Mutualizm (ekonomia) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | Ten artykuł wymaga uzupełnienia informacji. |
Mutualizm (łac. mutuus 'wzajemny; obustronny; wspólny' i gr. ismos 'wiedza') – teoria ekonomiczna i nurt myśli anarchistycznej, promujący idee budowy społeczeństwa socjalistycznego opartego na wolnym rynku i powszechnym zastosowaniu użytkowania[1][2]. Jednym ze sposobów realizacji tej idei byłyby banki kredytu wzajemnego, które miałyby udzielać pożyczek producentom po minimalnym oprocentowaniu, służącym jedynie pokryciu kosztów udzielenia pożyczki[3]. Mutualizm opiera się na laborystycznej teorii wartości, która stanowi w nim podstawę do określenia wartości ekonomicznej. Zgodnie z teorią mutualistyczną, pracownik sprzedający produkt swojej pracy, powinien otrzymać w zamian pieniądze, dobra lub usługi, mające taką samą wartość ekonomiczną, ucieleśniającą "ilość pracy niezbędnej do wyprodukowania artykułu o dokładnie podobnej i równej użyteczności"[4]. W cenie produktu wliczana jest praca umysłowa, jak i fizyczna pracownika[5].
Chociaż mutualizm został spopularyzowany przez pisma anarchistycznego filozofa Pierre'a-Josepha Proudhona i jest kojarzony jako nurt anarchizmu, to jego początki jako formy organizacji społeczeństwa socjalistycznego sięgają XVIII-wiecznego ruchu robotniczego w Wielkiej Brytanii, a także we Francji, a także późniejszego ruchu czartystów[1]. Mutualiści są przeciwnikami pozyskiwania dochodów poprzez pożyczki, inwestycje i czynsze w ramach kapitalistycznych stosunków społecznych.
Mutualiści popierają istnienie rynku i własność produktów pracy, tak długo jak ich istnienie zapewnia robotnikowi prawo do pełnego produktu jego pracy, wprowadzając rozróżnienie między "kapitalistyczną" własnością prywatną, a własnością osobistą[6][7]. Mutualiści opowiadają się za warunkowymi tytułami prawa do ziemi, której posiadanie jest prawomocne tylko tak długo, jak długo pozostaje ona w użyciu lub zajęciu (co Proudhon nazwał posiadaniem), co jest rodzajem własności prywatnej z silnymi kryteriami porzucenia[8]. Rozróżnia to ją od laborystycznej teorii własności Johna Locke'a, w której właściciel utrzymuje tytuł własności mniej więcej do momentu, gdy zdecyduje się go oddać lub sprzedać[9].
Jako libertariańscy socjaliści, mutualiści odróżniają proponowany przez nich socjalizm rynkowy od socjalizmu państwowego i sprzeciwiają się państwowej własności środków produkcji[1].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kevin Carson: Ekonomia polityczna mutualizmu (pol.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Mutualist.Org: Free Market Anti-Capitalism [online], www.mutualist.org [dostęp 2022-11-14] .
- ↑ Kevin Carson , Ekonomia polityczna mutualizmu [online] [dostęp 2022-11-14] (pol.).
- ↑ Miller, David. 1987. "Mutualism." The Blackwell Encyclopedia of Political Thought. Blackwell Publishing. p. 11.
- ↑ Tandy, Francis D., 1896, Voluntary Socialism, chapter 6, paragraph 15.
- ↑ Steward Edwards et al. Selected Writings of P.J. Proudhon. Anchor Books Double Day & Company, Inc.: Garden City, New York. 1969. p. 42.
- ↑ Crowder, George (1991). Classical Anarchism: The Political Thought of Godwin, Proudhon, Bakunin, and Kropotkin. Oxford: Clarendon Press. pp. 85–86.
- ↑ Hargreaves, David H. (2019). Beyond Schooling: An Anarchist Challenge. London: Routledge. pp. 90–91.
- ↑ Strong, Derek Ryan (January 2014). "Proudhon and the Labour Theory of Property". Anarchist Studies. 22 (1): 52
- ↑ Clarence Lee Swartz, What is Mutualism? (1927) - chapter 6 [online], www.panarchy.org [dostęp 2022-11-14] .