019)[7].
We wrześniu 2009 r. z okazji 80. rocznicy urodzin Morawskiego odbyły się obchody rocznicowe: w Centre du Dialogue w Paryżu, oraz w Kościanie, Jurkowie, Krzywiniu i Warszawie – w Radio Café, siedzibie Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.
W latach 2015–2017 nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego ukazały się cztery tomy jego dzienników pt. Dwa brzegi. Zapiski weterana zimnej wojny[8]. W 2019 r., na 90-lecie urodzin ukazała się książka – opracowanie zbiorowe Weteran zimnej wojny (wyd. Instytut im. gen. Stefana „Grota” Roweckiego i Urząd Miasta Kościana, ISBN 978-83-61960-32-4).
Jest bohaterem dwóch filmów dokumentalnych: Wujowie i inni – „zdrajcy i obszarnicy” (real. Jan Ledóchowski, 2014) oraz Paryski korespondent (reż. Piotr Morawski, 2017).
Mieszkał w Paryżu, w XVI dzielnicy (1 rue Largillière oraz 3, a później 5 rue du Général-Grossetti); kilka ostatnich lat życia spędził w Domu Św. Kazimierza - zasłużonej polskiej placówce dla osób starszych, w której niegdyś mieszkał i gdzie zmarł m.in. Cyprian Kamil Norwid (119 rue du Chevaleret).[9]
Zmarł 6 czerwca 2021 r., w godzinach porannych, w paryskim szpitalu uniwersyteckim Pitié Salpêtrière.
Pogrzeb odbył się 11 czerwca 2021 r. Mszę świętą pogrzebową odprawiono w kościele Notre Dame de l’Assomption przy ulicy Saint-Honoré, w pierwszej dzielnicy Paryża; ceremonia pochówku odbyła się kilka godzin później na cmentarzu w Lailly-en-Val, niedaleko Orleanu.[9] Spoczywa w grobie rodzinnym, wraz z rodzicami – w nekropolii, gdzie znajdują się groby licznych działaczy emigracji niepodległościowej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Maciej_Morawski%2C_Cemetery_Lailly_en_Val%2C_December_5%2C_2008%2C_Fot._Mariusz_Kubik_02.jpg/220px-Maciej_Morawski%2C_Cemetery_Lailly_en_Val%2C_December_5%2C_2008%2C_Fot._Mariusz_Kubik_02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/2023.09.20._Maciej_Morawski_tombe_Photo_Mariusz_Kubik_05.jpg/220px-2023.09.20._Maciej_Morawski_tombe_Photo_Mariusz_Kubik_05.jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zmarł Maciej Morawski, wieloletni korespondent Radia Wolna Europa w Paryżu.
- ↑ Mariusz Kubik: Maciej Morawski 20 IX 1929–6 VI 2021 - Prezes Honorowy Stowarzyszenia w latach 2015-2021.
- ↑ Maciej Dzierżykraj-Morawski z Chomęcic h. Drogosław (Nałęcz) [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2024-02-16] .
- ↑ M.P. z 1993 r. nr 39, poz. 402.
- ↑ M.P. z 1995 r. nr 22, poz. 265.
- ↑ M.P. z 2007 r. nr 78, poz. 837.
- ↑ Mariusz Kubik (oprac.): Publikacje dotyczące (w całości lub części) Radia Wolna Europa/Radia Swoboda i jego pracowników oraz działalności Jana Nowaka-Jeziorańskiego (wybór).
- ↑ Dwa brzegi. Zapiski weterana zimnej wojny – Pierwszy tom dzienników Macieja Morawskiego (2015).
- ↑ a b Mariusz Kubik: Maciej Morawski - Curriculum Vitae.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Maciej Morawski – strona internetowa
- Maciej Morawski – uroczystości jubileuszowe z okazji 80. urodzin (Paryż – Kościan – Jurkowo – Krzywiń – Warszawa, wrzesień 2009 r.)
- Paryż Macieja Morawskiego – Radio France Internationale
- Maciej Morawski – fotografie. picasaweb.google.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-09-27)].
- Dziennik Macieja Morawskiego: Widziane z Paryża
- Maciej Morawski - W biurze paryskim Radia Wolna Europa (Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego)
- Maciej Morawski - Fragmenty bloga (Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego)
- Paryski korespondent – film o Macieju Morawskim (2017)