Rzeżucha – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Rzeżucha łąkowa | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | rzeżucha |
Nazwa systematyczna | |
Cardamine L. Sp. Pl. 654. 1 Mai 1753[3] | |
Typ nomenklatoryczny | |
C. pratensis Linnaeus[3] |
Rzeżucha (Cardamine L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 260 gatunków[4] szeroko rozprzestrzenionych na kuli ziemskiej, zwłaszcza na półkuli północnej[5]. Do rodzimej flory polskiej należy 9 gatunków w wąskim ujęciu rodzaju i 12 po włączeniu tu rodzaju żywiec (Dentaria)[6]. Rośliny tu zaliczane występują na siedliskach wilgotnych, zarówno łąkowych jak i leśnych. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne[5].
Zwyczajowa nazwa "rzeżucha" w języku polskim stosowana jest także w odniesieniu do spożywanych jako warzywo siewek pieprzycy siewnej (Lepidium sativum)[7].
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj rozprzestrzeniony na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, przy czym zdecydowana większość gatunków występuje na półkuli północnej[8]. Centrum zróżnicowania jest Daleki Wschód i Himalaje, gdzie występuje 70 gatunków[9]. W Europie rośnie 36 gatunków[5], w Ameryce Północnej – 39[10]. Gatunki występujące na półkuli południowej (Ameryka Południowa, Australia, Nowa Zelandia) spotykane są tam na obszarach górskich[8].
Na obszarze Polski występuje naturalnie 10 gatunków (9 według ujęcia Plants of the World online) tradycyjnie zaliczanych do rodzaju rzeżucha (Cardamine) oraz 4 gatunki z rodzaju żywiec (Dentaria)[6], współcześnie włączane do rodzaju Cardamine. Dwa gatunki mają status antropofitów[6].
- Gatunki we florze Polski[6]
- rzeżucha bagienna (Cardamine dentata Schult. ≡ Cardamine pratensis subsp. paludosa (Knaf) Celak.)
- rzeżucha drobnokwiatowa (Cardamine parviflora L.)
- rzeżucha gorzka (Cardamine amara L.)
- rzeżucha łąkowa (Cardamine pratensis L.)
- rzeżucha leśna (Cardamine flexuosa With.)
- rzeżucha Matthiolego (Cardamine matthioli Moretti in Comolli)
- rzeżucha niecierpkowa, rz. niecierpek (Cardamine impatiens L.)
- rzeżucha rezedolistna (Cardamine resedifolia L.)
- rzeżucha trójlistkowa (Cardamine trifolia L.)
- rzeżucha włochata, rz. czteropręcikowa (Cardamine hirsuta L.)
- rzeżucha wschodnia (Cardamine occulta Hornem.) – zadomowiony antropofit
- rzeżucha glistnikowata (Cardamine chelidonia L.) – zadomowiony antropofit
- żywiec cebulkowy, ż. bulwkowaty (Cardamine bulbifera (L.) Crantz, syn. Dentaria bulbifera L.)
- żywiec dziewięciolistny (Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz, syn. Dentaria enneaphyllos L.)
- żywiec gruczołowaty (Cardamine glanduligera O.Schwarz, syn. Dentaria glandulosa Waldst. & Kit.)
- żywiec pięciolistny (Cardamine pentaphyllos (L.) Crantz, syn. Dentaria pentaphyllos L.) – gatunek o wątpliwym występowaniu w Polsce
Podawany jest z Polski gatunek pochodzenia mieszańcowego – Cardamine × ambigua O.E.Schulz (mieszaniec rzeżuchy łąkowej i gorzkiej)[7]. Wymieniany w randze gatunku takson jako C. dentata Schult.[6] lub C. palustris (Wimm. et Grab.) Peterm.[7] stanowi według The Plant List oraz Plants of the World Online synonim podgatunku rzeżuchy łąkowej – C. pratensis subsp. paludosa (Knaf) Celak.[11][4]
- rzeżucha gorzka (C. amara)
- rzeżucha łąkowa (C. pratensis)
- rzeżucha leśna (C. flexuosa)
- rzeżucha niecierpkowa (C. impatiens)
- rzeżucha rezedolistna (C. resedifolia)
- rzeżucha trójlistkowa (C. trifolia)
- rzeżucha włochata (C. hirsuta)
- żywiec cebulkowy (C. bulbifera)
- żywiec pięciolistny (C. pentaphyllos)
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Rośliny zielne osiągające do 70 cm wysokości[5]. Z łodygą nierozgałęzioną lub rozgałęzioną, prosto wzniesioną, podnoszącą się lub płożącą[10]. Pędy owłosione (włoski pojedyncze, proste) lub nagie[12]. Byliny z kłączami (w sekcji Dentaria podziemnymi, u pozostałych – naziemnymi[5]) lub bulwami (u C. bulbifera także z bulwkami w kątach liści)[12].
- Liście
- Zwykle odziomkowe i łodygowe, rzadko tylko odziomkowe i łodyga bezlistna. Odziomkowe ogonkowe, łodygowe ogonkowe lub siedzące z nasadą czasem uszkowatą lub strzałkowatą. Na łodydze liście wyrastają skrętolegle, rzadko są naprzeciwległe lub okółkowe[12]. Blaszka pojedyncza lub złożona, przy czym może być trójlistkowa i podzielona pierzasto lub dłoniasto[5]. Blaszka całobrzega, ząbkowana lub w różny sposób wcinana[12].
- Kwiaty
- Zebrane w grono proste lub złożone, czasem baldachogrono. Kwiatostan wydłuża się podczas owocowania. Kwiaty rzadko wsparte są przysadkami[12]. Działki kielicha 4, zwykle prosto wzniesione, rzadziej rozpostarte[10], jajowate lub lancetowate, często błoniasto obrzeżone. U części gatunków boczne działki są woreczkowato rozdęte u nasady. Płatki korony 4, białe, różowe lub fioletowe, rzadko zredukowane i niewykształcone. Kształt płatków zróżnicowany – od lancetowatego do szerokojajowatego[12], u nasady zwężone[5], u części gatunków wyraźnie obecny jest paznokieć. Pręcików 6, z czego cztery dłuższe, u niektórych gatunków tylko cztery pręciki, u nasady z miodnikami. Pylniki jajowate do równowąskich, na szczycie zaokrąglone. W górnej zalążni od 4 do 50 zalążków. Szyjka słupka wyraźna, choć krótka[5], rzadziej zredukowana, znamię główkowate[12].
- Owoce
- Wielonasienne[5], równowąskie lub wąskolancetowate łuszczyny, nagie, bez żyłek. Nasiona spłaszczone, zwykle nieoskrzydlone, rzadko ze skrzydełkiem. Łupina nasienna gładka, drobno siateczkowata lub pomarszczona[12].
Biologia
[edytuj | edytuj kod]Rośliny jednoroczne, dwuletnie i byliny[10]. Kwiaty zapylane są przez owady, występuje też samopylność[5]. Podstawowa haploidalna liczba chromosomów x= 7, 8[10].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Przez długi czas popularne było wąskie ujęcie rodzaju zaproponowane przez Karola Linneusza w 1753/54, a nie rozszerzone poprzez przyłączenie rodzaju Dentaria, zaproponowane przez Heinricha J.N. von Crantza w 1769[13]. W 1903 wydana została monografia poświęcona rodzajowi napisana przez Otto E. Schulza (zawierała klasyfikację 116 znanych wówczas rodzajów)[14]. Schulz wyróżnił w obrębie rodzaju 13 sekcji z największą Cardamine (=Eucardamine O.E. Schulz) liczącą 60 gatunków. 6 spośród pozostałych sekcji było monotypowych. W szerszym ujęciu rodzaju wyróżniane były także sekcje Dentaria i Eutreptophyllum, przez większość botaników wyodrębniane w rodzaj żywiec (Dentaria). Klasyfikacja ta została skrytykowana w 1988 jako sztuczna, oparta na niewielkim zestawie cech. W nowym ujęciu, potwierdzanym następnie w badaniach filogenetycznych, włączono do rodzaju Cardamine grupę gatunków stanowiących podrodzaj Dentaria[15].
Rodzaj jest bardzo trudny do klasyfikacji ze względu na bardzo złożoną historię ewolucyjną (w tym z powtarzającymi się krzyżowaniami między gatunkami ancestralnymi, tak że w efekcie drzewo filogenetyczne rodzaju ma postać sieci), a poza tym wielkie zróżnicowanie morfologiczne i kariotypów (znaczny udział poliploidów)[9]. Badania molekularne potwierdzają gwałtowną i niedawną specjację w obrębie tego rodzaju, w tym związaną z licznymi, długodystansowymi kolonizacjami odległych części świata[16].
Rodzaj zaliczany jest wraz z ośmioma innymi do plemienia Cardamineae[17].
Dentaria L., Dracamine Nieuwl., Heterocarpus Phil., Iti Garn.-Jones & P. N. Johnson, Loxostemon Hook. f. & Thomson, Porphyrocodon Hook. f., Sphaerotorrhiza (O. E. Schulz) Khokhrjakov.
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj z plemienia Cardamineae[19], z rodziny kapustowatych (Brassicaceae), z rzędu kapustowców (Brassicales) należącego do kladu różowych[2].
- Pozycja w systemie Reveala 1993–1999
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Takht.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), plemię Cardamineae Dumort., podplemię Cardamininae Prantl in Engl. & Prantl, rodzaj rzeżucha (Cardamine L.)[20].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Cardamine_amara_a1.jpg/220px-Cardamine_amara_a1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Cardamine_asarifolia.jpg/220px-Cardamine_asarifolia.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Cardamine_douglassii.jpg/220px-Cardamine_douglassii.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Cardamine_concatenata%2C_2015-04-29%2C_Bird_Park%2C_Mount_Lebanon%2C_Pennsylvania%2C_02.jpg/220px-Cardamine_concatenata%2C_2015-04-29%2C_Bird_Park%2C_Mount_Lebanon%2C_Pennsylvania%2C_02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Crinkleroot_%284750636621%29.jpg/220px-Crinkleroot_%284750636621%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Pivova%C5%99iska_%2805%29.jpg/220px-Pivova%C5%99iska_%2805%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/%D0%97%D1%83%D0%B1%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%8F_KR_01.jpg/220px-%D0%97%D1%83%D0%B1%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%8F_KR_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Cardamine_raphanifolia0.jpg/220px-Cardamine_raphanifolia0.jpg)
- Cardamine abchasica Govaerts
- Cardamine acris Griseb.
- Cardamine adriatica Jar.Kucera, Lihová & Marhold
- Cardamine africana L.
- Cardamine alalata Heenan
- Cardamine alberti O.E.Schulz
- Cardamine altaica Lippmaa
- Cardamine alticola Heenan
- Cardamine altigena Schltr. ex O.E.Schulz
- Cardamine amara L. – rzeżucha gorzka
- Cardamine × ambigua O.E.Schulz
- Cardamine anemonoides O.E.Schulz
- Cardamine angulata Hook.
- Cardamine angustata O.E.Schulz
- Cardamine anhuiensis D.C.Zhang & C.Z.Shao
- Cardamine apennina Lihová & Marhold
- Cardamine appendiculata Franch. & Sav.
- Cardamine arakiana Koidz.
- Cardamine armoracioides Turcz.
- Cardamine asarifolia L.
- Cardamine astoniae I.Thomps.
- Cardamine auriculata S.Watson
- Cardamine balnearia Standl. & Steyerm.
- Cardamine barbaraeoides Halácsy
- Cardamine basicola Heenan
- Cardamine battagliae Cesca & Peruzzi
- Cardamine bellidifolia L. – rzeżucha stokrotkolistna
- Cardamine bilobata Kirk
- Cardamine bipinnata (C.A.Mey.) O.E.Schulz
- Cardamine bisetosa Heenan
- Cardamine blaisdellii Eastw.
- Cardamine bodinieri (H.Lév.) Lauener
- Cardamine bonariensis Juss. ex Pers.
- Cardamine breweri S.Watson
- Cardamine bulbifera (L.) Crantz – żywiec cebulkowy
- Cardamine bulbosa (Schreb. ex Muhl.) Britton, Sterns & Poggenb.
- Cardamine caesiella Heenan
- Cardamine calcicola W.W.Sm.
- Cardamine caldeirarum Guthnick ex Seub.
- Cardamine californica (Nutt.) Greene – rzeżucha kalifornijska
- Cardamine calliphaea Kit Tan, Vold & Giannop.
- Cardamine calthifolia H.Lév.
- Cardamine carnosa Waldst. & Kit.
- Cardamine caroides C.Y.Wu
- Cardamine carrii B.L.Turner
- Cardamine castellana Lihová & Marhold
- Cardamine cebollana B.L.Turner
- Cardamine changbaiana Al-Shehbaz
- Cardamine chelidonia L. – rzeżucha glistnikowata
- Cardamine chenopodiifolia Pers.
- Cardamine cheotaiyienii Al-Shehbaz & G.Yang
- Cardamine chilensis DC.
- Cardamine chiriensis Miyabe & Tatew.
- Cardamine chlorina Heenan
- Cardamine circaeoides Hook.f. & Thomson
- Cardamine clematitis Shuttlew. ex S.Watson
- Cardamine concatenata (Michx.) O.Schwarz
- Cardamine conferta Jurtzev
- Cardamine constancei Detling
- Cardamine cordata Barnéoud
- Cardamine cordifolia A.Gray
- Cardamine coronata Heenan
- Cardamine corymbosa Hook.f.
- Cardamine crassifolia Pourr.
- Cardamine cubita Molloy, Heenan & Smissen
- Cardamine dactyloides Heenan
- Cardamine debilis DC.
- Cardamine delavayi Franch.
- Cardamine densiflora Gontsch.
- Cardamine depressa Hook.f.
- Cardamine dichondroides (Speg.) Govaerts
- Cardamine × digenea (Gremli) O.E.Schulz
- Cardamine digitata Richardson
- Cardamine dilatata Heenan
- Cardamine dimidia Heenan
- Cardamine diphylla (Michx.) Alph.Wood
- Cardamine dissecta (Leavenw.) Al-Shehbaz
- Cardamine douglassii Britton
- Cardamine dubia Nicotra
- Cardamine ecuadorensis Hieron.
- Cardamine elegantula Hook.f. & Thomson
- Cardamine eminentia Heenan
- Cardamine engleriana O.E.Schulz
- Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz – żywiec dziewięciolistny
- Cardamine × enriquei Marhold, Lihová & Perný
- Cardamine exigua Heenan
- Cardamine fargesiana Al-Shehbaz
- Cardamine fialae Fritsch
- Cardamine × fischeriana O.E.Schulz
- Cardamine flagellifera O.E.Schulz
- Cardamine flexuosa With. – rzeżucha leśna
- Cardamine forsteri Govaerts
- Cardamine fragariifolia O.E.Schulz
- Cardamine franchetiana Diels
- Cardamine franklinensis I.Thomps.
- Cardamine × fringsii F.Wirtg.
- Cardamine fulcrata Greene
- Cardamine geraniifolia (Poir.) DC.
- Cardamine glacialis (G.Forst.) DC.
- Cardamine glanduligera O.Schwarz – żywiec gruczołowaty
- Cardamine glara Heenan
- Cardamine glauca Spreng. ex DC.
- Cardamine glechomifolia H.Lév.
- Cardamine gouldii Al-Shehbaz
- Cardamine gracilis (O.E.Schulz) T.Y.Cheo & R.C.Fang
- Cardamine graeca L.
- Cardamine × grafiana O.E.Schulz
- Cardamine grandiscapa Heenan
- Cardamine granulifera (Franch.) Diels
- Cardamine griffithii Hook.f. & Thomson
- Cardamine guatemalensis Al-Shehbaz
- Cardamine gunnii Hewson
- Cardamine heleniae Heenan
- Cardamine × helleriana O.E.Schulz
- Cardamine heptaphylla (Vill.) O.E.Schulz
- Cardamine hirsuta L. – rzeżucha włochata
- Cardamine hispidula Phil.
- Cardamine holmgrenii Al-Shehbaz
- Cardamine hongdeyuana Al-Shehbaz
- Cardamine hupingshanensis K.M.Liu, L.B.Chen, H.F.Bai & L.H.Liu
- Cardamine hydrocotyloides W.T.Wang
- Cardamine hygrophila T.Y.Cheo & R.C.Fang
- Cardamine impatiens L. – rzeżucha niecierpkowa
- Cardamine incisa K.Schum.
- Cardamine × insueta Urbanska-Worytkiewicz
- Cardamine integra Heenan
- Cardamine intonsa Heenan
- Cardamine jamesonii Hook.
- Cardamine jejuna Standl. & Steyerm.
- Cardamine jonselliana Al-Shehbaz
- Cardamine × keckii A.Kern.
- Cardamine keysseri O.E.Schulz
- Cardamine × killiasii (Brügger) Brügger
- Cardamine kitaibelii Bech.
- Cardamine kokaiensis Yahara, Soejima, Kudoh, lenker & Marhold
- Cardamine komarovii Nakai
- Cardamine kruesselii Johow ex Reiche
- Cardamine kuankuoshuiense M.T.An, Yun Lin & Y.B.Yang
- Cardamine lacustris (Garn.-Jones & P.N.Johnson) Heenan
- Cardamine lanceolaris Linden & Planch.
- Cardamine latior Heenan
- Cardamine lazica Boiss. & Balansa
- Cardamine leucantha (Tausch) O.E.Schulz
- Cardamine lihengiana Al-Shehbaz
- Cardamine lilacina Hook.
- Cardamine lineariloba I.Thomps.
- Cardamine lojanensis Al-Shehbaz
- Cardamine longii Fernald
- Cardamine longipedicellata Rollins
- Cardamine loxostemonoides O.E.Schulz
- Cardamine lyrata Bunge – rzeżucha lirowata
- Cardamine macrocarpa Brandegee
- Cardamine macrophylla Willd.
- Cardamine macrostachya Phil.
- Cardamine magnifica Heenan
- Cardamine manshurica (Kom.) Nakai
- Cardamine marginata Phil.
- Cardamine marholdii Tzvelev
- Cardamine maritima DC.
- Cardamine matthioli Moretti – rzeżucha Matthiolego
- Cardamine maxima (Nutt.) Alph.Wood
- Cardamine megalantha Heenan
- Cardamine mexicana O.E.Schulz
- Cardamine micranthera Rollins
- Cardamine microphylla Adams
- Cardamine microthrix I.Thomps.
- Cardamine microzyga O.E.Schulz
- Cardamine moirensis I.Thomps.
- Cardamine monteluccii Brilli-Catt. & Gubellini
- Cardamine montenegrina Jar.Kucera, Lihová & Marhold
- Cardamine multiflora T.Y.Cheo & R.C.Fang
- Cardamine multijuga Franch.
- Cardamine mutabilis Heenan
- Cardamine nepalensis N.Kurosaki & H.Ohba
- Cardamine niigatensis H.Hara
- Cardamine nipponica Franch. & Sav.
- Cardamine nuttallii Greene
- Cardamine obliqua Hochst. ex A.Rich.
- Cardamine occidentalis (S.Watson ex B.L.Rob.) Howell
- Cardamine occulta Hornem. – rzeżucha wschodnia
- Cardamine ocoana O.E.Schulz
- Cardamine oligosperma Nutt.
- Cardamine ovata Benth.
- Cardamine pacensis Romero
- Cardamine pachyphylla Heenan
- Cardamine pachystigma (S.Watson) Rollins
- Cardamine panatohea Heenan & de Lange
- Cardamine papillata I.Thomps.
- Cardamine papuana (Lauterb.) O.E.Schulz
- Cardamine parviflora L. – rzeżucha drobnokwiatowa
- Cardamine parvula Heenan
- Cardamine pattersonii L.F.Hend.
- Cardamine paucifolia Hand.-Mazz.
- Cardamine paucijuga Turcz.
- Cardamine × paxiana O.E.Schulz
- Cardamine pectinata Pall. ex DC.
- Cardamine pedata Regel & Tiling
- Cardamine penduliflora O.E.Schulz
- Cardamine pensylvanica Muhl. ex Willd.
- Cardamine pentaphyllos (L.) Crantz – żywiec pięciolistny
- Cardamine penzesii Ancev & Marhold
- Cardamine picta Hook.
- Cardamine plumieri Vill.
- Cardamine polemonioides Rouy
- Cardamine polyodontes Heenan
- Cardamine porphyroneura Heenan
- Cardamine pratensis L. – rzeżucha łąkowa
- Cardamine prorepens Fisch. ex DC.
- Cardamine pseudotrifoliolata Al-Shehbaz
- Cardamine pulchella (Hook.f. & Thomson) Al-Shehbaz & G.Yang
- Cardamine purpurascens (O.E.Schulz) Al-Shehbaz & al.
- Cardamine purpurea Cham. & Schltdl.
- Cardamine quinquefolia (M.Bieb.) Schmalh.
- Cardamine ramosa Rollins
- Cardamine raphanifolia Pourr.
- Cardamine repens (Franch.) Diels
- Cardamine reptans Heenan
- Cardamine resedifolia L. – rzeżucha rezedolistna
- Cardamine rhizomata Rollins
- Cardamine × rhodopaea Ancev
- Cardamine robusta I.Thomps.
- Cardamine rockii O.E.Schulz
- Cardamine rostrata Griseb.
- Cardamine rotundifolia Michx.
- Cardamine rupestris (O.E.Schulz) K.Malý
- Cardamine rupicola (O.E.Schulz) C.L.Hitchc.
- Cardamine scaposa Franch.
- Cardamine schinziana O.E.Schulz
- Cardamine × schulzii Urbanska-Worytkiewicz
- Cardamine sciaphila Heenan
- Cardamine scutata Thunb.
- Cardamine seidlitziana Albov
- Cardamine seravschanica Botsch.
- Cardamine serbica Pancic
- Cardamine serpentina Heenan
- Cardamine silana Marhold & Perný
- Cardamine simplex Hand.-Mazz.
- Cardamine sinuatifolia Heenan
- Cardamine speciosa Britton
- Cardamine stenoloba Hemsl.
- Cardamine subcarnosa (Hook.f.) Allan
- Cardamine subterranea Larrañaga
- Cardamine tanakae Franch. & Sav.
- Cardamine tangutorum O.E.Schulz
- Cardamine tenera S.G.Gmel. ex C.A.Mey.
- Cardamine tenuifolia Hook.
- Cardamine tenuirostris Hook. & Arn.
- Cardamine tepelenensis F.K.Mey.
- Cardamine thalassica Heenan
- Cardamine thyrsoidea O.E.Schulz
- Cardamine tianqingiae Al-Shehbaz & Boufford
- Cardamine trichocarpa Hochst. ex A.Rich.
- Cardamine trifida (Lam. ex Poir.) B.M.G.Jones
- Cardamine trifolia L. – rzeżucha trójlistkowa
- Cardamine trifoliolata Hook.f. & Thomson
- Cardamine tryssa I.Thomps.
- Cardamine tuberosa DC.
- Cardamine uliginosa M.Bieb.
- Cardamine umbellata Greene
- Cardamine × undulata De Laramb. & Timb.-Lagr.
- Cardamine unguiculus Heenan
- Cardamine unicaulis Heenan
- Cardamine valida (Takeda) Nakai
- Cardamine variabilis Phil.
- Cardamine verna Heenan
- Cardamine victoris N.Busch
- Cardamine violacea (D.Don) Wall.
- Cardamine volckmannii Phil.
- Cardamine vulgaris Phil.
- Cardamine waldsteinii Dyer
- Cardamine × wettsteiniana O.E.Schulz
- Cardamine xinfenii Al-Shehbaz
- Cardamine yezoensis Maxim.
- Cardamine yunnanensis Franch.
- Cardamine × zahlbruckneriana O.E.Schulz
- Cardamine zollingeri Turcz.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-13] (ang.).
- ↑ a b Cardamine. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-02-17].
- ↑ a b c Cardamine L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-05-13].
- ↑ a b c d e f g h i j Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 166. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ a b c d e Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 48-49, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b Andreas Franzke, Katrin Pollmann, Walter Bleeker, Ralf Kohrt and Herbert Hurka. Molecular Systematics of Cardamine and Allied Genera (Brassicaceae): ITS and Non-Coding Chloroplast DNA. „Folia Geobotanica”. 33, 3, s. 225-240, 1998.
- ↑ a b Judita Lihová, Karol Marhold, Hiroshi Kudoh, Marcus A. Koch. Worldwide phylogeny and biogeography of Cardamine flexuosa (Brassicaceae) and its relatives. „American Journal of Botany”. 93, 8, s. 1206-1221, 2006. DOI: 10.3732/ajb.93.8.1206.
- ↑ a b c d e Ihsan A. Al-Shehbaz, Karol Marhold, Judita Lihová: Cardamine Linnaeus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-17].
- ↑ Cardamine dentata Schult.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-02-17].
- ↑ a b c d e f g h i Cardamine Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-17].
- ↑ Karbir Singh Khatri. Studies in the Caucasian Species of Cardamine L. (Cruciferae). „Phyton”. 28, 1, s. 55-80, 1988.
- ↑ Schulz, O. E. 1903. Monographie der Gattung Cardamine. Bot. Jahrb. Syst. 32: 280-623
- ↑ Al-Shehbaz, Ihsan. The genera of Arabideae (Cruciferae; Brassicaceae) in the southeastern United States. „Journal of the Arnold Arboretum”. 69, s. 85-166, 1988.
- ↑ Tor Carlsen, Walter Bleeker, Herbert Hurka, Reidar Elven, Christian Brochmann. Biogeography and Phylogeny of Cardamine (Brassicaceae). „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 96, 2, s. 215-236, 2009. DOI: 10.3417/2007047.
- ↑ Renate Schmidt, Ian Bancroft: Genetics and Genomics of the Brassicaceae. Springer Science & Business Media, 2010, s. 9. ISBN 1-4419-7118-1.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Genus: Cardamine L.. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 2010-06-26]. (ang.).
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Cardamine. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22]. (ang.).
- ↑ Nazwy polskie według Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 46-47. ISBN 978-83-925110-5-2.