Pinot gris – Wikipedia, wolna encyklopedia
Pinot gris – biały szczep winny z gatunku Vitis vinifera pochodzący z Francji. Uważany jest za mutację szczepu pinot noir. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa pinot oznaczającego szyszkę (najprawdopodobniej z uwagi na kształt gron) i przymiotnika gris (szary – jakkolwiek grona mają najczęściej ciemnoróżowe zabarwienie).
Historia i synonimy
[edytuj | edytuj kod]Szczep pochodzi z Burgundii (gdzie w średniowieczu znany był pod nazwą Fromenteau), skąd rozprzestrzenił się na inne europejskie kraje. W roku 1300 dotarł do Szwajcarii i dalej do Włoch, gdzie występuje pod nazwą pinot grigio. W 1375 mnisi cystersi sprowadzili sadzonki szczepu do Węgier (pierwsze nasadzenia w Badacsony nad Balatonem), gdzie znany był pod nazwą szürkebarát. W 1711, niemiecki kupiec Johann Seger Ruland znalazł dziko rosnące krzewy winorośli na polach Palatynatu. Wino wyprodukowane z tych winorośli trafiło do handlu pod nazwą ruländer – później ustalono, że krzewy te to zdziczałe rośliny pinot gris. Obecnie w Niemczech używa się równolegle terminów Ruländer (dla win półsłodkich) lub grauburgunder (dla win wytrawnych). W Czechach i na Słowacji szczep znany jest pod nazwą rulandské šedé.
Regiony uprawy
[edytuj | edytuj kod]Francja
[edytuj | edytuj kod]Podstawowy szczep Alzacji, uprawiany na 14,7% obszaru winnic (dane z 2007)[1]. Wina produkowane w Alzacji z tego szczepu znane były do końca ubiegłego wieku pod nazwą Tokay d'Alsace. Nazwa mylna – pinot gris nie ma nic wspólnego ze szczepami, z których wytwarza się wino tokaj (furmint, hárslevelű, sárgamuskotály, orémus), została nadana w XVI wieku z przyczyn prestiżowo-marketingowych. Przed akcesem Węgier do Unii Europejskiej osiągnięto porozumienie, na mocy którego nazwa tokaj została zastrzeżona dla win węgierskich z regionu Tokaj.
Oprócz Alzacji szczep pinot gris uprawiano również w XVIII i XIX wieku na terenie Burgundii, Szampanii i Doliny Loary. Jednak słabe i zawodne plony spowodowały zanik uprawy tego szczepu poza Alzacją, gdzie znalazł on sprzyjające warunki klimatyczne i glebowe.
Włochy
[edytuj | edytuj kod]Szczep znany jest pod nazwą pinot grigio i jest szczególnie popularny w północnych regionach kraju, takich jak Trydent-Górna Adyga i Friuli-Wenecja Julijska. Włoskie wina z tego szczepu, w porównaniu z alzackim pinot gris charakteryzują się jaśniejszym, słomkowożółtym kolorem.
Niemcy
[edytuj | edytuj kod]Grauburgunder (ruländer) zajmuje 4,3% powierzchni niemieckich winnic (4413 ha według danych z roku 2007[2]) i jest czwartym pod tym względem białym szczepem winorośli. Szczególnie popularny jest w Badenii (1636 ha), Hesji (1153 ha) i Palatynacie (1044 ha).
Austria
[edytuj | edytuj kod]Szczep ten, pod nazwą ruländer uprawiany jest na 293 ha, czyli 0,6% powierzchni winnic[3].
Polska
[edytuj | edytuj kod]W Polsce uprawiany w okresie międzywojennym w Winiarach koło Warki[4]. Obecnie uprawiany w wielu rejonach. Dojrzewa wystarczająco dobrze.
Uprawa polowa w Skierniewicach:
2009 rok, zbiór 2/10, masa gron 104 g, masa jagody 1,56 g, ekstrakt cukrowy 18,5%[5].
2012 rok, zbiór 27/09, masa gron 69 g, masa jagody 1,45 g, ekstrakt cukrowy 17,8%[6].
Nowy Świat
[edytuj | edytuj kod]Od początku XXI wieku pinot gris zyskuje na popularności w Stanach Zjednoczonych (Oregon, Kalifornia), Australii i Nowej Zelandii.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Liść
- Koronka
- Veraison
- Grono
- Grona
- Owocujący krzew
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Vins d'Alsace : Site officiel du vignoble d'Alsace [online], www.civa.fr [dostęp 2017-11-26] (fr.).
- ↑ Statistik_09_RZ.pdf
- ↑ Oesterreich und seine Weine [online], www.ernestopauli.ch [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (niem.).
- ↑ Stanisław Madej: Winorośl (wydanie trzecie). Warszawa: PWRiL, 1957, s. 38,39,57,73.
- ↑ Jerzy Lisek: Winorośl w uprawie przydomowej i towarowej. Warszawa: Hortpress, 2011, s. 69,2013.
- ↑ Jerzy Lisek: Sad Nowoczesny “Plonowanie w 2012 r. i perspektywy”. Warszawa: Hortpress, 4/2013, s. 120-121.