Antoni Szymanowski (dyplomata) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Ambasador PRL w Szwecji | |
Okres | od 16 grudnia 1957 |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Antoni Szymanowski (ur. 24 sierpnia 1914 w Warszawie, zm. 24 października 1985 tamże) – polski historyk, działacz podziemny i redaktor prasy konspiracyjnej w okresie II wojny światowej, ambasador PRL w Sztokholmie (1957–1964).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem Aleksandra Szymanowskiego i Józefy, z domu Natanson, po matce wnukiem Kazimierza Natansona, prawnika, bankiera, działacza społecznego[1][2]. Rodzina ze strony ojca była neoficka, przodkowie byli żydowskimi frankistami (należeli do sekty Jakuba Franka)[3][4]. Jego siostrą była pisarka Zofia Chądzyńska (1912–2003).
Uzyskał maturę w Gimnazjum Państwowym im. Stefana Batorego, po czym w latach 1932–1937 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Obronił pracę magisterską pod tytułem „Związek Alkuina z Brytanią”. Od 1928 związany z harcerstwem. W czasie studiów pracował w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich w Warszawie. W latach 1937–1938 służył w Wojsku Polskim we Włodzimierzu Wołyńskim i Rembertowie. Od 1938 do 1939 był stypendystą w Cambridge.
W 1939 walczył w obronie Warszawy. W latach 1939–1941 związany z organizacją podziemną „Wolność i Lud”, od września 1940 był zatrudniony w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związki Walki Zbrojnej – Armii Krajowej, gdzie pracował w Podwydziale „W” (zwanym też „A”), zajmując się polityką Niemiec na okupowanych obszarach. Od 1944 był kierownikiem Podwydziału. Pisał raporty, analizy i sprawozdania dotyczące polityki Niemiec na ziemiach podbitych, m.in. w stosunku do ludności żydowskiej (w listopadzie 1942 napisał raport „Likwidacja ghetta warszawskiego. Reportaż” poświęcony w całości eksterminacji warszawskiej społeczności żydowskiej w lipcu 1942). Od 1941 za namową Jerzego Makowieckiego działał w Stronnictwie Demokratycznym, będąc członkiem jego Zarządu Głównego (od 1943). Po rozłamie w łonie SD objął redakcje pisma „Nowe Drogi” (jako następca Henryka Lukreca). Podczas Powstania Warszawskiego był redaktorem „Biuletynu Informacyjnego AK”. W lipcu 1944 awansowany na porucznika, później został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (za udział w powstaniu). W latach 1944–1945 przebywał w oflagu II D Gross-Born i X-B Sandbostel.
Po powrocie do kraju w 1945 podjął pracę na Górnym Śląsku (m.in. w Polskim Związku Zachodnim). Od 1946 zatrudniony na różnych stanowiskach w MSZ, m.in. naczelnika Wydziału w Departamencie Propagandy i Informacji, dyrektora Polskiego Ośrodka Informacyjnego w Nowym Jorku (1947–1951) oraz naczelnika Wydziału ONZ w Departamencie Organizacji Międzynarodowych MSZ i p.o. jego dyrektora (1951–1956). Od 1956 do 1957 przebywał w Wietnamie jako szef Misji Polskiej w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli. W grudniu 1957 mianowany ambasadorem PRL w Sztokholmie (do marca 1964). Po powrocie do kraju pracował na stanowiskach dyrektorskich w Departamentach Europy Zachodniej oraz Anglii i Ameryki MSZ. W latach 1975–1979 był Chargé d’affaires i posłem w Reykjavíku. Brał wielokrotny udział w sesjach Zgromadzenia Ogólnego ONZ jako ekspert, doradca oraz delegat.
Po 1945 pozostawał bezpartyjny. Był autorem wielu tłumaczeń z i na język polski (dzieł francusko-, anglo- i szwedzkojęzycznych). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1953)[5].
Żonaty z Pauliną Lucyną z domu Potok (1922–2002); ślub wzięli w dniu wybuchu Powstania Warszawskiego). Ojciec Piotra Szymanowskiego (1946–2016), teatrologa, tłumacza literatury pięknej i dyplomaty oraz Jana Szymanowskiego (1949–2013), weterynarza.
Został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie[6] (aleja katakumbowa, grób 173/174)[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Zofia_Ch%C4%85dzy%C5%84ska_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Zofia_Ch%C4%85dzy%C5%84ska_-_gr%C3%B3b.jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Akt urodzenia Antoniego Szymanowskiego – akt nr 279 z 1915 roku z parafii Św. Krzyża w Warszawie, metryki.genealodzy.pl, 18 czerwca 1915 [dostęp 2024-02-16] .
- ↑ Kazimierz Reychman, Szkice genealogiczne, Serja I, Warszawa: F. Hoesick, 1936, s. 141–142 [dostęp 2024-02-16] .
- ↑ Antoni «Brun» Szymanowski sejm-wielki.pl.
- ↑ S, Didier Rola neofitów w dziejach Polski 1934.
- ↑ M.P. z 1953 r. nr 93, poz. 1251.
- ↑ „Życie Warszawy”, nr 252 z 28 października 1985, s. 12 (nekrolog).
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Jan Szymanowski, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-15] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Grzegorz Mazur, Antoni Szymanowski (1914–1985), „Zeszyty Historyczno-Polityczne Stronnictwa Demokratycznego”, nr 2 (53), 1987, s. 112–120
- Grzegorz Mazur: Szymanowski Antoni. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 50. Warszawa – Kraków: Instytut Historii PAN, 2014, s. 49–52. ISBN 978-83-63352-36-3.