Manhattan – Wikipedia, wolna encyklopedia
Okręg Nowego Jorku | |||||
![]() Widok na Midtown Manhattan o zmierzchu | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Stan | |||||
Miasto | |||||
Data założenia | 1624 | ||||
Powierzchnia | 87 km² | ||||
Populacja (2018) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 26 821 os./km² | ||||
Kod pocztowy | 100xx, 101xx, 102xx | ||||
Położenie na mapie Nowego Jorku![]() | |||||
40°47′25″N 73°57′35″W/40,790278 -73,959722 | |||||
Strona internetowa |
Manhattan – najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg (ang. borough) Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randalls Island , Wards Island , Governors Island , Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.
Znajdują się w niej zarówno liczne atrakcje turystyczne, jak i centrum finansowe (Wall Street). Manhattan jest najdroższą dzielnicą Nowego Jorku, w 2019 r. zamieszkiwało ją 1 628 706 osób[2]. Są wśród nich zarówno bogaci biznesmeni, bankierzy, maklerzy giełdowi (na Upper East Side), jak i część nowojorskiej bohemy artystycznej (SoHo, TriBeCa). W szczytowym okresie napływu imigrantów (1910) wyspę zamieszkiwało 2,8 mln osób. Manhattan sprawia wrażenie bardzo zatłoczonego, ze względu na codzienny napływ milionów ludzi dojeżdżających do pracy z innych dzielnic oraz z obszarów podmiejskich, a także kilkusettysięczną rzeszę turystów skupiającą się w newralgicznych punktach miasta. Manhattan jest uważany za jedno z najważniejszych centrów handlowych, finansowych i kulturalnych na świecie[3].
Manhattan umownie dzieli się na trzy części: Lower Manhattan (tzw. Dolny Manhattan), Midtown (Środkowy) i Upper (Górny) z Piątą Aleją stanowiącą granicę pomiędzy częścią wschodnią (East Side) a zachodnią (West Side). Upper (nazywany także „Uptown”) nie obejmuje sąsiadującego na północy Harlemu oraz jeszcze dalej usytuowanych Washington Heights.
W dniu 11 września 2001 roku Manhattan był miejscem ataku terrorystycznego na World Trade Center, dokonanego przez Al-Kaidę.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Manhattan jest wyspą o długości 21,6 km i szerokości (w najszerszym miejscu) 3,7 km. Jego powierzchnia wynosi ok. 58,8 km². Od zachodniej strony opływa go rzeka Hudson, od wschodniej cieśnina zwana East River. Na północy inna cieśnina zwana Harlem River dzieli częściowo Manhattan od dzielnicy Bronx (jedynej dzielnicy Nowego Jorku całkowicie leżącej na kontynencie). Na południe od Manhattanu położona jest Zatoka Nowojorska (New York Bay). Drobna cząstka (0,3 km²) dzielnicy Manhattan o nazwie Marble Hill znajduje się po północnej stronie harlemskiej cieśniny, czyli poza wyspą i już na kontynencie. Jest to wynik przekopania żeglownego kanału (1895), który odciął przyczółek Marble Hill od właściwego Manhattanu i późniejszego zasypania części starego koryta cieśniny (1914), co spowodowało połączenie tego rejonu z kontynentem.
W skład dzielnicy wchodzi też kilka małych wysp, m.in.: Randall’s Island, Ward’s Island i Roosevelt Island na rzece East River oraz Governors Island i Liberty Island w zatoce.
Z graniczącym od zachodu stanem New Jersey łączą Manhattan tunele Holland Tunnel i Lincoln Tunnel oraz most George Washington Bridge. Z Bronksem zaś kilka mniejszych mostów oraz Robert F. Kennedy Bridge (znany również jako Triborough Bridge ): składający się z trzech części most łączący Bronx, Manhattan i Queens. Z dzielnicami Queens i Brooklyn Manhattan łączą mosty: Queensboro , Williamsburg, Manhattan i Brooklyn Bridge oraz tunele Queens Midtown Tunnel i Brooklyn Battery Tunnel . Pod rzeką East River jest też kilka tuneli, którymi przebiegają linie metra. Z piątą dzielnicą Nowego Jorku, Staten Island, Manhattan łączy bezpłatna linia promowa Staten Island Ferry.
Neighborhoods
[edytuj | edytuj kod]Manhattan składa się z szeregu etnicznych, społecznych, gospodarczych i kulturalnych sąsiedztw (neighborhood), których granice nieustannie się przesuwają i często na siebie zachodzą:
- Alphabet City
- Battery Park
- Battery Park City (South, North)
- Beekman Place
- Bowery
- Broadway
- Carnegie Hill
- Central Park
- Central Park Zoo
- Chelsea
- Chinatown
- Civic Center
- Clinton
- East Harlem (El Barrio)
- East Village
- Ellis Island
- Financial District
- Flatiron District
- Fort George
- Garment District
- Governors Island
- Gramercy
- Greenwich Village
- Hamilton Heights
- Harlem
- Hell’s Kitchen
- Inwood
- Kips Bay
- Lenox Hill
- Liberty Island
- Lincoln Center
- Little Italy (Nowy Jork)
- Lower East Side
- Marble Hill
- Meatpacking District
- Midtown East
- Midtown South
- Midtown West
- Morningside Heights
- Murray Hill
- Museum Mile
- NoHo
- NoLita
- Roosevelt Island
- SoHo
- Stuyvesant Town-Peter Cooper Village
- Sutton Place
- Theater District
- TriBeCa
- Tudor City
- Turtle Bay
- Union Square
- Upper East Side (UES)
- Upper West Side (UWS)
- Washington Heights
- Yorkville
- Wall Street
- West Village
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ QuickFacts New York County (Manhattan Borough), New York; United States. census.gov. [dostęp 2019-11-03]. (ang.).
- ↑ U.S. Census Bureau QuickFacts: New York County (Manhattan Borough), New York [online], www.census.gov [dostęp 2020-04-21] (ang.).
- ↑ Manhattan, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).