Strzelno – Wikipedia, wolna encyklopedia
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
Kościół pw. Świętej Trójcy w Strzelnie | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Data założenia | XII wiek | ||||
Prawa miejskie | 1231 | ||||
Burmistrz | Dariusz Chudziński | ||||
Powierzchnia | 4,46 km² | ||||
Wysokość | ok. 100 m n.p.m. | ||||
Populacja (31.12.2019) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna | +48 52 | ||||
Kod pocztowy | 88-320 | ||||
Tablice rejestracyjne | CMG | ||||
Położenie na mapie gminy Strzelno ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu mogileńskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 0409044 | ||||
SIMC | 0929598 | ||||
Urząd miejski ul. Cieślewicza 288-320 Strzelno | |||||
Strona internetowa |
Strzelno – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzelno. Leży 25 km na południe od Inowrocławia u zbiegu dróg krajowych DK15, DK25 i DK62[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Ośrodek przemysłowy, centrum handlowo-usługowe dla okolicy.
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Strzelno liczyło 5611 mieszkańców[1].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Strzelno położone jest na pograniczu Kujaw i Wielkopolski. Miasto leży na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Miasto sąsiaduje z dużymi kompleksami leśnymi Lasów Miradzkich. Gleby w tym rejonie to żyzne czarnoziemy. Strzelno jest ważnym, drogowym węzłem komunikacyjnym o znaczeniu krajowym. W pobliżu znajduje się Jezioro Pakoskie[potrzebny przypis].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/St_Prokop_Church_Strzelno_before_1939.jpg/170px-St_Prokop_Church_Strzelno_before_1939.jpg)
Powstanie miasta związane jest z osobą Piotra Włostowica, wojewody Bolesława Krzywoustego. Uważany jest on za fundatora kościoła św. Krzyża, czyli kościoła św. Prokopa. W latach 80. XII wieku w ówczesnej wsi Strzelno założony został klasztor norbertanek. Kościół klasztorny nosił początkowo nazwę kościoła Świętej Trójcy, w latach późniejszych wezwanie zostało rozszerzone na Świętej Trójcy i Najświętszej Maryi Panny. Prawa miejskie Strzelno uzyskało w 1231 r.
Podczas rozbiorów miasto znajdowało się pod panowaniem pruskim. Do 1874 istniało pod nazwą Strzelno, po czym zniemczone na niem. Strelno (1875–1920). Miasto było siedzibą powiatu Strelno[3]. Wyzwolone zostało podczas powstania wielkopolskiego 2 stycznia 1919.
W 1901 roku wybudowano w Strzelnie gazownię, działającą do lat 60. XX wieku.
W czasach II Rzeczypospolitej Strzelno było siedzibą powiatu strzeleńskiego. Z tego okresu pochodził również Szpital Rejonowy. Z początku XX wieku pochodzi większość kamienic w centrum[potrzebny przypis].
Podczas II wojny światowej dochodziło do masowych aresztowań w Strzelnie. Niemcy likwidowali miejscową inteligencję, weteranów Powstania Wielkopolskiego, zakładników oraz Żydów z obozów inowrocławskich w Kurzebieli, na Kopcach, w lesie Amerykan pod Cienciskiem[potrzebny przypis].
Urodził się tutaj laureat nagrody Nobla i wybitny fizyk Albert Michelson. Mimo że wówczas teren znajdował się pod zaborem pruskim, zawsze i uparcie jako kraj urodzenia podawał Polskę[potrzebny przypis].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/602353_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_p.w._%C5%9Bw._Prokopa_Strzelno_ty%C5%82.jpg/170px-602353_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_p.w._%C5%9Bw._Prokopa_Strzelno_ty%C5%82.jpg)
W Strzelnie znajduje się jeden z najważniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce – zespół zabudowań na wzgórzu św. Wojciecha (od 2018 pomnik historii)[4]. Zespół składa się z:
- Ponorbertańskiego kościoła Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny z unikatowymi kolumnami z przedstawieniami cnót i występków
- Rotundy św. Prokopa
Ponadto w mieście zachowały się średniowieczny układ urbanistyczny oraz wiele kamienic z XIX–XX w.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/o0erpx932q12j9rpcathjca2lsu37dm.png)
- Piramida wieku mieszkańców Strzelna w 2014 roku[5], na podstawie danych GUS.
Zieleń miejska
[edytuj | edytuj kod]W mieście znajduje się kilka parków. Największym jest park 750-lecia znajdujący się przy ulicy Parkowej. Poza nim są inne tereny zielone. W granicach Strzelna położone są dwa cmentarze, oba są nadal używane. Na terenie całego miasta są zieleńce i alejki[potrzebny przypis].
Przy ul. Gimnazjalnej rosną dwa dęby szypułkowe o obwodach 240 i 310 cm objęte ochroną w 2020 roku jako pomniki przyrody[6].
Architektura i urbanizacja
[edytuj | edytuj kod]Stare miasto składa się w większości z kamienic wybudowanych na początku XX wieku, ale także z romańskich zabytków. Są tu też osiedla domków jednorodzinnych i blokowisko. W południowo-zachodniej części miasta są tereny przemysłowe. Ogólnie cała zabudowa miasta jest zwarta[potrzebny przypis].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Najważniejszymi częściami strzeleńskiej gospodarki są handel i usługi. Są tu salon maszyn rolniczych i wyspecjalizowane sklepy. Znajdują się też tutaj markety wielkopowierzchniowe. Duże znaczenie ma też tradycyjny handel. Sklepiki zlokalizowane są w zabytkowych kamieniczkach, targowiskach i przeznaczonych do tego celu pawilonach. Przemysł zlokalizowany jest pod miastem i na jego obrzeżach. Do największych zakładów można zaliczyć fabrykę firmy Sanplast, która produkuje m.in. wanny i kabiny prysznicowe. Duże znaczenie w rozwoju miasta ma bliskość dróg o znaczeniu krajowym, które krzyżują się w Strzelnie[potrzebny przypis].
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez miasto przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie:
- 15 Ostróda – Toruń – Inowrocław – Strzelno – Gniezno – Jarocin – Krotoszyn – Trzebnica
- 25 Bobolice – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
- 62 Strzelno – Włocławek – Płock – Wyszków – Drohiczyn – Siemiatycze
- 255 – droga wojewódzka nr 255 Strzelno – Pakość
Tyle samo dróg krajowych przechodzi np. przez Poznań, co świadczy o ważności Strzelna jako węzła komunikacyjnego.
- Osobny artykuł:
Przez Strzelno przebiega nieczynna linia kolejowa łącząca Inowrocław i Mogilno.
Do Strzelna można dojechać autobusem. Linie autobusowe obsługuje kilku przewoźników z całego kraju. Istnieją bezpośrednie połączenia m.in. z Wrocławiem, Bydgoszczą, Toruniem, Włocławkiem[potrzebny przypis].
Turystyka i kultura
[edytuj | edytuj kod]Miasto jest bardzo atrakcyjne turystycznie ze względu na romańskie zabytki, ale także budynki z innych okresów. Są tu dobrze rozwinięte bazy noclegowa i gastronomiczna. Dużo terenów do spacerowania sprawia, że poprzez bliskość ważnych dróg podróżni mogą się tu zatrzymać i odpocząć. Dojazd do najważniejszych obiektów jest oznakowany. Są tu dom kultury i kluby sportowe. Kino i inne rozrywki organizowane mieszkańcom przez dom kultury i miasto sprawiają, że można znaleźć dużo wrażeń[potrzebny przypis].
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Przedszkola
- Przedszkole Miejskie nr 1 w Strzelnie (ZSP nr 1)
- Przedszkole Miejskie nr 2 w Strzelnie (ZSP nr 2)
Szkoły podstawowe
- Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 1 im. Alberta Abrahama Michelsona w Strzelnie
- Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 2 im. Jana Dałkowskiego w Strzelnie
Szkoły ponadpodstawowe
- Zespół Szkół w Strzelnie (liceum ogólnokształcące, technikum, szkoła branżowa)
Bezpieczeństwo
[edytuj | edytuj kod]O bezpieczeństwo w Strzelnie dbają następujące instytucje zlokalizowane na terenie miasta:
Rodzaj Służby | Służba | Jednostki | Adres |
---|---|---|---|
Ratownicza | Ochotnicza Straż Pożarna | Jednostka Operacyjno-Techniczna (KSRG) Strzelno | ul. Sportowa |
Ratownicza | Pogotowie Ratunkowe | Stacja Pogotowia Ratunkowego | ul. Powstania Wielkopolskiego |
Porządkowa | Policja | Komisariat Policji | ul. Cieślewicza |
Przynależność administracyjna
[edytuj | edytuj kod]Okres | Państwo | Zwierzchność | Jednostka administracyjna | |
---|---|---|---|---|
1887-1919 | ![]() | Królestwo Prus | Prowincja poznańska, powiat strzelneński | |
1919-1932 | ![]() | Rzeczpospolita Polska | województwo poznańskie, powiat strzelneński | |
1932-1939 | ![]() | Rzeczpospolita Polska | województwo poznańskie, powiat mogileński | |
1939-1945 | ![]() | okupacja niemiecka/III Rzesza | Kraj Warty, Rejencja mogileńska | |
1939-1945 | ![]() | Polskie Państwo Podziemne | Okręg Poznań AK, Samodzielny Obwód Mogilno AK | |
1945-1950 | ![]() | Rzeczpospolita Polska | województwo poznańskie, powiat mogileński | |
1950-1952 | województwo bydgoskie, powiat mogileński | |||
1950-1975 | Polska Rzeczpospolita Ludowa | województwo bydgoskie, powiat mogileński | ||
1975-1989 | województwo bydgoskie, rejon inowrocławski | |||
1989-1998 | Rzeczpospolita Polska | |||
od 1999 | województwo kujawsko-pomorskie, powiat mogileński, gmina Strzelno |
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]- Kościół rzymskokatolicki (dekanat strzeliński w archidiecezji gnieźnieńskiej):
- Świadkowie Jehowy:
- zbór (Sala Królestwa)[7]
Sport
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Strzelno%2C_pomnik_sw._Wojciecha.jpg/220px-Strzelno%2C_pomnik_sw._Wojciecha.jpg)
W mieście są hala widowiskowo-sportowa i stadion. Są tu boisko „Orlik 2012” i obiekty sportowe dostępne do użytku dla mieszkańców. Działają następujące kluby sportowe:
- MLKS Kujawianka Strzelno – piłka nożna
- UKS Alfa 99 Strzelno – piłka ręczna
- Mata Strzelno – piłka ręczna
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-16] .
- ↑ Google Maps [online] [dostęp 2020-06-04] .
- ↑ Marian Przybylski , Strzelno moje miasto – kontynuacja: Z dziejów Powiatu Strzeleńskiego, cz. 1. Radosne początki [online], Strzelno moje miasto – kontynuacja, 17 kwietnia 2020 [dostęp 2021-04-08] .
- ↑ Kujawsko-Pomorskie będzie miało jeszcze jeden Pomnik Historii.
- ↑ Strzelno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-04-08] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Uchwała nr XXV/229/2020 Rady Miejskiej w Strzelnie z dnia 29 września 2020 roku. [dostęp 2020-10-24].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- strona Strzelna
- Strzelno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 464 .
- Bulla papieża Celestyna III dla klasztoru Norbertanek w Strzelnie z dnia 9 IV 1193 roku. dziedzictwo.polska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-18)].