Oset zwisły – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | oset zwisły |
Nazwa systematyczna | |
Carduus nutans L. Sp. pl. 2:821. 1753[3] |
Oset zwisły (Carduus nutans L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych.
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzimy obszar jego występowania obejmował północną część obszaru śródziemnomorskiego[4]. Rozprzestrzenił się i obecnie występuje na wszystkich kontynentach (poza Antarktydą) i na wielu wyspach[5]. W Europie Środkowej pojawił się już w epoce żelaza, w Polsce we wczesnym średniowieczu w okolicach Krakowa. We florze Polski ma status archeofita[4]. Jest dość częsty[6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Łodyga
- Kolczasto oskrzydlona, wzniesiona, o wysokości do 100 cm[4].
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Liście w zarysie lancetowate, lub podługowate. Dolne zebrane w różyczkę liściową, głęboko pierzastodzielne i krótkoogonkowe, górne zatokowato-klapowane, szeroko zbiegające po łodydze, o brzegach kolczasto ząbkowanych[4].
- Kwiaty
- Purpurowoczerwone w prawie kulistych koszyczkach o średnicy 3,5-7 cm,. Wyrastają na długich, w czasie kwitnienia zwisłych szypułkach. Okrywa o listkach tworzących kilka szeregów. Mają szerokość do 5,5 mm, są przewężone powyżej nasady, a ich szczyty zakończone są lancetowatym kolce,. Niektóre listki okrywy są purpurowo nabiegłe. Wszystkie kwiaty w koszyczku są obupłciowe, rurkowate. W dnie koszyczka szczecinkowate plewinki[4].
- Owoc
- Niełupki o długości 3,5-4 mm z pierścieniowatym rąbkiem i puchem kielichowym o długości 15-20 mm[4].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]- Rozwój
- Roślina dwuletnia, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do września. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle i błonkówki[7]. Nasiona rozsiewane przez wiatr.
- Siedlisko
- Roślina ruderalna. Rośnie na suchych zboczach, w miastach, na przydrożach, w zaroślach, na ubogich pastwiskach, wysypiskach, nieużytkach Głównie na glebach zawierających wapń, piaszczystych i kamienistych, ale także na glebach gliniastych[4][7]. W swoim rodzimym obszarze występowania rośnie w murawach kserotermicznych oraz w zdegenerowanych stadiach makii śródziemnomorskiej[4]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych w Polsce gatunek charakterystyczny dla SAll. Onoperdion[8].
- Oddziaływania międzygatunkowe
- Na ostach pasożytuje wiele gatunków grzybów. M.in. są to: Golovinomyces cichoracearum wywołujący mączniaka prawdziwego astrowatych, Puccinia calcitrapae i Puccinia cnici wywołujące rdze, Microbotryum cardui, Ramularia cirsii, Ramularia cynarae emend, Nodulosphaeria cirsii[9].
- Genetyka i zmienność
- Liczba chromosomów 2n – 16.Tworzy mieszańce z ostem kędzierzawym i ostem nastroszonym[6].
- Pokrój
- Koszyczek
- Owoce
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ The International Plant Names Index [online] [dostęp 2018-02-17] .
- ↑ a b c d e f g h Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 978-83-7073-514-2. OCLC 948856513.
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2018-01-17] .
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Wiesław Mułenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-75-4
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 41332
- EoL: 469131
- Flora of China: 200023608
- Flora of North America: 200023608
- FloraWeb: 1143
- GBIF: 3114542
- identyfikator iNaturalist: 76007
- IPNI: 188890-1
- ITIS: 35787
- NCBI: 92906
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-41225
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:188890-1
- Tela Botanica: 13262
- identyfikator Tropicos: 2702008
- USDA PLANTS: CANU4
- CoL: R6ZB