Jestem mordercą – Wikipedia, wolna encyklopedia
Gatunek | |
---|---|
Rok produkcji | |
Data premiery | 4 listopada 2016 |
Kraj produkcji | |
Język | polski |
Czas trwania | 107 min |
Reżyseria | |
Scenariusz | Maciej Pieprzyca |
Główne role | |
Muzyka | |
Zdjęcia | |
Scenografia | |
Kostiumy | |
Montaż | |
Produkcja | Renata Czarnkowska-Listoś |
Wytwórnia | RE Studio |
Dystrybucja | Next Film |
Budżet | 6 800 000 zł |
Jestem mordercą – polski film kryminalny z 2016 w reżyserii Macieja Pieprzycy, zrealizowany na podstawie autorskiego scenariusza. Film Pieprzycy przedstawia fikcyjną wersję autentycznego śledztwa w sprawie „wampira z Zagłębia”, seryjnego mordercy poszukiwanego na początku lat 70. XX wieku. Film koncentruje się na postaci porucznika Milicji Obywatelskiej (Mirosław Haniszewski), który prowadzi poszlakowe śledztwo prowadzące do zatrzymania domniemanego sprawcy (Arkadiusz Jakubik) mimo braku dowodów.
Jestem mordercą został pozytywnie przyjęty przez krytyków. Chwalono reżyserię Pieprzycy oraz aktorstwo Haniszewskiego i Jakubika. Film był wielokrotnie nagradzany, między innymi nagrodą za reżyserię na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Szanghaju oraz Srebrnymi Lwami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Na rozdaniu Polskich Nagród Filmowych Jestem mordercą był nominowany w dziewięciu kategoriach, ale tylko odtwórcy ról drugoplanowych – Jakubik oraz Agata Kulesza – otrzymali statuetki.
Fabuła
[edytuj | edytuj kod]Główny bohater filmu, Janusz Jasiński, jest młodym porucznikiem Milicji Obywatelskiej. Ponieważ dotychczasowe śledztwo w sprawie seryjnego mordercy kobiet tkwi w martwym punkcie, Jasiński zostaje mianowany nowym szefem grupy dochodzeniowej. Stara się zrobić wszystko, by wykorzystać życiową szansę i złapać seryjnego mordercę. Po poszlakowym śledztwie, pod presją swoich przełożonych, wskazuje podejrzanego w osobie Wiesława Kalickiego, który mimo to nie przyznaje się do winy. W miarę postępu procesu sądowego Jasiński pławi się w blasku sławy, ignorując zeznania mogące dostarczyć dowodów wskazujących możliwego prawdziwego mordercę. Oportunizm Jasińskiego zwycięża nad jego wątpliwościami, a Kalicki zostaje skazany na śmierć[1]. Niebawem kariera zawodowa i życie osobiste Jasińskiego załamują się. W ostatniej scenie Jasiński uczęszcza na wystawę przedstawiającą odlaną twarz Kalickiego; odbicie milicjanta w witrynie zlewa się z wizerunkiem domniemanego mordercy[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Miros%C5%82aw_Haniszewski_%282018%29.jpg/220px-Miros%C5%82aw_Haniszewski_%282018%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Agata_Kulesza_2020.jpg/220px-Agata_Kulesza_2020.jpg)
Obsada
[edytuj | edytuj kod]Źródło: Filmpolski.pl[3].
- Arkadiusz Jakubik – Wiesław Kalicki, postać wzorowana na Zdzisławie Marchwickim
- Agata Kulesza – Lidia Kalicka, żona Wiesława
- Mirosław Haniszewski – Janusz Jasiński
- Magdalena Popławska – Teresa Jasińska, żona Janusza
- Karolina Staniec – fryzjerka Anka, kochanka Jasińskiego
- Piotr Adamczyk – major Aleksander Stępski
- Tomasz Włosok – milicjant Roman Mazur
- Michał Żurawski – milicjant Marek, współpracownik Jasińskiego
- Michał Anioł – oficer
- Tomasz Borkowski – sierżant Olsza
- Konrad Bugaj – inżynier Ulewicz
- Wojciech Brzeziński – Józef Malec
- Wiesław Cichy – Pierwszy sekretarz
- Monika Chomnicka-Szymaniak – ofiara męża
- Izabela Dąbrowska – Krystyna Górecka
- Joanna Fidler – siostra Ulickiego
- Michał Filipiak – milicjant Witek
- Piotr Garlicki – teść Jasińskiego
- Stephanie Jaskot – Ula, bratanica pierwszego sekretarza
- Jakub Kamieński – biegły
- Marek Karpowicz – oficer
- Marek Kasprzyk – kapitan Nowak
- Mariusz Kiljan – mistrz ceremonii na otwarciu muzeum „Wampira z Zagłębia”
- Sebastian Konrad – mężczyzna na rowerze
- Cezary Kosiński – prokurator Andrzej Molenda
- Artur Krajewski – sąsiad Kalickich
- Sergiej Kriuczkow – Rosjanin
- Igor Kujawski – sędzia Tadeusz Wroński
- Grażyna Laszczyk-Frycz – matka nieżyjącego
- Wojciech Leonowicz – milicjant Jerzy; w napisach imię bohatera: Witek
- Marek Lipski – kat
- Jerzy Mazur – biegły
- Michał Michalski – milicjant Zygmunt
- Grzegorz Mielczarek – Piotr Konieczny
- Sara Mrozik – Marysia Kalicka, córka Wiesława
- Sławomir Muniak – technik z kamerą
- Dariusz Niebudek – mąż ofiary na torach
- Elżbieta Okupska – Śliwowa
- Justyna Orzechowska – żona Koniecznego
- Katia Paliwoda – milicjantka Janeczka
- Patryk Piras – Franek Jasiński, syn Janusza
- Leszek Piskorz – naczelnik więzienia
- Aleksandra Pisula – kobieta na przystanku
- Krzysztof Plewako-Szczerbiński – milicjant Norbert
- Andrzej Popiel – milicjant Stach
- Eryk Pratsko – syn Koniecznego
- Krzysztof Pyziak – milicjant Heniek
- Marek Rachoń – Ulicki
- Zofia Schwinke – Iwona
- Igor Słupecki – pomocnik kata
- Kamil Stankiewicz – syn Kalickiego
- Jarosław Stypa – barman
- Marcin Szaforz – lekarz w szpitalu psychiatrycznym
- Agnieszka Wagner – Grażyna Stępska, żona Aleksandra
- Sławomir Zapała – milicjant Sylwek
- Aleksandra Zawalska – sąsiadka Kalickich
- Helena Zawistowska – córeczka Koniecznego
- Krzysztof Globisz – wybitny aktor na spotkaniu z pierwszym sekretarzem
- Leszek Wiśniewski – strażnik więzienny
- Andrzej Chłapecki – asystent pierwszego sekretarza w teatrze; nie występuje w napisach końcowych
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]Tło historyczne
[edytuj | edytuj kod]Jestem mordercą jest luźno oparty na sprawie „wampira z Zagłębia”, seryjnego mordercy kobiet, który grasował na obszarze 600 km² i budził postrach na Śląsku i w Zagłębiu. Gdy kolejną jego ofiarą była bratanica I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka, do odnalezienia zabójcy powołano specjalną grupę operacyjną o kryptonimie „Anna” pod przewodnictwem kapitana Jerzego Gruby. Na podstawie poszlakowego śledztwa aresztowano w 1972 roku Zdzisława Marchwickiego, który nie przyznał się do winy; ostatecznie Marchwicki został skazany na karę śmierci. Sprawa budziła wątpliwości nie tylko z powodu braku żelaznych dowodów winy Marchwickiego, ale również ze względu na presję polityczną[1].
Przygotowania i realizacja
[edytuj | edytuj kod]Reżyser filmu, Maciej Pieprzyca, jeszcze w 1998 roku nakręcił film dokumentalny pod tytułem Jestem mordercą, w którym próbował ustalić, kto był rzeczywistym „wampirem z Zagłębia”. Po latach reżyser postanowił stworzyć fabularną wersję filmu, luźno opartą na wspomnianej sprawie. Unikając odniesień do prawdziwych nazwisk, Pieprzyca zamierzał tym razem uwzględnić „czynnik ludzki, w moim filmie niewątpliwie ważniejszy niż ten stricte historyczny czy polityczny”[4]. Od samego początku scenariusz pisał z myślą o Arkadiuszu Jakubiku jako odtwórcy roli oskarżonego[4], tym bardziej że odtwórca roli Kalickiego pamiętał już w dzieciństwie panikę panującą wokół działalności seryjnego mordercy. Jak sam Jakubik mówił: „każdy mężczyzna – ojciec, brat czy syn, mieli obowiązek chronić bliskie kobiety, chociażby odprowadzając je wieczorem z pracy do domu”[5]. Prace nad scenariuszem reżyser rozpoczął w 2014 roku, a zakończył je tuż przed wyborami parlamentarnymi i prezydenckimi w Polsce, w efekcie czego „ten element jednostki w systemie totalitarnym, który miałem za anachroniczny, stał się bardzo aktualny”[4].
Odtwórca głównej męskiej roli, specjalizujący się głównie w rolach serialowych Mirosław Haniszewski[6], otrzymał angaż do filmu dzięki przypadkowi. Jak sam mówił:
Kolega poprosił mnie o zastępstwo, więc pojawiłem się na zdjęciach próbnych jako sparing partner w castingu do roli fryzjerki Anki i miałem podrzucać dziewczynom tekst. A że uczciwie podchodzę do swojej pracy, nauczyłem się kwestii na pamięć i w pewnym momencie pomyślałem, że przecież też mogę spróbować. Poprosiłem o dubla na mnie i tak się to wszystko zaczęło[7].
Ekranową żonę Wiesława Kalickiego zagrała Agata Kulesza, która postanowiła uwiarygodnić swoją kreację kobiety dominującej nad swym mężem, przybierając na wadze. Kulesza mówiła o swojej bohaterce: „Razem z reżyserem konstruowaliśmy jej osobowość – nieokrzesaną, porywczą, zawziętą i niezwykle kłótliwą”[8].
Zdjęcia do Jestem mordercą, zrealizowane przez operatora Pawła Dyllusa, zakończyły się w maju 2016 roku. Kręcono je w Katowicach, Mysłowicach oraz w Warszawie. Muzykę do filmu skomponował Bartosz Chajdecki[4]. Łączny budżet filmu wyniósł około 6 800 000 złotych, z czego kwotę 3 150 000 złotych wyłożył Polski Instytut Sztuki Filmowej[9].
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Frekwencja kinowa
[edytuj | edytuj kod]Polska premiera Jestem mordercą odbyła się 4 listopada 2016 roku[3]. Wedle szacunków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej film obejrzało w kinach 190 500 widzów, co umiejscawiało go na 13. miejscu w rankingu najczęściej oglądanych filmów polskich za rok 2016[10].
Recenzje krytyków
[edytuj | edytuj kod]Agnieszka Tambor pisała, iż „Maciej Pieprzyca buduje znakomicie tłumaczącą się dramaturgicznie opowieść, której niezaprzeczalnym walorem są aktorzy odtwarzający główne role”. Tambor opisywała rolę Mirosława Haniszewskiego jako „jedną z najlepszych postaci milicjanta/policjanta w historii polskiego kina”. chwaląc zarazem „bezbłędną” grę Jakubika[11]. Ilona Copik dowodziła, że Pieprzyca na podstawie autentycznej sprawy „całą rzeczywistość PRL ukazał jako świat pozorów, koncentrując się na demoralizacji systemu, który produkuje oportunistów i karierowiczów zainteresowanych wyłącznie podniesieniem wskaźnika wykrywalności przestępstw”[12]. Agnieszka Woch z portalu Histmag.org pisała, że „wzorując się na mistrzach, Maciej Pieprzyca zrobił jeden z najlepszych polskich filmów tego roku”[13]. Marcin Stachowicz z portalu Filmweb przyznał wprawdzie, że „w niektórych miejscach czuć piętno nadmiernych ambicji: dosłowność zakończenia zamienia Jestem mordercą w moralitet o winie i karze”[14]. Mimo to Stachowicz stwierdził, że „szczęśliwie to tylko moment, epilog, który nie rzutuje zbyt mocno na odbiór całości”[14].
Miłosz Drewniak w tekście dla portalu Film.org.pl zauważał podobieństwa Jestem mordercą do filmu Bogowie (2014) Łukasza Palkowskiego, stwierdzając, iż reżyser „robi film dla ludzi – ku przestrodze, ale i »dla fanu«, do nauki i zabawy – czyli taki, który statystyczny Polak będzie mógł przygarnąć do serca, tak jak zrobił to przed dwoma laty z filmem Palkowskiego”[15]. Łukasz Maciejewski w recenzji dla portalu Dziennik.pl podkreślał powinowactwa filmu Pieprzycy z kinem moralnego niepokoju: „Jak w kluczowych filmach Falka, Kijowskiego, Holland czy Kieślowskiego z tamtego okresu, Pieprzyca w Jestem mordercą na przykładzie jednego portretu pokazuje cały wadliwy mechanizm społeczny”[16]. Michał Piepiórka w recenzji dla „Kina” odczytywał Jestem mordercą jako uniwersalne studium konformizmu: „Gdy bowiem osiągnie się sukces, zyska uznanie w środowisku, otrzyma awans, nowe mieszkanie, […] nie tak łatwo przyznać się do błędu, mimo piętrzących się w głowie wątpliwości”[17]. Amerykański reżyser Lenny Abrahamson uznał Jestem mordercą za „interesującą” hybrydę amerykańskiego kina gatunkowego w stylu Davida Finchera i europejskiego egzystencjalnego studium jednostki[18].
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]Rok | Festiwal | Nagroda | Odbiorca | Wynik |
---|---|---|---|---|
2016 | Festiwal Polskich Filmów Fabularnych | Srebrne Lwy | Maciej Pieprzyca | Wygrana[19] |
Nagroda za scenariusz | Wygrana[19] | |||
Nagroda Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych | Wygrana[19] | |||
2017 | Polskie Nagrody Filmowe | Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą | Agata Kulesza | Wygrana[20] |
Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę męską | Arkadiusz Jakubik | Wygrana[20] | ||
Orzeł za najlepszy film | Maciej Pieprzyca | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepszą reżyserię | Maciej Pieprzyca | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepszy scenariusz | Maciej Pieprzyca | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepsze zdjęcia | Paweł Dyllus | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepszą scenografię | Joanna Anastazja Wójcik | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepszy montaż | Leszek Starzyński | Nominacja[21] | ||
Orzeł za najlepszą główną rolę męską | Mirosław Haniszewski | Nominacja[21] | ||
Stowarzyszenie Autorów Zdjęć Filmowych | Nagroda PSC | Paweł Dyllus | Wygrana[22] | |
Tarnowska Nagroda Filmowa | Grand Prix | Maciej Pieprzyca | Wygrana[3] | |
Międzynarodowy Festiwal Kina Niezależnego „Off Camera” | Nagroda dla najlepszego aktora w konkursie polskich filmów fabularnych | Arkadiusz Jakubik | Wygrana[23] | |
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Szanghaju | Nagroda za reżyserię | Maciej Pieprzyca | Wygrana[24] | |
Festiwal Młodego Kina Wschodnioeuropejskiego | Nagroda za reżyserię | Maciej Pieprzyca | Wygrana[3] | |
Nagroda aktorska | Mirosław Haniszewski | Wygrana[3] | ||
Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce | Nagroda Specjalna Jury | Maciej Pieprzyca | Wygrana[3] |
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Agnieszka Woch , „Jestem mordercą” – reż. Maciej Pieprzyca – recenzja i ocena filmu [online], histmag.org, 18 listopada 2016, s. 1 [dostęp 2021-09-29] .
- ↑ Maciej Pieprzyca , Jestem mordercą, wyd. DVD, Next Film, 2016 .
- ↑ a b c d e f Jestem mordercą w bazie filmpolski.pl
- ↑ a b c d Paweł Piotrowicz , Maciej Pieprzyca, reżyser „Jestem mordercą”: Marchwicki był kozłem ofiarnym [online], Onet Kultura, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Magdalena Jakoniuk , Arkadiusz Jakubik: najciekawiej jest, kiedy anioł ma trochę brudu za paznokciem. WYWIAD [online], Niezależna, 14 października 2016 [dostęp 2021-09-29] .
- ↑ Mirosław Haniszewski w bazie filmpolski.pl
- ↑ Katarzyna Dodo , Mirosław Haniszewski, czyli „Jestem mordercą” z przypadku [online], Polskie Radio, 10 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] .
- ↑ Metamorfoza Agaty Kuleszy w filmie “Jestem Mordercą”: Ustaliliśmy, że będę trochę grubsza [online], przeAmbitni.pl, 16 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ PRIORYTET 3 FILMY FABULARNE – SESJA 1/2015 [online], Polski Instytut Sztuki Filmowej [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Boxoffice [online], Polski Instytut Sztuki Filmowej [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Agnieszka Tambor , Półka filmowa 2016 (i trochę 2017), „Postscriptum Polonistyczne”, 1 (19), 2017, s. 276, ISSN 1898-1593 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Ilona Copik , Śląsk w zmiennym oku kamery – nowe kino powstające w regionie w kontekście filmowego „imaginarium”, „Kwartalnik Filmowy” (103), 2018, s. 39, ISSN 0452-9502 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Agnieszka Woch , „Jestem mordercą” – reż. Maciej Pieprzyca – recenzja i ocena filmu [online], histmag.org, 18 listopada 2016, s. 2 [dostęp 2021-09-29] .
- ↑ a b Marcin Stachowicz , Mistrz marionetek – Recenzja filmu Jestem mordercą (2016) [online], Filmweb, 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Miłosz Drewniak , JESTEM MORDERCĄ. Recenzja [online], film.org.pl, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Łukasz Maciejewski , Część odpowiada za całość. „Jestem mordercą” [RECENZJA] [online], Dziennik.pl, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
- ↑ Michał Piepiórka , Jestem mordercą, „Kino”, listopad 2016, s. 76-77 .
- ↑ Leo Barraclough , New Generation Grabs Artistic Reins, „Variety”, 10 lutego 2017, s. 39-40 .
- ↑ a b c Laureaci - Festiwal Polskich Filmów Fabularnych - 2016 [online], Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, 19 kwietnia 2021 [dostęp 2023-08-17] (pol.).
- ↑ a b Orły | 2017 | Laureaci [online], pnf.pl [dostęp 2023-08-17] .
- ↑ a b c d e f g Orły | 2017 | Nominowani [online], pnf.pl [dostęp 2023-08-17] .
- ↑ Nagroda PSC 2017 [online], Stowarzyszenie Autorek i Autorów Zdjęć Filmowych [dostęp 2023-08-17] (ang.).
- ↑ "Ostatnia rodzina" i "Wołyń" tryumfują na Netia Off Camera [online], TVN24, 6 maja 2017 [dostęp 2023-08-17] (pol.).
- ↑ Jasmine Bissete , The Shanghai Film Festival honours European cinema [online], Cineuropa, 26 czerwca 2017 [dostęp 2023-08-17] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jestem mordercą w bazie IMDb (ang.)
- Jestem mordercą w bazie filmpolski.pl
- Jestem mordercą w bazie Filmweb