Stanisław Pawłowski (geolog) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 11 maja 1910 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 2 czerwca 1992 |
Poseł na Sejm PRL IV i V kadencji | |
Okres | od 1965 |
Przynależność polityczna | poseł bezpartyjny |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Stanisław Pawłowski (ur. 11 maja 1910 w Łodzi, zm. 2 czerwca 1992 w Konstancinie k. Warszawy) – polski geolog i geofizyk, odkrywca złóż siarki w Tarnobrzegu, poseł na Sejm PRL IV i V kadencji. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie Piotra[1] (tkacza) i Bronisławy z Kędzierskich[2]. Wychował się w Łodzi, gdzie w 1928 ukończył Gimnazjum Miejskie. W latach 1929–1934 studiował na Wydziale Geodezji Politechniki Warszawskiej, uzyskując stopień inżyniera geodety z wynikiem bardzo dobrym, na podstawie pracy dyplomowej Pomiary grawimetryczne wahadłami w Warszawie w 1933 r. W latach 1934–1937 pracował w Biurze Pomiarowym Ministerstwa Komunikacji (w 1934–1935 także jako asystent na Politechnice Warszawskiej). Od 1937 był zatrudniony jako geofizyk w Państwowym Instytucie Geologicznym (okresowo: Instytut Geologiczny CUG). W 1937–1939, przy udziale Edwarda W. Janczewskiego, prowadził badania geofizyczne głównie na Podolu, Wołyniu, w Górach Świętokrzyskich oraz w Lubelskiem[2].
Podczas II wojny światowej pracował w Amt für Bodenforschung (dawny PIG). Czynnie działał w AK oraz w konspiracyjnych badaniach anomalii grawimetrycznych i magnetycznych[2].
Po wojnie, w latach 1945–1947 uczył matematyki i fizyki w Miejskim Gimnazjum w Łodzi[3]. W 1948 doktoryzował się na Politechnice Warszawskiej, na podstawie rozprawy Anomalie magnetyczne w Polsce[2]. Pracował w Państwowym Instytucie Geologicznym, gdzie do 1952 był geofizykiem, w latach 1952–1955 – kierownikiem Świętokrzyskiej Stacji Terenowej, w latach 1955–1968 – kierownikiem Zakładu Geofizyki, w latach 1968–1982 – kierownikiem Zespołu Geofizyki Złóż Siarki[2].
We wrześniu 1953 kierował wierceniami w okolicy Mokrzyszowa, podczas których odkryto złoża siarki. Był również współodkrywcą złóż gazu ziemnego k. Lubaczowa, wysadu solnego w Rogóźnie, fosforytów na Lubelszczyźnie oraz biłgorajskiej anomalii grawimetrycznej.
Na Uniwersytecie Łódzkim, w latach 1946–1947, był asystentem w Katedrze Fizyki Eksperymentalnej. W latach 1965–1967 kierował Katedrą Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładał także fizykę litosfery, kartografię matematyczną oraz geologię surowcową w WAT i Politechnice Warszawskiej. Tytuł profesora uzyskał w 1954, a w 1976 został członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk[2]. Członek Polskiego Towarzystwa Geologicznego[4].
Był bezpartyjnym posłem na Sejm PRL w latach 1965–1972.
Od 1940 jego żoną była córka Jana Czarnockiego – Katarzyna (1916–2020)[5], również geolog.
Wybrane prace naukowe
[edytuj | edytuj kod]- Anomalie magnetyczne w Polsce (1947)
- Kredowy i jurajski rów lubelski (1961)
- Zarys budowy geologicznej okolic Chmielnika-Tarnobrzega (1965)
- Budowa geologiczna tarnobrzeskiego złoża siarki (1985)
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Budowniczych Polski Ludowej[3]
- Order Sztandaru Pracy I klasy[6] (1959)[7]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (21 czerwca 1955)[1]
- Złoty Krzyż Zasługi (1 października 1952)[8]
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)[9]
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda Państwowa I stopnia za odkrycie złóż siarki o dużym znaczeniu gospodarczym (1955)[10]
- Nagroda Prezesa Rady Ministrów (1955)
- Nagroda Komitetu Nauki i Techniki (1968, 1969)
- Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa) (1976)
- Wpis do „Księgi zasłużonych dla województwa tarnobrzeskiego” (1979)[11]
Źródło[3]:.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b M.P. z 1955 r. nr 86, poz. 1017 („za wybitne osiągnięcia w dziedzinie prac geologicznych”).
- ↑ a b c d e f Pawłowski Stanisław, Giganci Nauki [dostęp 2024-06-16].
- ↑ a b c Kto jest kim w Polsce, Interpress 1984.
- ↑ Lista członków Polskiego Towarzystwa Geologicznego, stan na 31 stycznia 1971, Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego Tom XL-1970, Zeszyt 3–4, Kraków 1971 [dostęp 2024-06-16].
- ↑ Stanisław II Pawłowski, M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-06-16].
- ↑ Warszawski Kalendarz Ilustrowany 1966. Warszawa: Wydawnictwo Warszawskiego Tygodnika „Stolica”, 1965, s. 86.
- ↑ Najwyższe odznaczenia dla zasłużonych obywateli Polski Ludowej, „Trybuna Robotnicza”, nr 173, 22 lipca 1959, s. 7.
- ↑ M.P. z 1952 r. nr 90, poz. 1397 („za zasługi w pracy zawodowej”).
- ↑ Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
- ↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie Warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-06-16].
- ↑ Wpisani do „Księgi zasłużonych dla województwa tarnobrzeskiego”. „Nowiny”. Nr 162, s. 3, 20–22 lipca 1979.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wielka encyklopedia PWN. T. 20. Warszawa: PWN, 2004, s. 401. ISBN 83-01-14114-X.
- Dorota Kozioł, Wspomnienie o odkrywcy polskiej siarki profesorze Stanisławie Pawłowskim, „Afisz”, 16 (44), 2003, s. 10–12 .