Cytadela we Lwowie – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Wieża maksymiliańska w cytadeli lwowskiej | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | вул. Грабовского, 11 (główny korpus) |
Typ budynku | |
Architekt | K. Ressig, A. Wondraschko |
Rozpoczęcie budowy | |
Ukończenie budowy | |
Położenie na mapie Lwowa ![]() | |
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |
Położenie na mapie obwodu lwowskiego ![]() | |
![]() |
Cytadela we Lwowie – cytadela wzniesiona przez austriackie władze zaborcze w latach 1852–1854 według projektu K. Ressiga i A. Wondraschki w południowej części Lwowa, w obrębie ówczesnych ulic: Pełczyńskiej i Mochnackiego.
Cytadela miała być pierwszym elementem systemu fortyfikacji otaczających całe miasto.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2_%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C_003.jpg/240px-%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2_%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C_003.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2_%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C_002.jpg/240px-%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2_%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C_002.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/LwowCytadelaMagazyn5.jpg/240px-LwowCytadelaMagazyn5.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/LwowCytadelaMagazyn4.jpg/240px-LwowCytadelaMagazyn4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/LwowCytadelaMagazyn.jpg/240px-LwowCytadelaMagazyn.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/LwowCytadelaMagazyn2.jpg/240px-LwowCytadelaMagazyn2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/LwowCytadelaMagazyn3.jpg/240px-LwowCytadelaMagazyn3.jpg)
Teren, na którym jest położona cytadela lwowska, stanowi wzniesienie o trzech wierzchołkach (góry: Kalecza, Pełczyńska i Szembeka).
W 1607 powstał projekt otoczenia przedmieść lwowskich systemem fortyfikacji, wśród których szczególną rolę miały odgrywać te na Górze Kaleczej. Projekt okazał się zbyt kosztowny i nie doczekał się realizacji, za to obszar niedoszłych obwarowań zaczął być z czasem zabudowywany letnimi domkami lwowskich patrycjuszy, a następnie rezydencjami mieszczańskimi i ziemiańskimi, m.in. Bożków, Tołłoczków, Ostrogórskich; miał tu też swą siedzibę XVII-wieczny poeta, kronikarz i burmistrz miasta w jednej osobie – Józef Bartłomiej Zimorowic.
W 1672 w czasie oblężenia Lwowa Turcy z tych wzgórz prowadzili ostrzał miasta.
W 1791 teren zakupił lwowski kolekcjoner i mecenas sztuki, dr Stanisław Wronowski. Od tego momentu miejsce to zaczęto określać mianem Gór Wronowskich.
W 1848 po uśmierzeniu rewolucji Austriacy podjęli decyzję o zbudowaniu twierdzy mającej być punktem oparcia dla władz na wypadek buntu ludności. W latach 1852–1854 zbudowali w tym miejscu gmach koszarowy, otoczony rowem i czterema flankującymi je ceglanymi bastionami.
W cytadeli mieściły się austriackie, a w okresie międzywojennym polskie koszary wojskowe. Po powstaniu styczniowym przejściowo mieściło się w niej więzienie a podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej – obóz koncentracyjny, w którym zamordowano kilka tysięcy jeńców wojennych.
Po wojnie w obiektach cytadeli stacjonowało wojsko.
Od lat 90. XX w. teren cytadeli jest dostępny dla ogółu, a w jej budynkach znalazły siedzibę różne instytucje cywilne.
W ostatnim czasie (po 2005) pojawił się pomysł przebudowy cytadeli na kompleks hotelowy[1].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Cytadela zajmuje obszar nieregularnego czworoboku, porośniętego drzewami, częściowo zagospodarowanego jako Park Cytadela. W centrum terenu znajduje się duży, wydłużony budynek koszar z półkolistym ryzalitem centralnym, flankowany dwiema masywnymi, czworobocznymi wieżami na osiach skrajnych.
Przed koszarami rozciąga się duży plac, używany dawniej do apeli, parad i musztr.
W narożach Cytadeli, w pobliżu stromych krawędzi wzniesienia znajdują się cztery wieże maksymiliańskie, zbudowane z czerwonej cegły, otoczone fosami i umocnieniami ziemnymi.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Duet Architekci: Cytadela we Lwowie - Zagospodarowanie terenu. [dostęp 2009-12-26]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński, Lwów, Przewodnik turystyczny, wyd. Ossolineum 1992, Wrocław, ISBN 83-04-03913-3
- Aleksander Medyński, Lwów. Przewodnik dla zwiedzających miasto, wyd. nakładem autora, Lwów 1937
- Grzegorz Rąkowski , LWÓW. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część IV, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008, ISBN 978-83-89188-70-0, OCLC 297704281 .