2015-16 Şırnak çatışmaları - Vikipedi
![]() | Bu maddede birçok sorun bulunmaktadır. Lütfen sayfayı geliştirin veya bu sorunlar konusunda tartışma sayfasında bir yorum yapın.
|
2015-2016 Şırnak çatışmaları, Türkiye'nin Şırnak il merkezi ile birlikte Cizre, İdil ve Silopi ilçelerinde 2015 yılının ikinci yarısından sonra özyönetim talepleri sonucu başlayan, güvenlik güçleri ile PKK, YDG-H ve YPS mensupları arasında devam eden çatışmalar bütünü.[147][148][149] Çatışmaların olduğu bölgelerdeki birçok mahalleye hendekler kazılmış, bu gelişmelerin ardından ildeki birçok mahallede sokağa çıkma yasakları ilan edilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Aralık 2015'te çatışmanın olduğu mahallelere tank ve zırhlı araçlarla birlikte 10 bin asker göndermiştir.[150] Askeri kaynaklar tankların patlayıcı tuzaklanmış barikatları yıkmak için kullanıldığını belirtmiş, ordu birlikleri mahallelere girerek bu barikatların bulunduğu bölgelere top atışları yapmış[151][152] ve çıkan çatışmalar sonucu aralarında kadın[153][154][155] ve çocukların da[156][157][158] bulunduğu birçok kişinin yaşamını yitirdiği iddia edilmiştir.[not 6] İMC TV ve Nokta dergisi'nin de aralarında bulunduğu bazı kaynaklar, meydana gelen bazı sivil ölümlerin tanklardan yapılan top atışlarının evlere isabet etmesi sebebiyle meydana geldiğini bildirmişlerdir.[159][160][161][162][163][164] Top atışlarının ardından Cizre halkının çatışmaların olmadığı mahallelere ya da ilçe içerisinde yer alan sağlam evlere göç etmek zorunda kaldığı belirtilmiştir.[165] İçişleri Bakanı Efkan Ala'nın bildirdiği verilere göre, yaklaşık 200 bin nüfusa sahip Cizre ve Silopi ilçelerinde toplam 55 bin kişi çeşitli yerlere göç etmiştir (Cizre: 25 bin, Silopi 30 bin).[166] Halkların Demokratik Partisi (HDP) Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız ise Cizre'de göç eden nüfusun 100 bin civarında olduğunu belirtmiştir.[167] Bununla birlikte göç eden Şırnaklılardan bazılarının ertesi gün tekrar geri döndükleri bildirilmiş, göç sırasında sadece çocukların, hastalar ve yaşlıların çıkarıldığı ifade edilmiştir.[168]
Bazı haber ajanslarının ve televizyon kanalarının, olaylar, çatışmalar ve gerçekleştirilen hendek operasyonları sırasında meydana gelen sivil ölümlerin gizlenmesi amacıyla iliştirilmiş gazetecilik yöntemleri kullandığı iddiaları basına yansımıştır.[169][170]
TSK'nın Cizre'de 14 Aralık 2015 tarihinden itibaren yürüttüğü Şehit Jandarma Astsubay Kıdemli Çavuş Burak Demirci Operasyonu[171] ismini verdiği operasyon 13 Şubat 2016 günü öğle saatlerinde sona ermiştir.[172] Bununla birlikte 14 Mart 2016 tarihinde sokağa çıkma yasağı ile başlayan Şehit Jandarma Üsteğmen Mehmet Çiftçi operasyonunun 3 Haziran 2016 tarihinde bittiği açıklanmıştır.[141]
Çatışmalarda Sualtı Savunma Grup Komutanlığı'na bağlı komandolar da yer almıştır.
Uluslararası Af Örgütü, 2015 yılındaki insan hakkı ihlallerini kapsayan yıllık raporunda söz konusu çatışmaların insan hakları ihlallerini artırdığı belirtilmiş ve raporda "İnsan haklarının durumu Haziran’daki genel seçimlerin ve Temmuz’da Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve Türk silahlı kuvvetleri arasındaki şiddetin patlak vermesinin ardından ciddi biçimde kötüye gitti" ifadelerine yer verilmiştir.[173][174]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Olaylar başlamadan önce kentte başlatılan gözaltıları ve sınır ötesi operasyonları ve 2015 Suruç saldırısını protesto gösterileri gerçekleşmiş, bu gösterilerde siviller yaralanmış veya yaşamını yitirmişti.[175][not 7] Bununla birlikte Suruç saldırısını protesto gösterilerinde zaman zaman çatışmalar da çıkmıştı.[176] Eş zamanlı şekilde birçok ilçede birçok protesto gösterisi düzenlenmiştir.[177][not 8]
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), olayların başlangıcına tekabül eden tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisine "Toplumsal barışı tehdit eden artan terör olaylarının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi" konulu bir araştırma önergesi vermiş, fakat önerge Adalet ve Kalkınma Partisi (Ak Parti) ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) oylarıyla reddedilmişti.[178]
Nedenleri
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%285%29%2C_Eyl%C3%BCl_2015.jpg/200px-%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%285%29%2C_Eyl%C3%BCl_2015.jpg)
Şırnak'ta daha önceki yıllarda da yaşanan[179][180][181][not 9] hendek kazma olaylarının 2015 yılının ikinci yarısında tekrar başlamasından önce bazı Şırnaklılar devlet kurumlarının meşruiyetini tanımadığını ve demokratik özyönetimini geliştirip savunacağını belirtmişlerdir. Yöre halkının katılımıyla Ağustos 2015'te kurulan[182][183] "Cizre Halk Meclisi" adındaki yerel yönetimin eşbaşkanları Asya Yüksel ve Mehmet Tunç da, konuyla ilgili olarak, kurulan hendeklerin ve barikatların Türkiye'deki mevcut iktidarının, bölge halkının öz iradesine yönelik bir tutum içerisinde olması sebebiyle oluşturulduğunu bildirmişlerdir. Eşbaşkanlar, özyönetimle devleti reddetmediklerini ancak devlet kurumlarının halkın taleplerini karşılamaması nedeniyle demokratik özyönetimi inşa etme hamlesinin başlatıldığını söylemişlerdir.[184] Ayrıca aralarında Dicle Haber Ajansı ve Evrensel gazetesinin de bulunduğu bazı kaynaklarda, yöre halkına uygulandığı iddia edilen birtakım baskı politikalarının ve süregelen devlet şiddetinin, hendeklerin ve barikatların kurulmasına yol açtığı belirtilmiştir.[185][186][187] Bazı haber kaynaklarında barikat ve hendeklerin bazılarının bizzat halk tarafından inşa edildiğine ilişkin haberler basına yansımıştır.[188][189][190][191] Bölgeyi ziyaret eden Die Welt gazetesi Türkiye muhabiri Deniz Yücel de bu iddianın kısmen doğru olduğunu belirtmiş ve halkın bir kısmının hendek ve barikatlara sempatisi veya yardımı bulunduğunu ifade etmiştir. Yücel, olayları "Oradaki gençlerin hepsi değilse bile önemli bir kısmı zaten mahallenin gençleri. Yani tümüyle dışarıdan gelme falan değil. Aralarında belki PKK gerillası olan, dağdan inme belki tek tük birileri vardır, olabilir. Ama çoğunluk, mahallenin gençleri." cümleleriyle aktarmıştır.[192]
Olayların başlamasında tarihsel etkenlerin de rol oynadığı belirtilmektedir. Bu tür olaylar hakkında saha çalışmaları yapan antropolog Adnan Çelik; yaşanan bu “olaylar silsilesini” açıklamak için kısa zaman verilerinin yetersiz olduğunu ifade etmiş ve olayların Kürtlerin egemenlik meselesi hâline dönüştüğünü ifade etmiştir.[193] Çelik, Evrensel gazetesinde çıkan röportajında, söz konusu konunun Türkiye sınırlarını aşan sınır-aşırı bir uluslararası boyutla doğrudan alakalı olduğunu ve bu sebeple Suriye İç Savaşı koşullarında biçimlenen Rojava Savaşı kapsamında PYD’nin siyasi ve YPG'nin askeri örgütlenmesiyle ilişki içerisinde incelenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Aynı zamanda Çelik yaşanan olayların en son çıkarılan ceza yasası ile de ilişkili olduğunu belirtmiş, yeni tutuklama dalgası ile legal gençlik hareketlerinin tasfiyesinin amaçlandığını ve buna karşın gençlik hareketinin kendini koruma hedefiyle çatışmalara zemin hazırladığını ifade etmiştir. Çünkü Çelik'e göre ceza yasası en sıradan bir gösteriye ya da basın açıklamasına katılan kişileri bile hapse atmaya yetmekteydi ve özellikle ilk defa Cizre’de kazılan hendekler ve devlet güçlerinin mahallelere girişinin engellenmesi, bu tutuklama dalgasına karşı önlem amacı taşımaktaydı.[193]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/YDG-H_%283%29.jpg/200px-YDG-H_%283%29.jpg)
Hendekleri kazan ve barikatlar kuran YDG-H üyeleriyle ile yapılan röportajlarda, hendeklerin kazılmasının sebepleriyle ilgili olarak "Devletin uygulamaları halkın güvenliğini tehdit ediyor, zarar veriyor. Biz de halkımızı devlete karşı korumak zorundayız." beyanında bulunulmuştur. İsminin açıklanmasını istemeyen bir diğer YDG-H'li ise hendeklerin kazılmasıyla ilgili şu açıklamada bulunmuştur;[194]
“ | "90'larda dedem ve amcamı evden alıp işkenceyle öldürüldüler. Onların nasıl öldürüldüğü hikâyesiyle büyüdüm. Babam da hapise atıldı. Biz halkımızın canını ve ırzını korumak onları savunmak için hendekleri kazdık. Burada bir tek PKK'li yok. Bu gerillanın savaşı değil, halkın savaşıdır." | „ |
HDP, hendeklerin bir sebep değil şu ana kadar gerçekleşen katliamların bir sonucu olduğunu belirtmiştir. Parti, sorunun çözümünün hendeklerin kaldırılmasından önce devletin saldırılarının sonlanması olduğunu bildirmektedir.[195] Parti eş başkanı Selahattin Demirtaş, El Cezire'ye verdiği röportajda “Hendek, barikatın özerklik ve öz yönetim uygulamalarıyla hiçbir alakası yok. Hendek ve barikat polis, asker operasyonları, ev basma, gece gündüz mahalleye girip tutuklamalar ve infazlar yapması üzerine geliştirildi.” açıklaması yapmıştır.[196]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/DTK%2C_HDK%2C_DBP%2C_HDP_administrators.jpg/200px-DTK%2C_HDK%2C_DBP%2C_HDP_administrators.jpg)
18 Aralık 2015 tarihinde HDP, Halkların Demokratik Kongresi (HDK), Demokratik Toplum Kongresi (DTK) ve Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) yöneticileri Diyarbakır’da ortak bir basın toplantısı düzenlemişlerdir. Toplantıda söz alan DTK Eş Başkanı Hatip Dicle, yaşanan çatışmaların çözüm sürecinin bitirilmesi nedeniyle gerçekleştiğini ifade etmiştir. Dicle, bu durumu şu cümlelerle açıklamıştır;[197]
“ | "Bugün hendeklere sıkıştırılan halkın öz yönetim talepleri çözüm sürecindeki günlerde masada açığa çıkıyor, konuşuluyor, tartışılıyordu. (...) Bize göre üç konu devletin masadan kalkmasını zorladı. Birincisi, Rojava'daki gelişmeler ve PYD'nin gittikçe meşruiyet kazanması, ikincisi Rojava'da iki kantonun birleşmesi ve AKP'nin aldığı yenilgi ile HDP'nin başarısı eklenince bu süreç bitirildi ve artık acılı bir ortam yaşanmaya başlandı. Tüm Türkiye halklarını olumsuz etkileyen gerek ekonomik alanda gerek siyasi alanda zorlayan süreç başlamıştı. Aslında Dolmabahçe Mutabakatı'nda ulaşılan süreç devam etseydi, bugünkü ortam da olmayacaktı." | „ |
Toplantıda konuşan HDP Eş Başkanı Selahattin Demirtaş ise hendek çatışmalarının sokağa çıkma yasağının ilanıyla ilişkili olduğunu söylemiş, konu hakkında "Valiler suç işliyor; sokağa çıkma yasağı ilan edemez. Devletin kendisi polisi valisi kanun dışı davranıyor. Ne yapacak bu halk, savcılara mı şikayet edecekler, savcılar içeride, basına mı anlatacak, gazeteciler içeride. Gençler hendek kazıyormuş. Başka bir yol gösterin ne yapsınlar, kime şikayet etsinler?" açıklamasında bulunmuştur.[197]
19 Ocak 2016 tarihinde gerçekleştirilen HDK 1. Olağan Konferansı sonucunda açıklanan bildirgede; çıkan çatışmalar "7 Haziran seçimleriyle tecelli eden halk iradesini yok sayarak fiili bir başkanlık rejimi ile yönetime el koymuş, bir darbe ile parlamentoyu ve parlamenter sistemi işlevsizleştirerek faşist bir yapı oluşturmuştur." nedenine bağlanmıştır. Bildirgeye göre, son dönemlerde yaşanan olaylar Kürt siyasi hareketine düzenlenen bir "Çöktürme Harekatı"dır ve hendeklere indirgenmeye çalışılan bütün bu çöktürme sürecine bölge halkı "özyönetim ilanları" ile yanıt vermiştir.[198]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%288%29%2C_Ekim_2015.jpg/200px-%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%288%29%2C_Ekim_2015.jpg)
Bununla birlikte devlet kanadından eski Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) müsteşar yardımcısı Cevat Öneş, siyasetin devre dışı kaldığını ve silahlı çatışmaların bu sebeple arttığını belirtmiştir. Öneş, konuyla ilgili olarak “Özyönetim, parlamento bünyesinde tartışılarak toplumsal katmanlarda tartışılarak toplumsal uzlaşma ile demokratik bir anayasa içerisinde düşünebilecek bir meseledir” açıklamasında bulunmuştur.[199]
Bazı haber sitelerinde çıkan haberlere göre ise hendekler örgütün devlet güçlerine yönelik eylemlere zemin hazırlaması için kazılmıştır. Bu görüşlere göre militanlar yapılacak eylemlerin ardından hendek kazılan mahallere geri dönecekler ve yollara hendekler kazıldığı için devlet güçleri zırhlı araçlarla giremeyeceklerdir.[200] Buna paralel olarak aralarında Ak Parti Mardin milletvekili Orhan Miroğlu'nun da bulunduğu bazı yazarlar, hendek olaylarının başlama nedeninin PKK için bir güç ispatı ve savaşı dağlardan şehirlere taşıma stratejisi olduğunu iddia etmiştir.[201][202]
Milliyet gazetesi yazarı Tolga Şardan'a göre, çatışmaların çıkma sebebi PKK kırsal kadrolarının, şehir kadrolarıyla birleşmeye çalışmasıdır. Şardan, bu iddiasını Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun yanı sıra 30’a yakın kentten gelen vali, emniyet müdürü, il jandarma komutanları ve Millî İstihbarat Teşkilatı Bölge Başkanı’nın katıldığı güvenlik zirvesinde konuşulan “PKK’nın kırsaldaki grupları ile şehir gruplarının bağlantısının kesilmesi” konu başlığına dayandırmaktadır. Yine Şardar'a göre Şırnak ve ilçelerindeki eylemler, daha önce Kandil’de eğitilip Türkiye’ye gönderilen veya kırsaldan gelen silah ve bombalama eğitiminde yetişmiş kadrolarca gerçekleştirilmiştir.[203]
Kayıplar
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1_s%C4%B1ras%C4%B1nda_Cizre_il%C3%A7esi%2C_2_Mart_2016.jpg/200px-Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1_s%C4%B1ras%C4%B1nda_Cizre_il%C3%A7esi%2C_2_Mart_2016.jpg)
Meydana gelen ölümler konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun sivil kaybın olmadığı yönünde açıklamalar yaparken[204] aralarında İnsan Hakları Derneği ve Mazlum-Der'in de bulunduğu kimi kaynaklar kentte sivillerin yaşamını yitirdiğini bildirmektedir.[205][206][207][208] Aynı kaynaklar ölen sivillerden bazılarının devlet güçlerine bağlı keskin nişancılar tarafından öldürüldüklerini belirtmektedir.[209][210] İngiliz yayın kuruluşu BBC, sadece 4-11 Eylül tarihleri arasında 30 sivilin öldürüldüğünü bildirmiştir.[211] Bununla paralel olarak HDP eşbaşkanı Selahattin Demirtaş da Cizre'de hayatını kaybeden 11 çocuk annesi Taybet İnan'ın devlet gücü olarak görev yapan keskin nişancıların hedefi olduğunu belirtmiş ve cenazesinin günler boyunca sokakta kaldığını belirtmiştir.[212] Buna benzer olarak çatışmalar sırasında yaralanan Hüseyin Paksoy isminde 16 yaşındaki bir çocuğun, yaralandıktan sonra dört gün boyunca hastaneye kaldırılamadığı için olay yerinde yaşamını yitirdiği bildirilmiştir.[213][not 10] Konuyla ilgili Hür Dava Partisi, (Hüda-Par) Cizre ilçe Başkanı Ahmet Elçin, hendeklerin kazılmasından bu yana birçok sivilin yaşamını yitirdiğini belirtmiş ve "75 yaşında öldürülen insanlar var. Güvenlik güçlerine ait bir zırhlı araca atılan roketin evine isabet etmesi sonucu Şeyh Bahattin Sevinik adındaki bir tanıdığım hayatını kaybetti. Olaylar sırasında 9 yaşındaki eli kopan bir çocuğun duvara yapışan parmağının bir fotoğrafı var. Maalesef Başbakan bu konuda talihsiz bir açıklama yaptı." açıklamasını yapmıştır.[194]
Avrupa Konseyi olaylar sırasında gerçekleşen sivil ölümlerle ilgili endişelerini dile getirmiştir. Yapılan açıklamada, Konsey'in "Devlet güçlerinin sivillere karşı orantısız güç kullanımına dair ciddi iddialar" aldığını ve durum değerlendirmesi yapılması için Cizre'nin gözlemcilere açılması gerektiği bildirilmiştir.[214] Bununla paralel olarak İnsan Hakları Derneği, Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası ve Diyarbakır Barosu da hazırladıkları raporda yaşanan olaylara dair bağımsız bir soruşturmanın gerektiğini belirtmiştir.[215]
Sivil ölüm sayıları ile ilgili olarak HDP Parti Sözcüsü ve Kars Milletvekili Ayhan Bilgen tarafından yayımlanan ara raporda Ağustos-Aralık 2015 tarihleri arasında Cizre'de 56, Silopi'de 29 olmak üzere toplam 85 sivilin yaşamını yitirdiği bildirilmiştir.[159][160] 14 Aralık 2015 - 9 Ocak 2016 tarihleri arasında Cizre ilçesinde yaşamını yitiren kişi sayısının ise 39 olduğu belirtilmiştir.[146] Türkiye İnsan Hakları Vakfı ise, 16 Ağustos 2015 - 21 Ocak 2016 tarihleri arasında sokağa çıkma yasakları esnasında yaşamını yitiren sivil sayısını Cizre'de 66 ve Silopi'de 27 olmak üzere toplam 93 olduğunu bildirmiştir.[145] Bununla birlikte Mazlum-Der Silopi ilçesine dair yayınladığı raporda 29 sivilin yaşamını yitirdiğini ve bunun yanında ilçede yapılan çeşitli işkencelere dair duyumlar aldıklarını bildirmiştir.[216]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%C3%A7ocuk_cenaze_t%C3%B6reni.jpg/200px-%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%C3%A7ocuk_cenaze_t%C3%B6reni.jpg)
Türkiye İnsan Hakları Vakfı, 16 Ağustos 2015 - 21 Ocak 2016 tarihleri arasında Şırnak'ta yaşamını yitiren kadın sayısının 16 (Cizre: 11, Silopi: 5), çocuk sayısının 17 (Cizre: 11, Silopi: 6), 60 yaş üstü yaşlı sayısının ise 15 (Cizre: 8, Silopi: 7) olduğunu rapor etmiştir.[145] Şırnak Barosu da, devlet güçlerinin özyönetim talebi nedeniyle yürüttüğü operasyonlar sonucunda meydana gelen çocuk ölümlerinin en fazla Şırnak ilinde meydana geldiğini açıklamıştır.[217]
Çatışmalarda yaşamını yitiren sivillerin hangi taraf tarafından vurulduğu konusu tartışmalıdır. Başbakan Ahmet Davutoğlu meydana gelen ölümlerin devlet kaynaklı olmadığını söylemiştir.[218] Aksi iddialara göre ise sivil ölümler devlet güçlerinin müdahalesi sırasında meydana gelmiştir.[161][162][219][220] Bununla birlikte olaylar sırasında devlet güçleri tarafından vurulduğu iddia edilen kişilerin yakınlarına, vurulan kişilerin "PKK tarafından vurulduğuna" dair zorla kâğıt imzalatıldığı iddiaları basına yansımıştır.[221]
Olayların başlamasından bu yana gerçekleşen çatışmalar esnasında birçok asker ve polis yaşamını yitirmiştir.
TSK, 3 Haziran 2016 günü internet sayfasından yaptığı açıklama ile Şırnak il merkezi ile İdil, Cizre ve Silopi ilçelerinde toplam 1456 eylemci veya militanın ölü, yaralı ya da tutuklu olduğunu bildirmiştir.[13]
HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, bölgedeki sivil ölümler için Avrupa ve Türkiye‘den heyetlerin oluşturulup inceleme yapmasını önerdiklerini ancak bunun kabul edilmediğini, iddiaların netleşmesi için "bağımsız, tarafsız bir soruşturma" istediklerini ve PKK’nın yol açtığı sivil ölümler varsa bunların da ortaya çıkmasını istediklerini dile getirdi.[222]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1_y%C4%B1k%C4%B1lan_evinin_ba%C5%9F%C4%B1nda_bir_kad%C4%B1n%2C_2_Mart_2016.jpg/200px-Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1_y%C4%B1k%C4%B1lan_evinin_ba%C5%9F%C4%B1nda_bir_kad%C4%B1n%2C_2_Mart_2016.jpg)
23 Ocak 2016'dan bu yana Cizre'de bir binanın bodrumunda 28 yaralı mahsur kaldığı ve yaralılardan 7’sinin hastaneye kaldırılamadığı için yaşamını yitirdiği bilinmektedir.[223][224] HDP Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız, Cizre'de insanlık suçu işlendiğini, ambulansların uzakta bekletildiğini ve yaralıların bulunduğu binanın "tankla topla dövüldüğünü" dile getirdi.[224] Şırnak Valiliği, PKK'nın yaptığı patlayıcı tuzaklı barikatlar, hendekler ve ambulanslarla sağlık görevlilerine yönelik silahlı saldırılar nedeniyle ambulansların en yakın yere intikal ettirildiğini ve yaralıların bu noktaya getirilmesi istenildiği ancak tüm çabalara rağmen yaralılar ve arayanlar tarafından bu çağrıya olumlu cevap verilmediğini bildirdi.[224] Başbakan Davutoğlu, “Bahsi geçen yaralılara ulaşılması isteniyorsa ki biz istiyoruz, buradaki terör odaklarına teslim olmaları konusunda çağrı yapılması lazım. Ambulanslara yönelik saldırılar olunca olay yerine ulaşamıyorlar” dedi.[225] 29 Ocak 2016'da Anayasa Mahkemesi, yaralılarla ilgili yaşam hakkı ihlali başvurusuna ilişkin "anılan kişilerin yaralı olup olmadığına, yaralı iseler durumlarının ağır olup olmadığına, hangi koşullar altında yaralandıklarına, tamamının yaralı olup olmadığına, silahlı olup olmadıklarına ve hangi adreste bulunduklarına ilişkin belirsizliğin hâlen devam etmesi nedeniyle" tedbir talebini reddetti.[226] Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Şimdi orada 600-1000 metre mesafede bunlara bu anonslar yapılıyor. ‘Alın yaralıları, getirin güvenli bölgeye ve biz buradan hemen onları hastaneye götürelim’ deniyor. Ambulanslar hazır ama bunlar yaralıları oraya kasıtlı götürmüyor. Belki de yaralı değiller. Oradaki ilgili arkadaşlar tedbiri almak zorundalar. Ona göre onlar da o tedbirle bu işi yürütüyorlar" dedi.[227] HDP Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız, 30 Ocak 2016'da yetkililerle yapılan temaslar sonucu ağır yaralıların, daha hafif şekilde yaralananlar ve yaralı olmayanların sırtlarında taşınarak yaklaşık 700 metre mesafede bekleyen belediyeye ait ambulanslara götürüleceklerini açıkladı.[228] Fakat ardından geçen süreçte yaralıların binadan çıkarıldıkları anda özel harekât timleri tarafından tekrar ateş altına alındığı ifade edildi.[229] Başbakan Ahmet Davutoğlu ise söz konusu olayı "Bir bodrumda yaralılar var diyerek dünyayı ayağa kaldırdılar. Ama oraya her yaklaşıldığında keskin nişancılarla saldırıyorlar. Dünyayı kandırıyorlar." şeklinde yorumlamıştır.[230]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Silopi%27deki_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar_s%C4%B1ras%C4%B1nda_hasar_g%C3%B6ren_bir_bina_ve_%C3%B6n%C3%BCndeki_kad%C4%B1n%2C_22_Ocak_2016.jpg/200px-Silopi%27deki_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar_s%C4%B1ras%C4%B1nda_hasar_g%C3%B6ren_bir_bina_ve_%C3%B6n%C3%BCndeki_kad%C4%B1n%2C_22_Ocak_2016.jpg)
5 Şubat 2016 tarihinde 37 kişinin bir binada mahsur kaldığı bildirilmiş ve bu binada çıkan yangın sonrası 9 kişinin yanarak yaşamını yitirdiği, 25 kişinin ise ağır yanıklarla binada bekletildiği belirtilmiştir.[231][232] Bazı kaynaklar ise içerideki kişilerin PKK mensupları olduğunu ifade etmiştir.[57][233][234]
10 Şubat'ta Cizre'de başka bir bodrumda mahsur kalan yaklaşık 50 kişi olduğu ve bu kişilerden 20'sinin yanarak yaşamını yitirdiği haberleri basına yansımıştır. Söz konusu bodrumda olduğu belirtilen ve babasına telefonla ulaşan Derya Koç isimli vatandaş "Alt kattaki bodrumda yaklaşık 20 yaralı arkadaşımızı yakarak katlettiler. Biz de geriye 20 kişi kaldık. Şu an etrafımız tanklarla çevrilmiş durumda. Bize de ateş açıyorlar. Biz de yanabiliriz her an." ifadelerine yer vermiş ve bodrumdakilerin isimlerini listelemiştir.[235][236]
Çatışmaların ardından tanınmayacak halde olan ve kimse tarafından teşhis edilemeyen cenazelerin de olduğu haberleri basına yansımıştır.[237][238]
Mazlum-Der yayınladığı raporda, Cizre ilçesinde 14 Aralık 2015-2 Mart 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı sırasında en az 203 kişinin yaşamını yitirdiğini, bu sayının tespit edilecek diğer isimlerle 266’ya kadar yükselebileceği belirtmiştir.[239] Raporda ateşli silahlara bağlı olarak ölümü gerçekleşen 66 kişiden 15 kişinin daha farklı tarihlerde ateşli silah yaralanmasıyla öldüğü fakat cesetleri sokaktan alınamadığı için isimlerinin öğrenilemediği, 5 kişinin hastaneye ulaştırılmadığı için kronik hastalıklarına bağlı olarak gerçekleşen ani rahatsızlıkları sonucu öldükleri, 139 ile 187 arasında kişinin ise Cudi Mahallesindeki üç bodrumda yaşamını yitirdiği ifade edilmiştir.[240]
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları
[değiştir | kaynağı değiştir]Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Cizre ilçesinde 14 Aralık 2015'ten bu yana devam eden sokağa çıkma yasağının kaldırılması ve operasyonların durdurulması için tedbir konması yönündeki başvuruyu 12 Ocak 2016'da reddetmiştir.[241] Kararda AİHM, "Bölgedeki aşikar olan vahim durum dikkate alındığında, başvuranların talep etmeleri durumunda gerekli bakıma, yardıma erişebilmelerini sağlamak üzere tüm uygun adımların hükûmet tarafından atılacağına güvendiğini" ve "ihtiyati tedbiri verebilmesi için elinde yeterli veri bulunmadığını" belirtmiştir.[242] AİHM, Cizre'de açılan ateşle yaralanan ancak ambulansın mahalleye girişine izin verilmediği için müdahale edilemeyen 16 yaşındaki Hüseyin Paksoy'un hastaneye kaldırılması için yapılan tedbir başvurusunu 18 Ocak 2016'da kabul etti.[243][244] Paksoy, AİHM kararının avukatına gönderildiği saatlerde yaşamını kaybetmiştir.[245] Basına yansıyan haberlerde, haklarında tedbir kararı çıkan diğer yaralılardan Helin Öncü'nün Cizre Devlet Hastanesi’ne kaldırıldığı, Serhat Altun ve Cihan Kahraman'ın yaşamını yitirdiği, Orhan Tunç'a ilişkin bilgi alınamadığı kaydedilmiştir.[246][247][248] Serhat Altun’un cenazesini ve yaralıların da olduğu kişileri almak için yürüyüşe geçenlere açılan ateş sonucu, İMC TV kameramanı Refik Tekin’in de aralarında bulunduğu en az 10 kişi yaralanmıştır.[249]
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015 yılının Aralık ayında Cizre'de ilan edilen sokağa çıkma yasakları döneminde hak ihlalleri iddiasıyla yapılan iki ayrı başvuruyu 7 Şubat 2019 tarihinde oy birliğiyle reddetti. Şırnak doğumlu Ömer Elçi'nin, Cizre'de Aralık 2015'te alınan sokağa çıkma yasağının "yaşama ve güvenlik haklarına aykırı olduğu gerekçesiyle" karara itiraz eden başvurusu ile; Ahmet Tunç, Zeynep Tunç ve Güler Yerbasan'ın, "yakınları Orhan Tunç'un Cizre'deki sokağa çıkma yasağı sırasında ambulansın geçişine izin verilmemesi nedeniyle yaşamını yitirmesi" hakkında yaptıkları başvuruyu değerlendirdi. Mahkeme, Türkiye'deki iç hukuk yollarının tüketilmediği sonucuna vardı ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'nin Cizre olaylarıyla ilgili başvuruları değerlendirmeyi sürdürdüğünü, başvurucuların Anayasa Mahkemesi'nin etkili bir iç hukuk yolu olmaktan çıktığını öne sürdüklerini ancak bunu kanıtlayamadıklarını bildirdi.[250] 4 Nisan 2019'da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015-16 yıllarındaki çukur olayları sırasında Cizre, Silopi ve Sur'da uygulanan sokağa çıkma yasağıyla ilgili Türkiye aleyhine yapılan 32 başvuruyu oybirliği ile reddetti. Mahkeme önceki iki kararında olduğu gibi Türkiye'deki iç hukuk yollarının tüketilmediğini açıkladı.[251]
Ateşkes ve müzakere çağrıları
[değiştir | kaynağı değiştir]Ağustos 2015'te HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, PKK'nın "derhal elini tetikten çekmesi" ve "tahkim edilmiş ateşkese uyacağını ilan etmesi", hükûmetin de "bir an evvel diyalog için hazır olduğunu beyan etmesi" için çağrıda bulundu.[252] Eylül 2015'te aralarında Tarık Akan, Kadir İnanır, Fazıl Say, Rıza Türmen ve Levent Üzümcü'nün de bulunduğu bazı kişiler; PKK'nın tek taraflı ateşkes ilan etmesini, devletin şehir merkezlerindeki operasyonları durdurması ve müzakerelerin yeniden başlatılıp barış sürecinin önü açılması için çağrıda bulundu.[253] Dönemin HDP'li Avrupa Birliği Bakanı Ali Haydar Konca, çatışma ortamının durdurulması için bir an evvel "sokağa çıkma yasakları dahil, bölgedeki güvenlik odaklı yaklaşımların son bulması, operasyonların bitirilmesi ve ellerin tetikten çekilmesi gerektiğini" dile getirdi.[254] Kasım 2015'te Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Nils Muižnieks, "oldukça kalabalık bir nüfusun insan haklarına yönelen olağanüstü ağır müdahale ile neredeyse tam bir bilgi karartmasının birleşimi, gerekli gözetimin de yokluğu dikkate alındığında özellikle endişe verici" olduğunu ve "Türkiye Devleti’nin terörle mücadele etmeye hakkı ve görevi olduğunu vurgulamakla beraber, bu mücadelede kullanılan yöntemlerin başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere, uluslararası standartlarca teminat altına alınan insan haklarına saygı duymak zorunda olduğunu" belirtti.[255] 20 Ocak 2016'da Avrupa Birliği Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Komiseri Johannes Hahn, bölgede yaşananların endişe verici olduğunu söyleyerek, ateşkes çağrısında bulunmuş ve "PKK da Türkiye'ye saldırılarını durdurmalı ve diyalog sürecine geri dönmeli" açıklamasını yapmıştır.[256]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Bar%C4%B1%C5%9F_%C4%B0%C3%A7in_Akademisyenler.jpg/250px-Bar%C4%B1%C5%9F_%C4%B0%C3%A7in_Akademisyenler.jpg)
11 Ocak 2016'da 1128 akademisyenin imzaladığı "Bu suça ortak olmayacağız" başlıklı barış için akademisyenler bildirisi; çatışmaların durdurulması, uygulanan sokağa çıkma yasaklarının kaldırılması ve barış sürecine geri dönülmesi çağrısı yaptı.[257][258] Bu açıklamanın ardından YÖK, "Teröre destek veren bu bildiri ile ilgili gereğinin yapılacaktır" açıklamasını yaptı.[259] Ardından Türkiye çapında onlarca akademisyen gözaltına alındı, görevden uzaklaştırıldı ya da haklarında idari veya adli soruşturma açıldı.[260] 40'ın üzerinde akademisyen "metni tam olarak okumadan online şekilde imza attıklarını" belirterek bildiriden imzalarını geri çekti.[261] Bu bildiriye karşı Hür Akademisyenler Derneği tarafından "Teröre Sessiz Kalmayacağız" başlığıyla 1700'ün üzerinde akademisyenin imzaladığı bir bildiri yayımlandı.[262] ABD'nin Türkiye Büyükelçisi John Bass ve ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden basın ve ifade özgürlüklerinin herkes için önemli olduğunu belirterek barış için akademisyenler bildirisini imzalayanları destekledi.[263][264] Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova da bildiriyi imzalayan akademisyenleri desteklediklerini bildirdi.[265]
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün 22 Aralık 2015'te yaptığı açıklamada, Temmuz 2015'ten bu yana devam eden güvenlik operasyonları ve çatışmalar sırasında çok sayıda sivilin öldürüldüğünü, halkın çatışmalardan kaçmak için evlerini terk ettiğini, gözaltında ciddi kötü muameleler olduğu, "güvenlik güçlerinin sokakta gördükleri veya evinden çıkan herkesin üzerine, silahlı olup olmadığına ve kişinin herhangi bir tehdit oluşturup oluşturmadığı ya da ölümcül güç kullanımı gerekip gerekmediğine bakmaksızın defalarca ateş açtığı" ve yaralıların tedaviye erişimi engellendiğine dair tanık ifadelerinin kayıt altına alındığı belirtildi.[266] İnsan Hakları İzleme Örgütü kıdemli Türkiye araştırmacısı Emma Sinclair-Webb, “Türkiye hükümeti güvenlik güçlerini dizginlemeli. Gücün orantısız ve kötüye kullanılmasını derhal sona erdirmeli ve operasyonlar sırasında gerçekleşen ölüm ve yaralanmaları soruşturmalıdır” dedi.[266]
Uluslararası Af Örgütü Türkiye araştırmacısı Andrew Gardner, "Süresi belirsiz sokağa çıkma yasakları altında süren askeri operasyonlar, büyük acılara ve yaygın insan hakları ihlallerine neden oluyor. Türkiye yetkilileri söz söyleyenleri göz altına almak yerine dinliyor olmalı" dedi.[267] Ayrıca Gardner, 30 Ocak 2016 tarihinde yaptığı açıklamada, Cizre'de bir bodrum katında sıkışan yaralılara da dikkat çekerek, bunlardan 12'sinin müdahale edilmemesi hâlinde ölüm riski ile karşı karşıya olduğunu söyledi.[268]
Ayrıca Türkiye'nin birçok ilinde, Şırnak'ta gerçekleştirilen operasyonlara karşı protesto gösterileri yapılmış, bu gösterilerin ardından çıkan olaylar sonrasında çok sayıda kişi gözaltına alınmış[269][270][271][272][273][274] ve bu gösterilerde protestoculara açılan ateş sonucu ölümler meydana gelmiştir.[275][276][277]
Sonuçları
[değiştir | kaynağı değiştir]Genel
[değiştir | kaynağı değiştir]Yeni Şafak gazetesinde çıkan habere göre, çıkan çatışmalar bölge ekonomisine büyük zararlar vermiştir. Çatışmalar neticesinde 11 fabrika kapanmış, ilçe sokakları harabeye dönmüş, 5 yıldızlı oteller ve alışveriş merkezi projeleri durdurulmuş, Cizre-Şırnak ile Şırnak-Van Karayollarının yapımı aksamış, Şırnak Üniversitesi'ndeki imar çalışmaları durdurulmuştur. Ayrıca haberde Habur Sınır Kapısı'nın kapatıldığına, küçük esnafın dükkânları kapandığına veya mallarının bozulduğuna, çatışmalardan bu yana inşaat alanında hiçbir gelişme olmadığına ve birçok kişinin elindeki dairesini satarak göç ettiğine dikkat çekilmiştir.[278]
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 100 personel ile birlikte Cizre ve Silopi ilçelerinde kamu ve şahsi binalarının incelemesi yaparak detaylı rapor hazırlayacağı ve sonraki süreçte kentsel dönüşüm kapsamında yeni konutlar inşa edeceği belirtilmiştir.[279]
Bununla birlikte Cizre ve Silopi ilçelerine Konya, Kocaeli, Manisa, Kayseri ve Gaziantep illerinden battaniye, mutfak eşyası, elektrikli soba, çocuk maması, çocuk bezi, kuru bakliyat gibi insani yardım malzemelerinin gideceği bildirilmiştir.[280]
1 Haziran 2016 tarihinde Cizre ve İdil ilçelerindeki bazı mahallelerin içerisindeki yerlerin Afet Riski Altındaki Alanlar kanunu kapsamında "riskli alan" ilan edilmesini kararlaştırılmıştır.[281]
Cizre
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Cizre_after_operation.jpg/200px-Cizre_after_operation.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1%2C_2_Mart_2016.jpg/200px-Cizre_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1%2C_2_Mart_2016.jpg)
Şırnak'ta gerçekleştirilen hendek operasyonları kapsamında Cizre'de 1.419 patlayıcının etkisiz hale getirildiği,[282] 678 tuzaklı barikatın kaldırıldığı ve 242 hendeğin kapatıldığı belirtilmiştir.[283] Bununla birlikte çatışmalar sırasında karargâh olarak kullanıldığı belirtilen ilçede yer alan birçok cami, okul ve ev hasar almıştır.[284]
Demokratik Bölgeler Partisi, hazırladığı raporda aralarında bebek ve yaşlıların da olduğu çoğu sivil yaklaşık 300 kişinin yaşamını yitirdiği ve ilçenin tamamının kullanılamaz hale geldiğini bildirmiş, ayrıca tanklardan atılan havan toplarıyla mahallelerin yüzde 80’inin yıkıldığı, 500 civarında binanın tam, 2.000'i aşkın binanın ise yarısının hasarlı olduğu kaydedilmiştir. Aynı rapora göre ilçede bulunan bazı evlerin bodrumlarında baş ve uzuvları gövdeden ayrılan ve bedeni yanan insanlar tespit edilmiş ve bu nedenle bazı cenazelerin teşhis edilmeden kimsesizler mezarlıklarına defin edilmiştir.[285][286]
Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin gönderdiği teknik çalışma grubunun tespitlerine göre Cizre'de 10 binden fazla evin çatışmalarda zarar gördüğü ve kullanılamayacak ev sayısının 3 bin civarında olduğu belirtilmiş, ayrıca ilçedeki altyapı sistemlerinin de büyük oranda zarar gördüğü ifade edilmiştir.[287]
Silopi
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Silopi%27deki_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar_s%C4%B1ras%C4%B1nda_hasar_g%C3%B6ren_bir_evin_i%C3%A7i%2C_22_Ocak_2016.jpg/200px-Silopi%27deki_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmalar_s%C4%B1ras%C4%B1nda_hasar_g%C3%B6ren_bir_evin_i%C3%A7i%2C_22_Ocak_2016.jpg)
Silopi'de operasyonlar sonrası 518 barikatın kaldırıldığı, 270 hendeğin kapatıldığı ve evlere tuzaklanmış 800 patlayıcının etkisiz hale getirildiği bildirilmiştir.[288]
Silopi Belediyesi tarafından kurulan Hasar Tespit Komisyonu'nun çalışması sonucu ilçeye bağlı Başak, Barbaros, Şehit Harun, Nuh ve Cudi mahallelerinde yapılan hasar tespit çalışmalarında ağır ve orta hasarlı 350 ev tespit edilmiştir. Komisyon en büyük hasarın Başak Mahallesi'nde meydana geldiğini ve buradaki 291 evin ağır hasarlı veya yıkık olduğunu bildirmiştir.[289][290] Ayrıca ilçedeki bazı cami, sağlık ocağı ve okul binalarının kullanılamaz hale geldiği belirtilmiştir.[291] Çatışmaların ardından patlayan su boruları ve kopan elektrik telleri belediye ekiplerince onarılmıştır.[292]
Çeşitli belediyeler ve yardım kuruluşlarının da aralarında bulunduğu birçok kurum Silopi'ye yardım araçları göndermişlerdir.[293][294]
HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, partisinin elindeki verilere göre Silopi ilçedeki operasyonların sona ermesinden sonra ilçedeki 500'e yakın gencin dağa çıkarak PKK'ya katıldığını ifade etmiştir.[295] Buna paralel olarak Mazlum-Der de yayınladığı raporda, hendekleri kazan gençlerin birçoğunun, çatışmaların 17. gününden itibaren mahallelerden çekildiklerini ve gözaltına alınıp infaz edilme korkusu sebebiyle PKK'ya katıldığına dair duyumlar aldıklarını bildirmişti.[216]
İdil
[değiştir | kaynağı değiştir]İdil'de 400 civarında hendek ve barikatın kurulu olduğu bildirilmiştir.[296][297][298] Buna paralel olarak İlçe Belediye Eşbaşkanı Mehdi Aslan da ilçenin üçte ikisinde hendek ve barikat bulunduğunu bildirmiş ve 26.500 olan ilçe nüfusunun çatışmalar nedeniyle 2 bin kişiye düştüğünü ifade etmiştir.[299] Radikal gazetesi ise ilçede sokağa çıkma yasağı ilan edilmesinden sonra ilçe nüfusunun 3 bine düştüğünü belirtmiştir.[300]
İdil'de güvenlik güçlerinin gerçekleştirdiği operasyonlar kapsamında yapılan aramalar esnasında, ilçedeki bazı tarihi yapıların zarar gördüğü bildirilmiştir.[301][302]
Bazı gelişmeler
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/HDP_supporters_marching_to_Cizre%2C_2015_%285%29.jpg/200px-HDP_supporters_marching_to_Cizre%2C_2015_%285%29.jpg)
- Cizre'de uygulanan sokağa çıkma yasağını protesto etmek için ilçeye giden HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, HDP'li bakan ve milletvekillerinin Cizre'ye girmesine izin verilmemiştir.[303]
- 10 Eylül 2015 tarihinde CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, partisi adına milletvekillerinden oluşan heyetin girişine izin verilmemesini eleştirmiş ve Cizre'de ilan edilen sokağa çıkma yasağının bir an önce durması istediklerine dair bir açıklama yapmıştır.[304]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Birlik_90Ye%C5%9Filler_e%C5%9Fba%C5%9Fkan%C4%B1_Cem_%C3%96zdemir%27in_Leyle_%C4%B0mret_ile_g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmesi.jpg/200px-Birlik_90Ye%C5%9Filler_e%C5%9Fba%C5%9Fkan%C4%B1_Cem_%C3%96zdemir%27in_Leyle_%C4%B0mret_ile_g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmesi.jpg)
- 11 Eylül 2015 tarihinde Cizre Belediye Başkanı Leyla İmret Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından görevinden uzaklaştırılmıştır. Bu uygulamaya yönelik Cizre'de birçok protesto gösterisi düzenlenmiştir.[305][not 11]
- 15 Eylül tarihinde Almanya'daki Birlik 90/Yeşiller Partisi eş başkanı Cem Özdemir, olayları incelemek üzere Cizre'ye ziyarette bulunmuştur. Özdemir Cizre'de yaşanan sivil ölümlerinden Türkiye yönetiminin sorumlu olduğunu iddia etmiş ve "Demokratik bir devlet sorunları böyle çözmez" açıklamasında bulunmuştur.[306]
- 2 Ekim tarihinde Şırnak'ta Hacı Lokman Birlik adlı yurttaş özel hareket timlerinin ateş açması sonucu yaşamını yitirmiş ve ardından Birlik'in cenazesini zırhlı aracının arkasına bağlanarak sürüklenmiştir.[307][308] Bu olay kamuoyunda tepkilere yok açmış ve ardından olaya karıştığı belirtilen iki polis meslekten atılmıştır.[309]
- Cizre'de görev yapan öğretmenlerin cep telefonlarına mesajı gönderilmiş ve öğretmenlerin 14 Aralık 2015 tarihinden itibaren hizmet içi eğitim seminerine alındığı belirtilmiştir. Çıkan haberlerde bu durumun yoğun askeri malzeme sevkıyatının yapıldığı döneme denk geldiği vurgulanmış ve kararın bu sebeple alındığı belirtmiştir.[310] Daha sonraki süreçte aynı bildiri 7 Şubat 2016 tarihinde tekrar gönderilmiştir.[311]
- 14 Aralık Günü Cizre ve Silopi ilçelerinde Valilik kararıyla sokağa çıkma yasağı konulmuştur.[312][not 12]
- 14 Aralık tarihinde, bölgede yaşanan olaylar, devam eden operasyonlar ve ilan edilen sokağa çıkma yasakları nedeniyle Habur Sınır Kapısı kapatılmıştır. Yaklaşık on bin civarında bekletildiği bölgede, çoğunluğu şoför ve iş insanı olan binlerce kişinin sınır kapısında mahsur kaldığı belirtilmiştir.[313] Kapı, 8 Ocak 2015 tarihinde günlük 100-150 aracın geçmesine izin verilerek kısmen açılmıştır.[314]
- Şırnak'ta ilan edilen sokağa çıkma yasaklarını protesto eden Şırnaklılar çeşitli gösteriler düzenlemişlerdir.[315][316]
- 21 Aralık'ta Şırnak'ta HDP milletvekilleri öncülüğünde sayıları binlerce olan Şırnak halkı, sokağa çıkma yasağı uygulanan Silopi ve Cizre ilçelerine doğru yürümek istemiş, fakat polis güçleri göstericilere biber gazı atarak yürüyüşe izin vermemiştir.[317][318]
- 21 Aralık'taki çatışmalar sırasında PKK mensuplarının bir anaokuluna bomba bıraktığı,[319] bazı okulları ateşe verdiği[320][321] ve Cizre Devlet Hastanesi'ne roketatarlı saldırıda bulunduğu[322][323] belirtilmiştir.
- 24 Aralık'ta Şırnak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü binasının YDG-H mensupları tarafından ateşe verildiği, binanın her iki katının yandığı ve kullanılamaz hale geldiği bildirilmiştir.[324]
- 25 Aralık günü PKK mensuplarının Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve İl Halk Kütüphanesi'nin bulunduğu binanın kazan dairesine el yapımı bomba atması sonucu 6 sivilin yaralandığı bildirilmiştir.[325][326]
- 28 Aralık günü evinin bahçesinde oyun oynayan 5 yaşındaki Hüseyin Selçuk, PKK mensuplarının ateş açması sonucu[327][328] ensesine gelen silah mermisi ile ölmüştür.[329] TSK'nın yaptığı yazılı açıklamada da çocuğun PKK mensuplarının açtığı ateş sonrası öldüğü bildirilmiştir.[330] Mermi üzerinde yapılan incelemeler sonucu merminin Kalaşnikof silahına ait olduğu saptanmıştır.[329]
- 30 Aralık günü Cizre Devlet Hastanesi çalışanı ve Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası Cizre Temsilciliği'nde yönetici olan Aziz Yural'ın, özel harekât polisleri tarafından açılan ateşle ayağından yaralanan bir kadını almak istediği sırada diğer özel harekat polislerinin açtığı ateş sonucu başından vurularak yaşamını yitirdiği belirtilmiştir.[331][332]
- 30 Aralık'ta İdil ilçesinde Sivil Savunma Birlikleri adlı bir yapının çatışmalara taraf olarak kurulduğu bildirilmiştir.[333]
- 31 Aralık günü Rusya Dışişleri Bakanlığı, Şırnak'ta devam eden operasyonları endişeyle izlediklerini belirterek Türkiye hükûmetine sorunu siyasi yollarla çözme çağrısında bulunmuştur. Bildiride, operasyonun sürdüğü bölgelere, siyasetçiler, gazeteciler ve insan hakları örgütlerinin temsilcilerinin girmesine izin verilmediği vurgulanarak "Türkiye’nin güneydoğusunda, Türk yetkililerin Kürt nüfusun yaşadığı kentlerde mücbir operasyonundan kaynaklanan şiddetin tırmanmasını kaygıyla izliyoruz." açıklaması yapılmıştır.[334]
- 3 Ocak'ta HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken, Şırnak'ta ve diğer illerde gerçekleşen sivil ölümlerin, geçmişteki faili meçhul cinayetlere benzediğini bildirmiştir. Baluken, ölümlerin eskiden devlet görevlilerin JİTEM gibi kontra örgütlenmeleri tarafından gerçekleştirildiğini belirterek “Bugün kontralara ihtiyaç duyulmadan kamu görevlileri tarafından insanlar sokak ortasında vurulmakta, öldüren kamu görevlileri ile ilgili ciddi bir yasal işlem gerçekleşmemektedir.” demiştir.[335]
- 3 Ocak günü sokağa çıkması uygulaması ve operasyonların sürdüğü Şırnak’ın Cizre ve Silopi ilçelerine gitmek için Diyarbakır’dan yola çıkan ve aralarında Sebahat Tuncel, Kamuran Yüksek, Emine Ayna gibi isimlerin de bulunduğu, HDP, DBP ve DTK yöneticileri, milletvekilleri ve belediye başkanlarının oluştuğu grubun geçişine izin verilmemiştir. Siyasetçilere İdil'e altı kilometre kala devlet güçleri müdahalede bulunmuş, ardından heyet iki saatlik bir bekleyişin ardından Mardin'in Midyat ilçesine dönmüştür.[336] Ertesi gün tekrar Şırnak'a gitmek üzere yola çıkan heyet ikinci kere engellenmiştir.[337]
- 3 Ocak günü Şırnak'ın İdil ilçesi emniyet müdürlüğüne PKK mensupları tarafından saldırı gerçekleştirildi. Saldırıda can kaybı veya yaralanan olmadı.[338]
- 4 Ocak günü Silopi'de, aralarında DBP Parti Meclisi üyesi ve Silopi Halk Meclisi eşbaşkanının da bulunduğu 3 kadın siyasetçinin zırhlı araçlardan açılan ateş sonucu öldürüldüğü bildirilmiştir.[154]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%287%29%2C_Eyl%C3%BCl_2015.jpg/200px-%C5%9E%C4%B1rnak_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%287%29%2C_Eyl%C3%BCl_2015.jpg)
- 6 Ocak'ta Şırnak merkeze bağlı Sema Cıngıllıoğlu İlkokulu PKK mensupları tarafından molotofkokteylleri kullanılarak yakıldı.[339][340][341]
- 7 Ocak'ta Cizre'nin Dağkapı Mahallesi'nde 17 yaşındaki Nidar Sümer ve 45 yaşındaki Halis Sümer'iin PKK mensupları tarafından açılan ateş nedeniyle yaşamını yitirdiği bildirilmiştir.[342][343]
- 9 Ocak'ta Başbakan Davutoğlu, Ak Parti'nin son seçimlerde milletvekili çıkaramadığı Şırnak iline diğer illerin milletvekillerinden görevlendirdikleri isimlerin gönderileceğini açıklamıştır.[344]
- 14 Ocak'ta PKK mensuplarının, ilçede bulunan 8 okul ve 1 yurda ses bombası, havai fişek ve molotofkokteyli ile saldırı düzenlediği ve saldırının ardından okulların boşaltıldığı bildirilmiştir.[345]
- 15 Ocak Günü, Dağkapı Mahallesi'nde çıkan çatışmalarda 12 yaşındaki Yusuf ve 10 yaşındaki Büşra Akalın hayatını kaybetmiş, 8 yaşındaki Dilan Akalın ise tedavi altına alınmıştır. Olay bazı basın kuruluşlarına göre PKK mensuplarınca atılan bomba sonucu,[346] bazı basın kuruluşlarına göre eve top mermisinin isabet etmesi sonucu,[347][348] bazı basın kuruluşlarına göre ise iki taraf arasında çatışma yaşanırken gerçekleştiği bildirilmiştir.[349][350][351]
- 17-18 Ocak 2016 tarihlerinde PKK tarafından saldırılar gerçekleştirilmiş, toplam 5 polis yaşamını yitirmiş ve 17 polis yaralanmıştır.[352][353] İdil ilçesi Turgut Özal ve Yenimahalle mevkiinde seyir hâlindeki zırhlı polis araçlarına tuzaklanan mayının patlatılması sonucu gerçekleştirilen saldırının ardından ağır yaralı olarak[354] İdil Devlet Hastanesi'ne götürülen 3 polis hayatını kaybetmiş, 18 Ocak tarihinde ise PKK'lıların polis servis aracının geçişi sırasında roketatarla düzenlediği saldırı sonucu 2 polis yaşamını yitirmiş, saldırının ardından olay yerine zırhlı araçlarla çok sayıda özel harekat polisi sevk edilmiş ve geniş kapsamlı operasyon başlatıldığı bildirilmiştir.[355]
- 18 Ocak'ta İdil Belediye binası yakınlarında, PKK mensupları tarafından yola daha önceden döşenen patlayıcı, polis zırhlı aracının geçişi sırasında infilak ettirildi. Patlamada polis zırhlı aracı kullanılmaz hale gelmiş ve 3 polis ölmüştür.[356]
- 22 Ocak'ta İdil İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne PKK mensupları tarafından roketatarlı ve uzun namlulu silahlarla saldırı düzenlenmiştir.[357]
- 28 Ocak'ta Mardin’in Nusaybin ilçesinde aralarında HDP milletvekilleri Ali Atalan, Nadir Yıldırım, Dirayet Taşdemir, İbrahim Ayhan ve Erol Dora'nın da bulunduğu bir grup, Şırnak’ın Cizre ilçesine yürümek isteyince polisin tazyikli su ve gaz bombalarına maruz kaldı.[358]
- 28 Ocak'ta Başbakan Davutoğlu, Cizre’de operasyonların tamamlanmak üzere olduğunu bildirdi.[359]
- 30 Ocak'ta DBP eş başkanı Emine Ayna, Şırnak çatışmalarında bir bodrum katında mahsur kalan yaralı ve cenazelerin olması sebebiyle siyasi çözümün olanaksız olduğunu bildirerek siyasetten çekildiğini açıklamıştır.[360]
- 31 Ocak'ta İdil ilçesine bağlı Yeni Mahalle ve Turgut Özal Mahallesi'nde bulunan 3 okul ateşe verilmiştir.[361]
- 1 Şubat'ta, PKK mensupları tarafından 10 Aralık 2015 tarihinde kaçırılan Cizre Emniyet Müdürlüğü Koruma Şube Müdürlüğünde görev yapan ve kaymakam Ahmet Adanur'un yakın koruması olan polis memuru Ayhan Kaya güvenlik güçlerinin ortak operasyonuyla kurtarıldı.[362][363]
- 5 Şubat'ta tarihinde YPS, Şırnak'ın Bahçelievler mahallesinde bulunan polis merkezine uzun namlulu silahlarla bir saldırı düzenlemiştir.[364][365][366][367]
- 7 Şubat'ta Millî Eğitim Bakanlığı, İdil ilçesinde görev yapan öğretmenleri SMS mesajıyla İstanbul, Erzurum ve Rize'deki eğitim seminerlerine çağırmıştır. Bununla birlikte o günden itibaren Midyat-İdil seferi yapan dolmuşlar da durdurulmuştur.[368]
- 9 Şubat'ta HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, Cizre ilçesindeki bir binanın bodrum katında toplu katliam yapıldığını ve bunun açıklanamadığını öne sürmüştür. Demirtaş, TRT Haber'in 7 Şubat akşamı son dakika manşetiyle duyurduğu "Cizre'de bodrum kattaki 60'a yakın terörist etkisiz hale getirildi" haberinin daha sonra geri çekilmesine atıfta bulunarak "Kaanatimiz odur ki toplu katliam yaptılar ve üzerini örtmek için gün gün açıklıyorlar. Ordu yetkilileri ‘hazır değil, şimdi vermiyoruz’ demişler." şeklinde konuşmuştur.[369] Buna paralel olarak HDP Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız da TRT'nin haberinin geri çekilmesiyle ilgili "10 kişi öldürüldüyse geri kalanlar hastanede ya da emniyette değillerse neredeler" demişti.[370]
- 11 Şubat'ta İçişleri Bakanı Efkan Ala, Cizre'de hendek operasyonlarının bittiğini ve güvenlik güçlerin bölgede kesin olarak alan hakimiyetini ele geçirdiğini ifade etmiştir.[371]
- 14 Şubat'ta HDP; Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız aracılığıyla delillerin karartılması endişesi taşındığı ve bunun yaşanmaması için uluslararası bir heyetin Cizre'de acilen incelemelerde bulunulması talebiyle Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi'ne mektup göndermiş, mektupta "Sokağa çıkma yasağı esnasında devlet tarafından kullanıldığı iddia edilen yakıcı ve kimyasal silahlara ait delillerin, suçu kanıtlayacak diğer önemli bulguların ortadan kaldırılacağı yönünde ciddi endişelerimiz bulunmaktadır." denilmiştir.[372]
- 16 Şubat gecesi Şırnak İdil ilçesinde sokağa çıkma yasağı ilân etmiştir. Yasağın ardından Turgut Özal Mahallesi, Yeni Mahalle ve Dirsekli Köyü'nde çatışmalar başlamıştır.[373]
- 25 Şubat'ta İdil ilçesinde Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattına PKK mensupları tarafından bombalı saldırı düzenlenmiştir.[374]
- 14 Mart 2016 tarihinde Şırnak il merkezinde sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir.[375]
- 10 Mayıs 2016 tarihinde Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği; PKK ile bağlantılı devlet dışı aktörler ve gençlik kolları tarafından Cizre ve diğer bölgelerde işlenen yasadışı eylemleri şiddetle kınadığını belirtirken Türkiye’ye de terörle mücadelede insan haklarına saygılı olması çağrısı yapılmıştır. Açıklamanın devamında Cizre'deki çatışmalarda yüzden fazla insanın diri diri yakılarak öldürüldüğü yönündeki haberlerden duyulan rahatsızlık ile hendek operasyonlarının devam ettiği bölgeden yeteri kadar bilgi alınamamasının kaygı verici olduğu belirtilerek güvenlik güçlerinin insan hakları ihlalleri işlediğine dair iddiaların şeffaf bir şekilde araştırılması istenmiştir.[376]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Çatışmaların yoğun olarak yaşandığı Cizre ilçesinin havadan görünümü
- Cizre ilçesinde kurulan bir barikat
- Cizre çatışmaları sırasında hasar gören bir bina, 2 Mart 2016
- Çatışmalar sırasında hasar alan bir ev
- Sokak çatışmalarında hasar alan araç ve dükkânlar
- Cizre'de bir sokakta görülen hendek ve arkasındaki barikat
- Selahattin Demirtaş, HDP'li bakan ve milletvekillerinin Cizre'ye girmesine izin verilmemesi anı
- Cizre'de bir sokaktaki barikatlar
- Cizre'deki silahlı YDG-H mensupları
- 75 gün süren sokağa çıkma yasağı sonrasında Cizre sokakları.
- Cizre çatışmaları sırasında hasar gören binaları inceleyen bölge halkı, 2 Mart 2016.
- Cizre çatışmaları sırasında hasar gören bir bina, 2 Mart 2016.
- Silopi'deki çatışmalar sırasında yıkılan bir ev, 22 Ocak 2016
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dipnotlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Bu konu tartışmalıdır. PKK Yürütme Konseyi Üyesi Murat Karayılan, şehir çatışmalarında Halk Savunma Güçleri (HPG) üyesinin bulunmadığını, çatışan kişilerin kendiliğinden örgütlü halk olduğunu beyan etmiştir 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bu iddiaya karşın, HPG mensuplarının 13 Eylül 2015'te Şırnak'ta bir karakola eylem yaptığı 28 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. belirtilerek 15 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. çatışmalara taraf olduğu vurgulanmıştır.
- ^ Daha sonraki süreçte YDG-H'nin, başka gruplar ile birleşerek Sivil Savunma Birlikleri adlı yapıyı oluşturduğu bildirilmiştir 8 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ TSK kaynağında 9 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bu sayı, yapılan operasyonlar çerçevesinde Şırnak il merkezi, İdil, Silopi ve Cizre ilçelerinde gözaltına alınan, sağ olarak yakalanan ve yaşamını yitiren kişilerle birlikte "etkisiz hale getirilen" şeklinde verilmiştir (Sayıya operasyonlar kapsamına girmeyen kayıplar dahil değildir). Fakat bu sayı televizyon, gazete ve haber ajanslarında zaman zaman ölü olarak geçebilmektedir. Bununla birlikte bu sayının tam olarak gerçek gerçekleri yansıtmadığına dair haberler de mevcuttur. 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Yaralılara dair sayı, olayların başlangıç tarihinden bu yana çıkan basın haberlerinden derlenmiştir. Dolayısıyla sayı güncellenebilir.
- ^ Rehin olan 2 askerin askerlerin iki ay sonra Cizre'deki operasyonlar sırasında bir bodrum katında yaşamını yitirdiği iddia edilmiştir. 4 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Bazı kaynaklar, meydana gelen sivil ölümlerin mahalleden ayrılmaya çalışan kişilere ateş açılması suretiyle gerçekleştiğini bildirmişlerdir. 24 Ocak 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Türkiye İnsan Hakları Vakfı, olayları evinin balkonundan izlediği belirtilen 21 yaşındaki Abdullah Özdal'ın özel harekât polislerinin açtığı ateş sonucu göğsüne isabet eden kurşunla yaşamını yitirdiğini bildirmiştir 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ Bu gösteriler sonrasında zaman zaman protestocular ve Hüda-Par'lılar arasında çatışmalar da yaşanmıştı 15 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ Bazı kaynaklarda hendek ve barikat meselesinin ilk olarak 2014 yılında gündeme geldiği, yapılan görüşmeler sonucunda Ocak 2015’te kaldırıldığını ve hendeklerin ilk kurulma zamanında özerklik ilanı için değil polis müdahalelerine karşı kullanıldığı ifade edilmiştir. 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Paksoy’un hastaneye kaldırılması için sokağa çıkma yasağına karşı yapılan tedbir başvurusunu kabul etmişti. 20 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Bakanlığın görevden alınmasına dayanak oluşturan İmret'in "İç savaş Cizre'den başlayacak" şeklinde bir söz söylediği iddiası daha sonraki süreçte haberi yapan muhabir John Beck tarafından yalanlanmıştır 5 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ Olaylar süresince daha önce Cizre'de 4, Silopi'de ise 1 kez sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş 17 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., ardından çatışmaların devam etmesi nedeniyle Silopi'de tekrar sokağa çıkma yasağı konulmuştur 20 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "PKK Şırnak'tan temizleniyor! Sona gelindi..." Milliyet. 24 Mayıs 2016. 18 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2016.
- ^ Özyönetim çılgınlığı kürtleri vurdu 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Kanal 7, 14 Aralık 2015, Erişim tarihi 14 Aralık 2015.
- ^ Özyönetim yıkımı 16 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk, 13 Aralık 2015, Erişim tarihi: 13 Aralık 2015.
- ^ Şırnak demokratik özerklik ilan etti 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 10 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Terörde çekirdek kadroya yaklaştık 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Başbakan Davutoğlu Riyad'da konuştu: Silopi bitti.", Sabah, 1 Şubat 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Şırnak İdil'de askerler ayrıldı, iş makinaları geldi 12 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 11 Mart 2016, Erişim tarihi 11 Mart 2016.
- ^ a b Cemil Bayık: Silahlı mücadeleye son vermek için hiçbir neden yok, Türkiye'deki iç savaş ağırlaşacak 29 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., T24, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ Şırnak’ta Sivil Savunma Birlikleri (YPS) kuruldu 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ SAS komandoları Cizre'de 2 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ Köy korucuları: Kürtleri PKK'dan koruyoruz 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Cizre, Silopi ve Dargeçit'te de operasyonlara destek veren çok sayıda korucumuz var.", 3 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Ocak 2016.
- ^ Özerklik oyununa ağır darbe 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 19 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 25 Şubat 2016.
- ^ PKK'dan Ankara açıklaması: Hedef çevik kuvvetti 17 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 15 Mart 2016, Erişim tarihi: 15 Mart 2016.
- ^ a b Önemli Yurtiçi Olaylar 9 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (7 Haziran 2016)
- ^ a b Cizre’de polis aracına roketli saldırı: 1 şehit, 3 yaralı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 7 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Yaralı polis memuru Muhammed Onur Demir şehit oldu 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Vatan, 8 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta 4 polis ve 1 asker şehit 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., NTV, 10 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta bir asker şehit oldu 20 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 11 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta yüzbaşı Ali Alkan şehit oldu 5 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 22 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak Silopi'de polis aracına saldırı: 1 polis şehit, 4 polis yaralı 23 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 30 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnaktan acı haber: 1 şehit 4 yaralı 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 30 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta ve Diyarbakır'da polise saldırı: 3 şehit 17 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 13 Eylül 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta koruculara silahlı saldırı: 1 şehit 29 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 21 Eylül 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'taki PKK saldırısında ölen sivil sayısı 4'e çıktı 22 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "2 asker yaşamını yitirdi, 11 polis, 8 asker ve bir geçici köy korucusu yaralandı.", BBC, 26 Eylül 2015, Erişim tarihi: 30 Mart 2016.
- ^ Cizre'deki hain saldırıda yaralanan polis şehit oldu 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., a Haber, 1 Ekim 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ a b Beytüşşebap'ta bombalı tuzak: 1 şehit, 1 yaralı 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 1 Ekim 2015, Erişim tarihi: 5 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta çatışma: Bir asker şehit 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 13 Ekim 2015, Erişim tarihi: 3 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta 1 polis şehit oldu, 1 polis yaralandı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 16 Ekim 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ Uludere’de PKK mayını: 1 uzman çavuş şehit 10 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 7 Kasım 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Silopi’de çatışmalar durmuyor… Dört şehit var 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 11 Kasım 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta 1 polis şehit oldu 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 16 Kasım 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Komiser ve Emniyette görevli sivil personel şehit oldu 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 24 Kasım 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ a b Cizre'de 2 Asker, Sur'da 1 Polis Öldü 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bianet, 5 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ a b Cizre'de bir uzman çavuş şehit 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 18 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ TSK: Cizre'de 1 asker şehit oldu 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 20 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de yaralanan özel hareket polisi Atilla Güneş GATA'da şehit düştü 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ a b Şırnak'tan acı haber 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
- ^ Şırnak'ta yaralanan asker hayatını kaybetti 21 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 23 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de yaralanan polis şehit düştü 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 23 Aralık 2015, Erişim tarihi: 25 Aralık 2015.
- ^ a b Şırnak'ta 1 askerimiz şehit, 3 askerimiz yaralı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 25 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ a b Cizre'de askeri araca saldırı: 3 uzman çavuş yaşamını yitirdi 29 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 27 Aralık 2015, Erişim tarihi: 27 Aralık 2015.
- ^ a b Şırnak'ta bir asker hayatını kaybetti 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 29 Aralık 2015.
- ^ a b Cizre'den acı haber! 1 şehit, 5 yaralı 4 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta çatışma: 2 şehit 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 1 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’tan acı haber: 1 şehit 9 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 6 Ocak 2016, Erişim tarihi: 6 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta zırhlı araca roket atarlı saldırı[ölü/kırık bağlantı], DİHA, 7 Ocak 2016, Erişim tarihi: 2 Şubat 2016.
- ^ Şırnak ve Diyarbakır'da PKK saldırısı 2 asker şehit 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 8 Ocak 2016, Erişim tarihi: 9 Ocak 2016.
- ^ a b Cizre’de bir polis hayatını kaybetti 15 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 12 Ocak 2016, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ın İdil İlçesi'nde 3 polis şehit, 4 polis yaralı 12 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 18 Ocak 2016, Erişim tarihi 18 Ocak 2016.
- ^ a b Şırnak'ta polis servisine roketatarlı saldırı: 2 şehit[ölü/kırık bağlantı], Mynet, 18 Ocak 2016, Erişim tarihi 18 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de 1 özel harekatçı şehit oldu 20 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 19 Ocak 2016, Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
- ^ a b Cizre’de çatışma: 1 polis şehit 24 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 22 Ocak 2016, Erişim tarihi: 22 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de çatışma!.. 1 üsteğmen şehit! 24 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Doğan Haber Ajansı, 23 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de çatışma: 1 uzman çavuş şehit 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sözcü, 29 Ocak 2016, Erişim tarihi 30 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta Evinin Önünde Pusuya Düşürülen Köy Korucusu Şehit Edildi 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30 Ocak 2016, 31 Ocak 2016.
- ^ Cizre’den kara haber: 3 şehit 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sözcü, 31 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de çatışma: 1 polis şehit 7 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 4 Şubat 2016, Erişim tarihi: 4 Şubat 2016.
- ^ a b Cizre'deki Yangının Detayları! 9 PKK'lı Öldürüldü, 1 Polis Şehit 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ İdil'de 8 gün önce yaralanan polis Tayfun Yüce şehit oldu 10 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 9 Şubat 2016, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ a b Şırnak ve Cizre'de çatışma: 5 şehit! 10 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 9 Şubat 2016, Erişim tarihi: 10 Şubat 2016.
- ^ Cizre’de bir polis ve bir asker hayatını kaybetti 13 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 12 Şubat 2016, Erişim tarihi: 12 Şubat 2016.
- ^ Şırnak'ta 1 polis yaşamını yitirdi 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ Şırnak'ta çatışmalar sabaha kadar sürdü 23 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 15 Şubat 2016, Erişim tarihi: 15 Şubat 2016.
- ^ a b İdil'de 2 özel harekatçı yaşamını yitirdi 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 18 Şubat 2016, Erişim tarihi 18 Şubat 2016.
- ^ İdil'deki çatışmada 1 uzman çavuş şehit oldu 22 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk, 21 Şubat 2016, Erişim tarihi: 21 Şubat 2016.
- ^ Astsubay'ı sivil kıyafetliyken şehit ettiler 26 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 25 Şubat 2016, Erişim tarihi: 26 Şubat 2016.
- ^ İdil'de görev yapan asker intihar etti 2 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 29 Şubat 2016, Erişim tarihi: 29 Şubat 2016.
- ^ 1 polis şehit 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 2 Mart 2016, Erişim tarihi: 2 Mart 2016.
- ^ a b Şırnak'ta iki asker yaşamını yitirdi 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 4 Mart 2016, Erişim tarihi 4 Mart 2016.
- ^ Şırnak'ta çatışma: 1 asker şehit 7 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 6 Mart 2016, Erişim tarihi: 6 Mart 2016.
- ^ a b Kara haber İdil'den geldi: 2 polis şehit, 6 yaralı 9 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 8 Mart 2016, Erişim tarihi: 8 Mart 2016.
- ^ Şırnak'ta 2 polis yaşamını yitirdi[ölü/kırık bağlantı], 15 Mart 2016, Erişim tarihi: 15 Mart 2016.
- ^ Şırnak ve Nusaybin'de 3 şehit 24 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: Şırnak 1 polis ve 1 asker şehit, Milliyet, 21 Mart 2016, Erişim tarihi: 21 Mart 2016.
- ^ Şırnak'ta şehit sayısı 2'ye yükseldi 27 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "2 polis şehit oldu, 1 polis yaralandı.", Milliyet, 24 Mart 2016, Erişim tarihi: 25 Mart 2016.
- ^ Şırnak'ta bir korucu şehit oldu 7 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 26 Mart 2016, Erişim tarihi: 26 Mart 2016.
- ^ Şırnak’ta bir özel harekat polisi yaşamını yitirdi 9 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 29 Mart 2016, Erişim tarihi: 29 Mart 2016.
- ^ Şırnak'tan acı haber geldi: 1 asker şehit 6 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 2 Nisan 2016, Erişim tarihi: 2 Nisan 2016.
- ^ Şırnak'ta zırhlı polis aracına roketatarlı saldırı 18 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 5 Nisan 2016, Erişim tarihi: 5 Nisan 2016.
- ^ Şırnak’ta Jandarma ile Polis Birbirine Girdi, Ölü ve Yaralılar Var 16 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 4 Nisan 2016, Erişim tarihi: 5 Nisan 2016.
- ^ Tankın altında kalan asker şehit oldu 8 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Doğan Haber Ajansı, 5 Nisan 2016, Erişim tarihi: 6 Nisan 2016.
- ^ Şırnak ve Hakkari’de iki asker hayatını kaybetti 13 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Şırnak’ta çıkan çatışmada bir asker hayatını kaybetti, üç asker de yaralandı.", İMC TV, 12 Nisan 2016, Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- ^ Şırnak’ta PKK saldırısı: Bir polis hayatını kaybetti, 13 güvenlik görevlisi yaralandı 18 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Diken, 15 Nisan 2016, Erişim tarihi: 16 Nisan 2016.
- ^ http://www.imctv.com.tr/sirnakta-bir-polis-hayatini-kaybetti-2/ 17 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Şırnak’ta bir polis hayatını kaybetti]: "Ağır yaralanan iki polis Şırnak Asker Hastanesi’ne kaldırıldı. Polislerden biri hayatını kaybetti.", İMC TV, 16 Nisan 2016, Erişim tarihi: 16 Nisan 2016.
- ^ "Şırnak'tan acı haber geldi 17 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: Şırnak'ta, PKK'lıların zırhlı araca düzenledikleri roketatarlı saldırıda 1 polis memuru şehit oldu, 2 polis de yaralandı.", İMC TV, 17 Nisan 2016, Erişim tarihi: 17 Nisan 2016.
- ^ Şırnak’ta 2 asker yaşamını yitirdi, 4 asker yaralandı 9 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 19 Nisan 2016, Erişim tarihi: 20 Nisan 2016.
- ^ Şırnak’ta bir üsteğmen ve bir uzman çavuş hayatını kaybetti 8 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 28 Nisan 2016, Erişim tarihi: 30 Nisan 2016.
- ^ Şırnak’ta bir asker yaşamını yitirdi 2 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 1 Mayıs 2016, Erişim tarihi: 2 Mayıs 2016.
- ^ Şırnak'ta şehit olan Özel Harekat Polisi Ersan Gürpınar'ın acı haberi, Samsun'daki ailesine ulaştı 12 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 11 Mayıs 2016, Erişim tarihi: 15 Mayıs 2016.
- ^ Şırnak'ta bir polis yaşamını yitirdi 7 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30 Mayıs 2016, Erişim tarihi: 30 Mayıs 2016.
- ^ Şırnak ve Siirt’teki çatışmalarda 3 asker yaşamını yitirdi 31 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Şırnak’ta Irak sınırı ile kente merkezindeki çatışmalarda 2 asker hayatını kaybetti", İMC TV, 30 Mayıs 2016, Erişim tarihi: 30 Mayıs 2016.
- ^ Şırnak'ta 1 korucu şehit oldu 6 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 5 Haziran 2016, Erişim tarihi: 5 Haziran 2016.
- ^ a b Şırnak'tan acı haber: 1 asker şehit 23 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "1 asker şehit oldu, 2 asker yaralandı.", 22 Haziran 2016, Erişim tarihi: 23 Haziran 2016.
- ^ Şırnak'ta Askere Saldırı: 3 Yaralı Var 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 31 Temmuz 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’ta Patlama: 1 Polis Yaralı 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2 Ağustos 2016, Erişim tarihi 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de zırhlı araca roketatarlı saldırı: 2 polis yaralı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., a Haber, 7 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta helikoptere roketatarlı saldırı: 1 asker şehit, 7 asker yaralı 20 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 10 Ağustos 2016, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Bingöl ve Şırnak'ta terör saldırıları: 1 şehit, 1 yaralı 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Cizre Garnizon Komutanlığı'na saldırı: 1 yaralı", Anadolu Ajansı, 13 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta askeri birliğe saldırı: 3 asker yaralandı! 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 22 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta hain pusu: 4 polis yaralı 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Takvim, 27 Ağustos 2016, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre’de çatışma: 3 kişi öldü, 3 asker yaralandı 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeniçağ, 28 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta askeri üs bölgesine saldırı: 2 terörist öldürüldü 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "1 köy korucusu yaralandı", Hürriyet, 29 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta polis merkezine saldırı: 2 yaralı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., : "Açılan ilk ateşte 1 polis memuru yaralandı.", 31 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’ta Askere Saldırı: 2 Asker Yaralı 1 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Halk TV, 1 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Askeri kontrol noktasına saldırı: 2 asker yaralı 31 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Zaman, 2 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta Uzman Çavuşun Bulunduğu Araca Saldırı: 1 Ölü, 2 Yaralı 1 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 3 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ PKK'lılar Beytüşşebap'ta eş zamanlı saldırılar düzenledi: 2 asker yaralı 1 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 5 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta zırhlı araç devrildi: 2 polis yaralı 2 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Zaman, 7 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de özel harekata saldırı! 4 yaralı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Haber7.com, 8 Eylül 2015, Erişim tarihi: 2 Şubat 2016.
- ^ Cizre’de patlama: 5 polis yaralandı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., soL Haber Portalı, 11 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta Nöbet Tutan Askerlere PKK Saldırdı! 2 Asker Yaralı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 28 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta zırhlı polis aracı devrildi: 8 yaralı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 29 Eylül 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta askeri araç devrildi: 13 asker yaralı 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 8 Ekim 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ PKK'liler adliyeye saldırdı: Bir polis yaralandı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 4 Kasım 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta polise hain saldırı 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "2 koruma polisi yaralandı.", Takvim, 9 Kasım 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta 7 asker yaralandı. 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Millet, 17 Kasım 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de PKK ateşi: 1 polis yaralı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.,Bugün, 24 Kasım 2015, Erişim tarihi: 21 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’ın İdil ilçesinde PKK saldırısı: 1 polis yaralı 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 25 Kasım 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'taki Dev Operasyonda Son Durum: 8 Asker Yaralı 25 PKK'lı Öldürüldü 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Haberler.com, 17 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de hastaneye yaralı 3 asker, 1 korucu getirildi 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 19 Aralık 2016, Erişim tarihi: 26 Ocak 2016.
- ^ Karamanlı Astsubay Şırnak'ta Yaralandı 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 21 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta 1 Astsubay Yaralandı[ölü/kırık bağlantı], 23 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta terör saldırısı: 1 ölü, 7 yaralı 22 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 27 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta PKK saldırısı: Uzman çavuş ağır yaralı 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeni Asır, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta bankamatikten para çeken asker terör saldırısında yaralandı 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Anadolu Ajansı, 29 Aralık 2015, Erişim tarihi: 13 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta zırhlı araca saldırı: 1 polis yaralandı 2 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 6 Ocak 2016, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre'deki o bina kime ait? 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: '"Bir uzman çavuş ve bir polis yaralandı.", Yeni Akit, 29 Ocak 2016, Erişim tarihi: 30 Ocak 2016.
- ^ Güvenlik güçlerimize roketli saldırı haberi 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeni Şafak, 31 Ocak 2016, Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta polis aracına bombalı saldırı! 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 1 Şubat 2016, Erişim tarihi: 2 Şubat 2016.
- ^ Şırnak kent merkezinde şiddetli çatışma 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de 18 terörist öldürüldü, 1 polis şehit 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Bir polis yaralandı" ve "Öte yandan diğer saldırıda A.T., M.Ü. ve S.B. isimli polis memurları vücutlarına isabet eden şarapnel parçalarıyla yaralandı.", 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de çatışma: Bir polis yaralandı 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeni Şafak, 6 Şubat 2016, Erişim tarihi: 6 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de çatışma çıktı 9 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "2 asker ve 5 polis memuru yaralandı", Vatan, 8 Şubat 2016, Erişim tarihi: 8 Şubat 2016.
- ^ Şırnak’ta sıcak saatler 17 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet:"4 güvenlik görevlisi yaralandı", 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 14 Şubat 2016.
- ^ İdil’de operasyonlar sürüyor: 1'i polis 2 yaralı 24 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 23 Şubat 2016, Erişim tarihi: 23 Şubat 2016.
- ^ İdil'de çatışma: 9 terörist öldü 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "1 uzman çavuş yaralandı, 24 Şubat 2016, Erişim tarihi: 24 Şubat 2016.
- ^ İdil'de bombalı tuzak: 7 asker yaralı 27 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İhlas Haber Ajansı, 26 Şubat 2016, Erişim tarihi: 27 Şubat 2016.
- ^ İdil'de mahalleye girmeye çalışan zırhlı araca saldırı 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "2 özel harekat polisi yaralandı", DİHA, 27 Şubat 2016, Erişim tarihi: 28 Şubat 2016.
- ^ Şırnak'ta kafeye saldırı: 1'i asker 2 yaralı 1 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 27 Şubat 2016, Erişim tarihi: 1 Mart 2016.
- ^ Yaralanan 'Özel Harekatçı' Eve Dönmeyi Kabul Etmedi 6 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Bir özel harekat polisi el bombalı saldırı sonucu boynundan yaralandı", 28 Şubat 2016, Erişim tarihi: 29 Şubat 2016.
- ^ Şırnak İdil'de askere saldırı: 3 asker yaralı 6 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1 Mart 2016, Erişim tarihi: 1 Mart 2016.
- ^ Şırnak İdil'de 1 polis yaralandı 6 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2 Mart 2016, Erişim tarihi: 2 Mart 2016.
- ^ a b Şırnak'ta operasyonlar tamamlandı 4 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 3 Haziran 2016, Erişim tarihi: 5 Haziran 2016.
- ^ Şırnak’ta polise saldırı ve çatışma: 3 polis yaralandı 22 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 21 Haziran 2016, Erişim tarihi: 21 Haziran 2016.
- ^ Açık öğretim sınavı sonrası 2 asker ve bir korucu kaçırıldı. 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 13 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta 2 Uzman Çavus PKK Militanlarınca Kaçırıldı 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 13 Aralık 2015, Erişim tarihi: 12 Şubat 2016.
- ^ a b c 16 Ağustos 2015-21 Ocak 2016 Tarihleri arasında Resmi İlanlı Sokağa Çıkma Yasakları ve Sivillere Yönelik Yaşam Hakkı İhlalleri 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Türkiye İnsan Hakları Vakfı, 23 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ a b Cizre’de iki kişi daha öldürüldü 12 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 9 Ocak 2016, Erişim tarihi: 10 Ocak 2016.
- ^ Cizre ve Silopi’de çatışmalar devam ediyor 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 20 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Cizre'de gece boyu çatışma: 4 kişi öldü 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 5 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Cizre ve Silopi'den Şiddetli Patlama ve Silah Sesleri Geliyor 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Haberler.com, 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Cizre ve Silopi'de 10 bin askerle operasyon: Tanklar ilçe merkezinde 17 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 16 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de yapılan tank atışları kameralara böyle yansıdı 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., soL Haber Portalı, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de hendeklere tank atışı yapılıyor 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeni Akit, 20 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de karnından vurulan kadın, 7 aylık bebeğini kaybetti! 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., T24, 20 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ a b Şırnak'ta üç Kürt kadın siyasetçi öldürüldü 6 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., soL Haber Portalı, 5 Ocak 2016, Erişim tarihi: 5 Ocak 2016.
- ^ "Taybet İnan Silopi'de 19 Aralık 2015'te öldürüldü, cenazesi 7 gün yerde kaldı, 23 gün sonra toprağa verildi!". T24. 5 Temmuz 2016. 7 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2024.
- ^ 44 çocuk öldü 52 çocuk yaralı 24 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 24 Aralık 2015.
- ^ İmrek, E. Silopi'de evlere top atışı: 11 yaşındaki çocuk katledildi 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 21 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Turkey Kurds: Many dead in Cizre violence as MPs' march blocked 19 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (İngilizce) BBC, 10 Eylül 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ a b HDP 'ara bilançoyu' açıkladı: 5 ilçede 56 kişi öldü 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ a b İşte sokağa çıkma yasağının bilançosu: Cizre'de 56, Nusaybin'de 23, Sur'da 17 sivil öldürüldü 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., soL Haber Portalı, 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ a b Cizre’de top mermisi isabet eden evde 20 yaşındaki bir genç öldü 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Nokta dergisi, 24 Aralık 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ a b Cizre’de üç kişi öldürüldü[ölü/kırık bağlantı], İMC TV, 23 Aralık 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de Eve İsabet Eden Top Atışı! 28 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ DİHA: Cizre'de Hediye Erden adlı kadın öldürüldü 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 31 Aralık 2015, Erişim tarihi: 31 Aralık 2015.
- ^ Cizre’de top atışları ve beyaz bayraklarla göç 4 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 1 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ Tümer, D. Ö. Hendeğin bilançosu: Nüfusun % 22'si göç etti 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Al Jazeera, 11 Ocak 2016, Erişim tarihi: 24 Ocak 2016.
- ^ 120 bin nüfuslu Cizre'de 20 bin kişi kaldı! 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Radikal, 25 Ocak 2016, Erişim tarihi: 25 Ocak 2016.
- ^ Cizreliler: Kimsenin bir yere gittiği yok 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 2 Ocak 2016, Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ Araçlaştırılan gazetecilik 13 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 12 Ocak 2016, Erişim tarihi: 15 Ocak 2015.
- ^ Nusaybin ve Sur'da iliştirilmiş gazetecilik manipülasyonu![ölü/kırık bağlantı], 12 Eylül 2015, Erişim tarihi: 15 Ocak 2015.
- ^ "Cizre'deki terör operasyonunda sona doğru". TRT Haber. 4 Şubat 2016. 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ "İçişleri Bakanı Efkan Ala: Cizre'de operasyonlar bitti". Anadolu Ajansı. 11 Şubat 2016. 12 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ Af Örgütü: Çatışmalar hak ihlallerini artırdı 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 24 Şubat 2016, Erişim tarihi: 25 Şubat 2016.
- ^ Af Örgütü raporunda Türkiye eleştirisi: Çatışmalar hak ihlallerini artırdı 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Diken, 24 Şubat 2016, Erişim tarihi: 25 Şubat 2016.
- ^ 23-27 Temmuz 2015 TİHV Dokümantasyon Merkezi Günlük İnsan Hakları Raporu 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Erişim tarihi: 26 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta bombalı eylem 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 23 Temmuz 2015, Erişim tarihi: 5 Ocak 2016.
- ^ Cizre Işid'in Kobani'ye Saldırısı Cizre'de Protesto Edildi 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Haberler.com', 27 Haziran 2015, Erişim tarihi: 26 Ocak 2016.
- ^ CHP'nin önergesi AKP ve MHP'nin oylarıyla reddedildi 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 29 Temmuz 2015, Erişim tarihi: 12 Ocak 2016.
- ^ Cizre’de özerklikten sonra hendekler kazıldı 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Zaman, 8 Kasım 2014, Erişim tarihi: 25 Aralık 2015.
- ^ Cizre'de hendekler kapatılıyor 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 1 Ocak 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ Öcalan’ın ’silahları bırakın’ çağrısından sonra hendekler kapatıldı 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Mynet, 3 Mart 2015, Erişim tarihi: 5 Ocak 2016.
- ^ Çatışmaların ardından 3 gün içinde 7 merkezde 'öz yönetim' ilanı! 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., T24, 13 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ Cizre sokaklarında hendekler, mevziler ve tedirginlik 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 19 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Katliamda konağından çıkmayan Vali'nin meşruiyeti bitmiştir 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 15 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 25 Aralık 2015.
- ^ Çelik, Ö. Kazdıkları hendekler birer birer ölmemek için 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 15 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 25 Aralık 2015.
- ^ Cizre halkı yitirdiklerini uğurlamaya hazırlanıyor 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 12 Eylül 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ HDP'li bakanlar: Cizre'de sokağa çıkma yasağından bu yana 4 kişi hayatını kaybetti 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., T24, 6 Eylül 2015, Erişim tarihi: 25 Aralık 2015.
- ^ Cizre'nin Abluka Altında 7 Günü, Çatışmalı 1 Yılı 26 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bianet: "Bölge halkı mahallelere polisin girmemesi için sık sık hendekler kazıyor, barikatlar kuruyor.", 10 Eylül 2015, Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
- ^ Cizreli kadınlar: Hendekler savunmamızdır 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 6 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
- ^ Demirtaş: Hendek dediğiniz şey darbeye karşı direniştir 13 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Demirtaş yaşananların halk talebi olmadığı yönündeki bir yoruma da, “Hendek kazan 20 genç olsaydı, 6 general, 36 albay, 10 bin asker neden aylardır mahallelere girememiş? Arkasında halk desteği olmayan hiçbir hareket başarılı olamaz.", Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
- ^ Voor 'De Jeugd' in Idil is de Turkse staat de vijand 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (Felemenkçe) 13 Eylül 2015, Erişim tarihi: 26 Ocak 2016.
- ^ Kulaksızoğlu B. Kim bu militan gençler? 14 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 27 Eylül 2015, Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
- ^ a b Yeni bir kuşak geldi ve sorunun konumunu değiştirdi 16 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 14 Ocak 2016, Erişim tarihi 16 Ocak 2016.
- ^ a b Kamer, H. Cizre'de hendeklere nasıl bakılıyor? 19 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC, 15 Eylül 2015, Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
- ^ Hendekler sebep değil sonuçtur 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., soL Haber Portalı, 14 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
- ^ Demirtaş: Şirin görünmek için bir şey yapmam 28 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Al Jazeera, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ a b Kürt Siyasetinden Hendeklere Destek 4 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., VOA, 18 Aralık 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ HDK: Saray yönetime el koymuş, bir darbe ile faşist yapı oluşturmuştur 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cihan Haber Ajansı, 19 Ocak 2016, Erişim tarihi: 19 Ocak 2016.
- ^ Cevat Öneş: Siyaset devre dışı kalırsa çatışmalar daha da yükselir 2 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 27 Aralık 2015, Erişim tarihi: 27 Aralık 2015.
- ^ Durum Çok Ciddi ! Güneydoğuda Neden Hendekler Kazılıyor ? 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 20 Aralık 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ Miroğlu, O. Hendeklere doğru teşhis ve Öcalan’ı hatırlamak 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Star 15 Aralık 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ Coşkun, V. Hendek ve siyaset 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 14 Eylül 2015, Erişim tarihi: 6 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’ta neler oluyor? 5 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 13 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 18 Ocak 2016.
- ^ Davutoğlu: Cizre'de tek bir sivil kayıp yok 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC World News, 10 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Cizre’de 20’den fazla sivil ölü var 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 11 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Diyarbakır Barosu: Cizre'de 3 sivil başlarından vurularak öldürüldü 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC World News, 1 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ İHD’den tüyler ürperten Cizre raporu: ’Ölü sayısı 10. Bazı cenazeler buzdolabında’ 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Taraf, 9 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Cizre’de 5 kişi yaşamını yitirdi 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 23 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
- ^ İHD ve TİHV: 4 sivil keskin nişancılar tarafından vuruldu 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 3 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ DİHA: Keskin nişancılar Cizre'de bir çocuğu vurdu 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BirGün, 5 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ "Turkey Kurds: Many dead in Cizre violence as MPs' march blocked (İngilizce)". BBC. 10 Eylül 2015. 19 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ Demirtaş'tan AK Parti'ye yakın medyaya: Tuvalet kâğıdı kadar değeri olsaydı... 26 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 25 Aralık 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ Cizre’de dört gün ambulans bekleyen çocuk hayatını kaybetti 21 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 19 Ocak 2016, Erişim tarihi: 19 Ocak 2016.
- ^ Turkey 'must ensure access' to besieged Cizre, says Council of Europe 5 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (İngilizce) BBC, 11 Eylül 2015, Erişim tarihi: 29 Aralık 2015.
- ^ 14/12/2015 – 02/03/2016 79 Günlük Sokağa Çıkma Yasağı Cizre Gözlem Raporu 4 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Erişim tarihi: 3 Nisan 2016.
- ^ a b Mazlum Der’in dehşet veren Silopi raporu 12 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 11 Şubat 2016, Erişim tarihi: 11 Şubat 2016.
- ^ 44 çocuk öldü 52 çocuk yaralı 24 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 6 Ocak 2016.
- ^ Davutoğlu: Sivil ölümlerin hiçbiri devlet kaynaklı değil 1 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ Şırnak Beytüşşebap’ta 4 sivil öldürüldü 13 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 25 Eylül 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’ta bir çocuk daha öldürüldü 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 27 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ PKK vurdu de yoksa eşin ölür 7 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Özgür Gündem, 4 Ocak 2016, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ "Demirtaş: Tarafsız soruşturma olsun, PKK’nın yol açtığı sivil ölümler varsa da ortaya çıksın". 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 28 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ Cizre’de yaralıların bulunduğu bodrumda bir kişi daha hayatını kaybetti[ölü/kırık bağlantı], İMC TV, 30 Ocak 2016, Erişim tarihi: 30 Ocak 2016.
- ^ a b c "Cizre'de ölü sayısı 6'ya çıktı" 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Cumhuriyet. 28 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Davutoğlu: Yaralı terörist midir diye bakmayız tedavi eder sonra yargıya göndeririz". 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 28 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AYM’den Cizre’de bodrumda mahsur kalanlarla ilgili tedbir talebine ret". 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 29 Ocak 2016. En son 30 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Bu devlet bize cevap vermek zorunda: Yalan söyleyen kim?" 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 29 Ocak 2016. En son 30 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Anlaşma sağlandı: Bodrumda mahsur kalan yaralılar birbirini taşıyacak". 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 30 Ocak 2016. En son 30 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ HDP’li Sarıyıldız: Cizre’deki yaralıları 112 çağırıyor, emniyet güçleri vuruyor 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Diken, 31 Ocak 2016, Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
- ^ Davutoğlu: Cizre'deki o binayla dünyayı kandırıyorlar 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 2 Şubat 2016, Erişim tarihi: 2 Şubat 2016.
- ^ Cizre'deki başka bir bodrumda 9 kişi yanarak can verdi 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2 Şubat 2016, Erişim tarihi: 2 Şubat 2016.
- ^ Cizre’de yangın: 9 ölü, 25 yaralı 8 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İhlas Haber Ajansı, 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de 9 terörist öldürüldü 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de 9 kişinin ölümüne dair çelişkili açıklamalar 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC, 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre’de üçüncü bodrum mu? 11 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Agos, 10 Şubat 2016, Erişim tarihi: 10 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de yaralıların bulunduğu yeni bir bodrum daha ortaya çıktı[ölü/kırık bağlantı], Evrensel, 10 Şubat 2016, Erişim tarihi: 10 Şubat 2016.
- ^ Teşhis edilemeyen 3 cenaze defnedildi 25 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 18 Şubat 2016, Erişim tarihi: 19 Şubat 2016.
- ^ Antep’e getirilen cenazeler tanınmayacak durumda[ölü/kırık bağlantı], Evrensel, 13 Şubat 2016, Erişim tarihi 19 Şubat 2016.
- ^ Mazlum-Der Çatışma İzleme ve Çözüm Grubu, 14.12.2015–02.03.2016 Arasında Uygulanan Sokağa Çıkma Yasağı Sonrası Cizre İnceleme ve Gözlem Raporu 18 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 6 Nisan 2016, Erişim tarihi: 6 Nisan 2016.
- ^ MAZLUMDER: Cizre’de En Az 203 Kişi Öldürüldü 18 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bianet, 6 Nisan 2016, Erişim tarihi: 6 Nisan 2016.
- ^ "AİHM, Cizre'deki sokağa çıkma yasağıyla ilgili tedbir talebini reddetti". 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T24. 12 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AİHM'den sokağa çıkma yasaklarıyla ilgili ikinci ret kararı". Hürriyet (gazete). 14 Ocak 2016. 31 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2016.
- ^ "AİHM’den Cizre’ye Tedbir Kararı" 23 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bianet. 18 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AİHM'den 'yaşam hakkı' için ilk tedbir kararı". 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. BirGün. 18 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AİHM'in ilk tedbir kararı Hüseyin’i kurtaramadı". 20 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Cumhuriyet. 18 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AİHM’in tedbir kararı verdiği Helin Öncü hastaneye kaldırıldı" 23 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. İMC TV. 21 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Cizre'de AİHM'in 'acil önlem alın' dediği Serhat Altun da hayatını kaybetti". 23 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T24. 20 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Cizre’de yaralı halde ambulans bekleyen Cihan Karaman hayatını kaybetti". 27 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 23 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "İMC TV kameramanı Refik Tekin Cizre’de vuruldu". 22 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. BirGün. 21 Ocak 2016. En son 20 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ Çakır, Arzu (7 Şubat 2019). "AİHM'den Cizre Başvurularına Ret". Amerika'nın Sesi. 25 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2019.
- ^ Karaca, Kayhan (4 Nisan 2019). "AİHM'den "hendek operasyonları" kararı". Deutsche Welle. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020.
- ^ "Demirtaş'tan Hükümete ve PKK'ya: Silahlar susmalı". Hürriyet (gazete). 3 Ağustos 2015. 17 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "Aydınlardan hükümet ve PKK'ye çağrı". Cumhuriyet (gazete). 11 Eylül 2015. 28 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "AB Bakanı Ali Haydar Konca: Operasyonlar durmalı". 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Hürriyet. 6 Eylül 2015. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Avrupa Konseyinden Sokağa Çıkma Yasağına Tepki". 21 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Bianet. 20 Kasım 2015. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "AB'den Türkiye'ye ateşkes çağrısı: Durum endişe verici". Sputnik News. 20 Ocak 2016. 22 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "1100'ün üzerinde akademisyenden barış çağrısı: Bu suça ortak olmayacağız". Diken (gazete). 11 Ocak 2016. 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "89 üniversiteden 1128 akademisyen ortak metin". Diken (gazete). 11 Ocak 2016. 25 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ ""Teröre destek veren bildiriyle ilgili gereği yapılacak"". TRT Haber. 12 Ocak 2016. 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "38 üniversite 'gereğini yaptı'; 1128 akademisyene tepki ve soruşturmalar". T24. 15 Ocak 2016. 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "'40'ın üzerinde akademisyen imzalarını geri çekti'". TRT Haber. 18 Ocak 2016. 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "Akademisyenler 'teröre sessiz kalmadı'". Anadolu Ajansı. 21 Ocak 2016. 22 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "ABD Büyükelçisi'nden Akademisyenlere Destek". Amerikanın Sesi. 15 Ocak 2016. 3 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ "Biden'dan akademisyenlere destek". Al Jazeera Türk. 22 Ocak 2016. 24 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Rusya: Ankara Kürtleri ‘katletme’ politikasına son vermeli 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 21 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ a b "Türkiye: Güvenlik Operasyonları ve Artan Ölümler". 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. İnsan Hakları İzleme Örgütü. 22 Aralık 2015. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Türkiye: Akademisyenlerin gözaltına alınması ifade özgürlüğü üzerindeki baskıları şiddetlendiriyor". 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Uluslararası Af Örgütü. 16 Ocak 2016. En son 23 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ Af Örgütü'nden Cizre açıklaması 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30 Ocak 2016, Erişim tarihi: 30 Ocak 2016.
- ^ Tarsus'ta Cizre protestosuna saldırı 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 29 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Adana'daki protesto gösterisinde 2 kişi yaralandı 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 31 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Ankara Emek ve Demokrasi Güçleri: Cizre'de insanlık dramı yaşanıyor 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 26 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Kız Kulesi'nde AKP protestosu 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 28 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Cizre'ye yürümek isteyen HDP'lilere müdahale: 150 gözaltı 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 2 Şubat 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Kadıköy'de Cizre eylemi 3 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., CNN Türk, 2 Şubat 2016, Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de son ölüm: 16 yaşındaki Adem İrtegün 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 28 Ağustos 2015, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ Diyarbakır’dan bir ölüm haberi daha..Cizre protestosunda genç kız öldürüldü! 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Taraf, 12 Eylül 2015, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ Diyarbakır’daki Cizre eylemine saldıran polis bir çocuğu öldürdü 12 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 9 Şubat 2016, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ Terör olayları Şırnak'ı 20 yıl geriye götürdü 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yeni Şafak, 30 Ocak 2016, Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
- ^ Silopi ve Cizre'de restorasyon yapılacak 14 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ Hendek yaralarını sarmak için seferberlik başlıyor 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 17 Ocak 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Cizre ve İdil'de bazı mahalleler 'riskli alan' ilan edildi 2 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk, 1 Haziran 2016, Erişim tarihi: 2 Haziran 2016.
- ^ TSK, İdil'de 19 Sur'da da 6 teröristin öldürüldüğünü açıkladı! 10 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Operasyonda, toplam imha edilen el yapımı patlayıcı sayısı 1.419’dur.", 8 Mart 2016, Erişim tarihi: 8 Mart 2016.
- ^ Cizre'de dar alanda sıkıştılar 11 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 7 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ 60 gün sonra ilk kucaklaşma 13 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ DBP raporu: Cizre’de 300 kişi hayatını kaybetti 14 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Diken, 14 Mart 2016, Erişim tarihi: 14 Mart 2016.
- ^ DBP, Cizre Raporu’nu açıkladı 14 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 14 Mart 2016, Erişim tarihi: 14 Mart 2016.
- ^ Cizre'de 10 bin ev hasarlı 26 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Agos, 23 Mart 2016, Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
- ^ Silopi’de hayat normale dönmeye başladı! Yasağın kalkmasıyla birlikte ilçede neler yaşandı?[ölü/kırık bağlantı], 11 Şubat 2016, Erişim tarihi: 11 Şubat 2016.
- ^ arabeye dönen Silopi'nin yeniden inşası için kollar sıvandı 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 1 Şubat 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Silopi halkı yaralarını dayanışmayla sarıyor 5 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 2 Şubat 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Silopi'deki Tahribat Ortaya Çıktı, Haberler.com, 27 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Silopi'de yaralar sarılıyor 25 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 22 Ocak 2016, Erişim tarihi: 5 Şubat 2016.
- ^ Keçiören Belediyesi Silopi'ye Yardım Tır'ı Gönderdi 3 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 12 Şubat 2016, Erişim tarihi: 12 Şubat 2016.
- ^ Türk Kızılayı'ndan Silopi'ye Yardım 3 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 12 Şubat 2016, Erişim tarihi: 12 Şubat 2016.
- ^ Demirtaş: Silopi'de 500'e yakın genç dağa çıktı 13 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 12 Şubat 2016, Erişim tarihi: 12 Şubat 2016.
- ^ İdil'e askeri sevkiyat 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ Cizre ve Sur'da hezimete uğrayan PKK'ya İdil'de de büyük operasyon geliyor 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 19 Şubat 2016.
- ^ İdil Patlamaya Hazır! Halkın Yüzde 90'ı Kaçtı 15 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 19 Şubat 2016.
- ^ İdil patlamaya hazır 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 13 Şubat 2016, Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.
- ^ İdil'de nüfus 3000 kişiye düştü 20 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 12 Şubat 2016, Erişim tarihi 19 Şubat 2016.
- ^ İdil'de tarihi kilisenin kapıları balyozlarla kırdı 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 26 Şubat 2016, Erişim tarihi: 26 Şubat 2016.
- ^ Polis İdil'de 600 yıllık tarihi çeşmeyi yıktı 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DİHA, 2 Mart 2016, Erişim tarihi: 3 Mart 2016.
- ^ Demirtaş: Cizre’de sokağa çıkmanın cezası ölüm 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 11 Eylül 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ CHP’den Cizre Konusunda HDP'ye destek 6 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 10 Eylül 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ Kadınlardan Leyla İmret protestosu 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yuksekovahaber.com, 22 Eylül 2015, Erişim tarihi: 26 Aralık 2015.
- ^ Cem Özdemir: Cizre’de yaşananlardan Ankara sorumludur 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 15 Eylül 2015, Erişim tarihi: 31 Aralık 2015.
- ^ HDP: Ölüye işkencenin insani, ahlaki açıklaması nedir? 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 6 Ekim 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ Hacı Birlik'in cesedi planlı olarak sürüklenmiş! 3 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 3 Aralık 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ Hacı Lokman Birlik’i sürükleyen polisler meslekten atıldı 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 19 Aralık 2015, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ SMS geldi; tüm öğretmenler Cizre ve Silopi'den ayrılıyor 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 13 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015.
- ^ Cizre ve İdil’de öğretmenlere yine mesaj gönderildi 7 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 7 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ Cizre, Silopi ve Nusaybin'de tekrar sokağa çıkma yasağı 17 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC, 14 Aralık 2015, Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ Binlerce Şoför Irak Sınırında Mahsur 26 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. VOA, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ Habur'da Geçişler Yetersiz, Esnaf Mağdur 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 8 Ocak 2016, Erişim tarihi: 10 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta sokağa çıkma yasağı protestosuna biber gazlı saldırı 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Agos, 21 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Cizre halkı 'Direne direne kazanacağız' sloganlarıyla yürüdü 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel gazete, 22 Aralık 2015, Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Küden, S. Şırnak'ta HDP'lilerin protesto yürüyüşüne polisten müdahale 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radikal, 21 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Cizre'ye yürüyüşe gazlı saldırı 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 21 Aralık 2015, Erişim tarihi: 21 Aralık 2015
- ^ Anaokuluna PKK bombası 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 22 Aralık 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ "Son dakika PKK liseyi ateşe verdi". 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
- ^ Teröristler yine okul yaktı 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İhlas Haber Ajansı, 22 Aralık 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ PKK'dan hastaneye roketatarlı saldırı 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 17 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ PKK'dan insanlık dışı hareket 23 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 16 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ Çevre ve Şehircilik Şırnak İl Müdürlüğü ateşe verildi 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 24 Aralık 2015
- ^ Şırnak'ta içinde öğrencilerin bulunduğu kültür merkezine PKK'lı teröristler bomba attı: 6 yaralı 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hürriyet, 25 Aralık 2015, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ Şırnak kent merkezinde bombalı saldırı yaralılar var 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cumhuriyet, 25 Aralık 2015, Erişim tarihi: 26 Ocak 2016.
- ^ Bir çocuk daha vuruldu 30 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Milliyet, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ Teröristler 5 yaşındaki çocuğu öldürdü 18 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ a b Cizre'de 5 yaşındaki Hüseyin ensesine gelen tek kuşunla öldürüldü! 29 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T24, 28 Aralık 2015, Erişim tarihi: 28 Aralık 2015.
- ^ Önemli Yurtiçi Olaylar 9 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (29 Aralık)
- ^ Cizre’de SES yöneticisi polis kurşunuyla öldürüldü 22 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ SES Cizre Şube Temsilcisi Yural yaralı kadına yardım ederken öldürüldü! 1 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BirGün, 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 30 Aralık 2015.
- ^ İdil’de de YPS kuruldu 28 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30 Aralık 2015, Erişim tarihi: 8 Ocak 2016.
- ^ Rusya: Operasyonları Endişeyle İzliyoruz 2 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bianet, 31 Aralık 2015, Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ ‘Faili meçhuller, kontralara ihtiyaç duyulmadan yapılıyor’ 6 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 3 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Ocak 2016.
- ^ HDP’lilerin Cizre ve Silopi’ye gidişlerine izin verilmedi 7 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sputniknews, 3 Ocak 2016, Erişim tarihi: 3 Ocak 2016.
- ^ Şırnak’a gitmek isteyen heyet, ikinci kez engellendi 10 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 4 Ocak 2016, Erişim tarihi: 4 Ocak 2016.
- ^ "3 Ocak 2016 NTV haberi: Şırnak'ta İdil İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne taciz ateşi". 1 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ Yine okul ve hastane yaktılar 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sabah8 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016
- ^ Şırnak'ta PKK'lıların yaktığı okul kullanılamaz hale geldi 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Doğan Haber Ajansı 7 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016
- ^ Bozarslan M. STK’lardan Hükümet ve PKK’ya Çağrı 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., VOA, 6 Ocak 2016, Erişim tarihi 10 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de 2 kardeş PKK saldırısında öldürüldü 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bugün, 8 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de 2 kardeş öldürüldü 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. CNN Türk 8 Ocak 2015, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016
- ^ Davutoğlu: Şırnak, Hakkari ve Tunceli’ye milletvekili atayacağız 12 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 9 Ocak 2016, Erişim tarihi: 10 Ocak 2016.
- ^ "14 Ocak 2016 Hürriyet haberi: PKK'lı teröristler İdil'de öğrenciler bulunduğu sırada 8 okul ve 1 yurda saldırdı". 25 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ PKK Cizre'de çocukları katlediyor 18 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sabah, 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 23 Ocak 2016.
- ^ Cizre'de 10 yaşındaki Büşra Akalın da yaşamını yitirdi 23 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de 10 yaşındaki Büşra Akalın öldürüldü! 7 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
- ^ Cizre'de 2 çocuk öldü 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Radikal 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Aralık 2016
- ^ Şırnak'ın Cizre İlçesi'nde güvenlik güçleri ile PKK arasında çıkan çatışmalarda 2'si çocuk 3 kişi yaşamını yitirdi, 1'i çocuk 4 kişi yaralandı 16 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sputnik, 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Aralık 2016
- ^ Cizre'de 2'si çocuk 3 kişi yaşamını yitirdi 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. CNN Türk, 15 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Aralık 2016
- ^ Şırnak'ın İdil İlçesi'nde üç polis şehit, dört polis yaralı 21 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 18 Ocak 2016, Erişim tarihi: 18 Ocak 2016.
- ^ Şırnak'ta polis servisine roketatarlı saldırı: 2 şehit[ölü/kırık bağlantı], Mynet, 18 Ocak 2016, Erişim tarihi: 18 Ocak 2016.
- ^ "PKK'dan hain saldırı! 3 polis şehit". Vatan. 18 Ocak 2016. 3 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2019.
- ^ "Şırnak'ta polis servisine roketatarlı saldırı". Milliyet. 18 Ocak 2016. 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2019.
- ^ "18 Ocak 2016 Cumhuriyet haberi: Şırnak'ta çatışma ve roketli saldırı: 2 sivil öldürüldü, 6 şehit". 25 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ "22 Ocak 2016 Cumhuriyet haberi: İdil İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne saldırı". 25 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ "Cizre’ye yürümek isteyenlere gaz bombası ve tazyikli suyla saldırı". 29 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Diken. 28 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Başbakan Davutoğlu İçişleri Bakanlığı’nda bekleyen HDP’li vekillere seslendi". 11 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Milliyet[. 29 Ocak 2016. En son 29 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
- ^ Emine Ayna siyasetten çekildiğini açıkladı 31 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Evrensel, 30 Ocak 2016, Erişim tarihi: 30 Ocak 2016.
- ^ PKK Şırnak'ta 3 okul yaktı! 1 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sabah, 31 Ocak 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016
- ^ PKK'nın kaçırdığı polis kurtarıldı 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Milliyet 1 Şubat 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016
- ^ PKK'nın kaçırdığı polis operasyonla kurtarıldı 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Hürriyet 1 Şubat 2016, Erişim tarihi: 1 Şubat 2016
- ^ YPS Güçlerinin Şırnak Polis Karakoluna Saldırı Anı 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ YPS’den polis merkezine eylem 7 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Özgür Gündem, 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ Şırnak kent merkezinde şiddetli çatışma 6 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ PKK, Şırnak'ta emniyet binasına saldırdı 7 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., CNN Türk, 5 Şubat 2016, Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.
- ^ "8 Şubat 2016 BCC Türkçe haberi: İdil'de öğretmenler seminere çağrılınca ilçede tedirginlik arttı". 20 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ Demirtaş: Cizre’de toplu katliam yapıldı, açıklanmıyor 10 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., İMC TV, 9 Şubat 2016, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ Demirtaş: Cizre'de toplu katliam yapıldı 10 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC, 9 Şubat 2016, Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2016.
- ^ HDP'den Cizre mektubu 15 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., CNN Türk, 14 Şubat 2016, Erişim tarihi: 15 Şubat 2016.
- ^ "16 Şubat 2016 Cumhuriyet haberi: Sokağa çıkma yasağı ilan edildi, İdil'den kaçış başladı". 18 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016.
- ^ PKK, İdil'de Kerkük-Ceyhan boru hattına saldırı düzenledi 28 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Habertürk TV, 27 Şubat 2016, Erişim tarihi: 28 Şubat 2016.
- ^ Şırnak merkezde de sokağa çıkma yasağı ilan edildi 14 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 14 Mart 2016, Erişim tarihi: 14 Mart 2016.
- ^ "BM'den PKK'ya kınama Ankara'ya çağrı". hurriyet.com.tr. 17 Kasım 2016. 11 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2016.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)