10 Batalion Straży Granicznej – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1922 |
Rozformowanie | 1923 |
Tradycje | |
Rodowód | |
Dowódcy | |
Pierwszy | kpt.Marian Podolski |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość | Komenda Powiatowa Straży Granicznej w Sopoćkiniach |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/S_graniczna_1922.png/250px-S_graniczna_1922.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Komenda_Powiatowa_SG_w_Sopo%C4%87kiniach.jpg/250px-Komenda_Powiatowa_SG_w_Sopo%C4%87kiniach.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/10_batalion_SG_w_1922.png/250px-10_batalion_SG_w_1922.png)
10 Batalion Straży Granicznej – jednostka organizacyjna Straży Granicznej w II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922 roku, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 roku zmienił nazwę „Bataliony Celne” na „Straż Graniczną”[1]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[2]. 10 batalion celny przemianowany został na 10 batalion Straży Granicznej.
- Osobny artykuł:
10 batalion Straży Granicznej funkcjonował w strukturze Komendy Powiatowej Straży Granicznej w Sopoćkiniach, a jego dowództwo stacjonowało w Suwałkach[3]. W skład batalionu wchodziły cztery kompanie strzeleckie oraz jedna kompania karabinów maszynowych w liczbie 3 plutonów po 2 karabiny maszynowe na pluton[4]. Dowódca batalionu posiadał uprawnienia dyscyplinarne dowódcy pułku. Cały skład osobowy batalionu obejmował etatowo 614 żołnierzy, w tym 14 oficerów[5]. Z uwagi na eksterytorialne stacjonowanie, batalion odkomenderował oficera łącznikowego do starosty suwalskiego[6].
W 1923 roku batalion przekazał swój odcinek oddziałom Policji Państwowej i został rozwiązany[7].
Służba graniczna
[edytuj | edytuj kod]W grudniu 1922 batalion ochraniał odcinek granicy państwowej długości 79 km od Rogożajn do Rygola /wył./[8].
Z dniem 30 kwietnia 1923 dokonano korekty obsadzenia granic. 10 batalion zajmował odcinek około 60 km od wsi Rachelany do wsi Leszkiemie przy granicy Prus Wschodnich i wystawiał 22 placówki[9].
W dniach 25-30 czerwca 1923 pododcinek ochraniany przez batalion, wraz z wyposażeniem granicznym oraz większością sprzętu, został przekazany Policji Państwowej. Większość oficerów zdecydowała się na służbę w oddziałach granicznych policji[10].
- Wydarzenia
- Komendant pododcinka granicznego Burbiszki–jezioro Gaładuś–Kalety zajął część ziem folwarku Adelin leżących poza linią demarkacyjną uznając, że prawo własności jest ważniejsze niż ustalenia komisji granicznej[11]
- 11 marca 1923 partyzanci litewscy, wsparci żołnierzami regularnej armii, napadli na placówkę 10 batalionu SG w Rachelanach, zabijając jednego żołnierza i raniąc innego[10].
- W nocy z 19 na 20 maja 1923 żołnierze dowodzeni przez kpt. Mariana Podolskiego, stoczyli zaciętą walkę o wieś Jedliszki, która nocą została zajęta przez Litwinów. W walkach zginęło 3 polskich żołnierzy, a 17 zostało rannych[10].
- Sąsiednie bataliony
- ⇔ 42 batalion Straży Granicznej – XII 1922
Kadra batalionu
[edytuj | edytuj kod]- Komendanci batalionu
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
---|---|---|---|
kpt. | Marian Podolski | IX 1922[12] – był XII 1922[13] |
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]Ordre de Bataille 10 batalionu Straży Granicznej w Suwałkach na dzień 1 grudnia 1922[13] | ||||
---|---|---|---|---|
kompanie | 2. Rutka-Tartak | 4. Wojtokiemie | 3. Sejny | 1. Suwałki |
placówki | Rogożajny | Szypliszki | Olszanka | na |
Wiżgóry | Szołtany | Bosse | przeszkoleniu | |
Marianka | Dziedziule | Bierżałowce | ||
Rowele | Wojtokiemie | Maciejowizna | w | |
Rutka-Tartak | Janiszki | Giby | "rezerwie" | |
Wierzbiszki | Dowiaciszki | Berżniki | ||
Krzywólka | Kurakienie | |||
Becejły | ||||
Ordre de Bataille 10 batalionu Straży Granicznej w Suwałkach w maju 1923[9] | ||||
kompanie | 1. Żegary | 2. Andrzejewo | 3. Wiżajny | 4. odwód |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 5.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 79.
- ↑ Dominiczak 1997 ↓, s. 246.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 82.
- ↑ Rozkazy organizacyjne KG SG 1922–1923 ↓, s. 50.
- ↑ Prochwicz i Kępa 2003 ↓, s. 19.
- ↑ Materiały dyslokacyjne SG ↓, s. 196.
- ↑ a b Materiały dyslokacyjne SG ↓, s. 237.
- ↑ a b c Ochał 2017 ↓, s. 127.
- ↑ Materiały dyslokacyjne SG ↓, s. 216.
- ↑ Rozkazy organizacyjne KG SG 1922–1923 ↓, s. 9.
- ↑ a b Wykaz placówek bSG ↓, s. 92.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
- Henryk Dominiczak: Granice państwa i ich ochrona na przestrzeni dziejów 966–1996. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1997. ISBN 83-11-08618-4.
- Artur Ochał: Na litewskiej rubieży Brygada KOP Grodno (1929-1939). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2017. ISBN 978-83-8098-148-5.
- Teresa Prengel-Boczkowska: Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Straż Graniczna (1922−1923)”. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009.
- Jerzy Prochwicz, Zbigniew Kępa. ABC formacji granicznych II Rzeczypospolitej. „Problemy Ochrony Granic”. 24, 2003. Ketrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
- Materiały dotyczące spraw dyslokacyjnych:przeniesienia siedzib komend, baonów Straży Granicznej , obszary odcinków granicznych, 1922–1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy organizacyjne Komendy Głównej Straży Granicznej 1922−1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykaz placówek niektórych batalionów Straży Granicznej, 1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.