Uwolnienie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Gatunek | |
---|---|
Data premiery | 30 lipca 1972 |
Kraj produkcji | |
Język | |
Czas trwania | 109 min |
Reżyseria | |
Scenariusz | |
Główne role | |
Muzyka | |
Zdjęcia | |
Scenografia | Fred Harpman |
Kostiumy | Bucky Rous |
Montaż | Tom Priestley |
Produkcja | John Boorman |
Wytwórnia | Warner Bros. |
Dystrybucja | Warner Bros. |
Uwolnienie[a] (ang. Deliverance) – amerykański dreszczowiec z 1972 roku w reżyserii Johna Boormana i z scenariuszem Jamesa Dickeya na podst. jego powieści Wybawienie[1][3][4]. W 2008 roku został wprowadzony do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych jako film „znaczący kulturowo, historycznie bądź estetycznie”[5]. Debiut filmowy Neda Beatty’ego i Ronny’ego Coxa[3].
Opis fabuły
[edytuj | edytuj kod]Czwórka biznesmenów z Atlanty – Lewis, Ed, Bobby i Drew – organizuje wyprawę w puszczańskie tereny Appalachów, zanim nie zostanie tu zbudowana zapora niszcząca pierwotny charakter miejsca. Pragną na jakiś czas uciec od cywilizacji i przeżyć prawdziwą męską przygodę. Charyzmatyczny Lewis będący liderem i cichy Ed są doświadczeni w takich wyprawach, zaś Bobby i Drew są nowicjuszami. Na lokalnej stacji benzynowej Drew ze swoją gitarą wdaje się w muzyczny pojedynek z chłopakiem grającym na banjo. Pojedynek sprawia u obu przyjemność, a niektórzy miejscowi na jego dźwięk zaczynają tańczyć. Biznesmeni zauważają u zacofanych miejscowych oznaki chowu wsobnego i widoczną niechęć wobec miastowych[6].
Eda niepokoi wywyższanie się Lewisa przed tutejszymi. Docierając nad rzekę Cahulawasee, gdzie odbywają spływ kajakowy. Nocą rozbijają obóz, gdzie słyszą niepokojące odgłosy. Rankiem Ed udaje się na samotne polowanie z łukiem, jednak nie ma odwagi zabić mulaka. Ponownie płynąc kajakami Ed i Bobby na brzegu natrafiają na dwóch wrogich ludzi gór ze strzelbą. Jeden z nich gwałci Bobby’ego i zamierzają zrobić to samo z Edem, ale w ostatniej chwili ratują go dopływający Lewis i Drew. Gwałciciel zostaje zabity przez Lewisa z łuku, a jego bezzębny kompan po utracie strzelby ucieka w las. Przerażony Drew sugeruje zgłosić wszystko na policję, ale reszta czując, że będą mieli niekorzystny proces sądowy decyduje o zakopaniu zwłok[6][7].
Mężczyźni w popłochu kontynuują spływ rzeką, lecz roztrzęsiony Drew zapomina o założeniu kapoka i na niebezpieczny odcinku bystrza wpada do wody. Jedna z kanadyjek rozbija się o skały i wszyscy lądują u brzegu. Lewis ciężko ranny w nogę czuje, że Drew nie żyje i stoi za tym bezzębny, który śledził ich z ukrycia. Ed z wielkim trudem idzie na szczyt skał, by dopaść bezzębnego. W końcu udaje mu się zastrzelić uzbrojonego w strzelbę bezzębnego z łuku, jednak w afekcie upada do tyłu, dźgając się przy tym jedną ze swoich strzał. Po pozbyciu się zniszczonego łuku i strzelby Ed z Bobbym zrzucają obciążone zwłoki bezzębnego, aby mieć pewność, że nigdy nie zostaną znalezione. Robią to samo z martwym ciałem Drew, które odkrywają w dole rzeki[7].
Płynąc ocalałą kanadyjką z nieruchomym Lewisem Ed i Bobby docierają do miasteczka Aintry, które wkrótce ma zniknąć pod powierzchnią wody od zapory. Tam Lewis i Ed trafiają do szpitala, a Bobby przedstawia lokalnym władzom ustaloną przez wszystkich spreparowaną wersję wydarzeń. Wkrótce zostaje znaleziony fragment rozbitej kanadyjki. Szeryf Bullard niespecjalnie wierzy w historię mężczyzn, ale puszcza ich wolno z braku dowodów. Opowiada, że w tym samym czasie słuch zaginął o szwagrze zastępcy Queena. Lewis mogący mieć amputowaną nogę przysięga z kompanami, by zachować prawdziwą historię w tajemnicy do końca życia. Szeryf mówi wyjeżdżającym Edowi i Bobby’emu, by nigdy tu nie wracali. Chce, by Aintry umarło w spokoju. Po powrocie do domu Eda nękają koszmary, w którym z jeziora unosi się wzdęta dłoń[7].
Obsada
[edytuj | edytuj kod]- Jon Voight – Ed Gentry
- Burt Reynolds – Lewis Medlock
- Ned Beatty – Bobby Trippe
- Ronny Cox – Drew Ballinger
- Bill MacKinney – człowiek gór
- Herbert Coward – bezzębny
- James Dickey – szeryf Bullard
- Ed Ramey – starzec
- Billy Redden – Lonnie
- Macon McCalman – zastępca szeryfa Queen
- John Fowler – lekarz
- Seamon Glass – Griner
- Randall Deal – Griner
- Belinha Betty – Martha Gentry
- Charley Boorman – Charlie Gentry
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]Nagroda | Kategoria | Nominowani | Wynik | Źródło |
---|---|---|---|---|
Nagroda Akademii Filmowej | Najlepszy film | John Boorman | Nominacja | [8] |
Najlepsza reżyseria | Nominacja | |||
Najlepsza montaż | Tom Priestley | Nominacja | ||
Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej | Najlepszy zdjęcia | Vilmos Zsigmond | Nominacja | [9] |
Najlepszy dźwięk | Jim Atkinson, Walter Goss, Doug E. Turner | Nominacja | ||
Najlepszy montaż | Tom Priestley | Nominacja | ||
Złote Globy | Najlepszy dramat | Nominacja | [10] | |
Najlepsza reżyseria | John Boorman | Nominacja | ||
Najlepszy scenariusz | James Dickey | Nominacja | ||
Najlepszy aktor w dramacie | Jon Voight | Nominacja | ||
Najlepsza piosenka | Dueling Banjos (Eric Weissberg) | Nominacja | ||
Directors Guild of America Awards | Najlepsze osiągnięcie reżyserskie w filmie fabularnym | John Boorman | Nominacja | [11] |
Writers Guild of America Awards | Najlepsza adaptacja innego medium (dramat) | James Dickey | Nominacja | [12] |
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Uwolnienie (Deliverance). Stowarzyszenie Filmowców Polskich. [dostęp 2024-04-05].
- ↑ Wybawienie (1972). Telemagazyn.pl. [dostęp 2024-04-05].
- ↑ a b Mariusz Czernic: Uwolnienie. 50 lat od premiery jednego z najdoskonalszych thrillerów survivalowych. Film.org.pl, 2022-07-30. [dostęp 2024-04-05].
- ↑ Piotr Szczepankiewicz: Uwolnienie / Deliverance (1972). Filmowo.net. [dostęp 2024-04-05]. (pol.).
- ↑ Cinematic Classics, Legendary Stars, Comedic Legends and Novice Filmmakers Showcase the 2008 Film Registry. Library of Congress, 2008-12-30. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ a b Deliverance (1972) | Plot Synopsis. Filmsite. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ a b c Deliverance (1972) | Plot Synopsis (continued). Filmsite. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ The 45th Academy Awards | 1973. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Film in 1973. BAFTA. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Deliverance. Golden Globes. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ 25th Annual DGA Awards | Honoring Outstanding Directional Achievement for 1972. DGA Awards. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Writers Guild Awards. Writers Guild of America. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Uwolnienie w bazie IMDb (ang.)
- Uwolnienie w bazie Filmweb