Andrzej Iwan – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||
Data i miejsce urodzenia | 10 listopada 1959 | ||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 27 grudnia 2022 | ||||||||||||||||||||||||||||||||
Obywatelstwo | polskie | ||||||||||||||||||||||||||||||||
Wzrost | 175 cm | ||||||||||||||||||||||||||||||||
Pozycja | |||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera juniorska | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera seniorska[a] | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera reprezentacyjna | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera trenerska | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||
Dorobek medalowy | |||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Andrzej Iwan (ur. 10 listopada 1959 w Krakowie, zm. 27 grudnia 2022 tamże[1]) – polski piłkarz i trener piłkarski.
W latach 1978–1987 reprezentant Polski w piłce nożnej. Uczestnik Mistrzostw Świata 1978, srebrny medalista za zajęcie III miejsca na Mistrzostwach Świata 1982[2] oraz brązowy medalista Turnieju Juniorów UEFA 1978.
W latach 1976–1985 zawodnik Wisły Kraków, z którą w sezonie 1977/1978 zdobył mistrzostwo Polski. W 1986–1988 trzykrotny mistrz Polski z Górnikiem Zabrze. W 1987 wybrany piłkarzem roku w Polsce przez redakcje Piłki Nożnej i Sportu. W latach 1988–1989 występował w Bundeslidze jako piłkarz VfL Bochum, w latach 1990–1991 występował w greckim Arisie Saloniki. Po zakończeniu kariery został trenerem piłkarskim, szkoląc juniorów, będąc asystentem szkoleniowców w Ekstraklasie, a także samodzielnie prowadząc drużyny niższych lig. Pracował również jako skaut oraz komentator i ekspert telewizyjny.
Kariera piłkarska
[edytuj | edytuj kod]Kariera klubowa
[edytuj | edytuj kod]Wychowanek Wandy Kraków, z której przeniósł się do Wisły Kraków. W 1976 roku wywalczył z Wisłą mistrzostwo Polski juniorów, zaś w 1978 był podstawowym zawodnikiem drużyny seniorskiej Białej Gwiazdy, która zdobyła tytuł Mistrza Polski, wyprzedzając Śląsk Wrocław. W I lidze w barwach Wisły zagrał 198 razy i strzelił 69 goli. Z Wisłą Kraków grał w finałach Pucharu Polski w latach 1979 i 1984.
W 1985 roku przeszedł do Górnika Zabrze, a na początku 1988 roku dołączył do niemieckiego zespołu VfL Bochum. Potem na krótko wrócił do Górnika Zabrze w 1989 roku, by następnie wyjechać do Grecji do klubu Aris FC. Po dwóch sezonach gry wyjechał do Szwajcarii i grał amatorsko w FC Azzurri i FC Pully. Po powrocie do Polski występował w drużynach z niższych lig: Kuchnie Izdebnik i Spartak Wielkanoc-Gołcza.
Zdobył cztery tytuły mistrzowskie (z Wisłą i Górnikiem). W I lidze rozegrał 269 meczów (debiut w wieku 17 lat) i strzelił 90 goli. W europejskich pucharach zagrał 17 razy i strzelił 4 bramki.
Kariera reprezentacyjna
[edytuj | edytuj kod]Jako gracz reprezentacji U-18 zdobył brązowy medal nieoficjalnych Mistrzostw Europy w 1978 roku. W kadrze seniorskiej Polski znalazł się po raz pierwszy tego samego roku na Mistrzostwach Świata w Argentynie w meczu z Tunezją. Nie wywalczył jednak miejsca w pierwszym składzie, jednak już 4 lata później na Mistrzostwach Świata w 1982 Hiszpanii był początkowo podstawowym zawodnikiem. Kontuzja wyeliminowała go już w 2. meczu, a Polacy zajęli w turnieju 3. miejsce i zdobyli srebrne medale. 4 lata później na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 1986 nie pojechał z powodu kontuzji w meczu ligowym. W sumie w reprezentacji Polski rozegrał 29 spotkań i strzelił 11 bramek.
Mecze w reprezentacji | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
l.p. | Data | Miejsce | Przeciwnik | Rezultat | Rozgrywki | Grał | Uwagi | |
1. | 6 czerwca 1978 | Rosario | ![]() | 1-0 | od 60' | |||
2. | 10 czerwca 1978 | Rosario | ![]() | 3-1 | do 75' | |||
3. | 26 marca 1980 | Budapeszt | ![]() | 1-2 | do 75' | |||
4. | 2 kwietnia 1980 | Bruksela | ![]() | 1-2 | do 51' | |||
5. | 22 czerwca 1980 | Warszawa | ![]() | 3-0 | od 62' | ![]() | ||
6. | 2 lipca 1980 | Santa Cruz de la Sierra | ![]() | 1-0 | od 46' | ![]() | ||
7. | 9 lipca 1980 | Bogota | ![]() | 4-1 | 90' | ![]() ![]() ![]() | ||
8. | 29 września 1980 | Chorzów | ![]() | 1-1 | 90' | |||
9. | 12 listopada 1980 | Barcelona | ![]() | 2-1 | 90' | ![]() ![]() | ||
10. | 19 listopada 1980 | Kraków | ![]() | 5-1 | 90' | ![]() ![]() | ||
11. | 7 grudnia 1980 | Gżira[3] | ![]() | 2-0 | 77' | |||
12. | 25 marca 1981 | Bukareszt | ![]() | 0-2 | 90' | |||
13. | 2 maja 1981 | Chorzów | ![]() | 1-0 | do 79' | |||
14. | 24 maja 1981 | Bydgoszcz | ![]() | 3-0 | 90' | ![]() | ||
15. | 2 września 1981 | Chorzów | ![]() | 0-2 | od 35' | |||
16. | 10 października 1981 | Lipsk | ![]() | 3-2 | od 9' | |||
17. | 28 października 1981 | Buenos Aires | ![]() | 2-1 | do 79' | |||
18. | 15 listopada 1981 | Wrocław | ![]() | 6-0 | 90' | |||
19. | 18 listopada 1981 | Łódź | ![]() | 2-3 | 90' | |||
20. | 14 czerwca 1982 | Vigo | ![]() | 0-0 | do 71' | |||
21. | 19 czerwca 1982 | La Coruña | ![]() | 0-0 | do 26' | |||
22. | 22 maja 1983 | Chorzów | ![]() | 1-1 | od 75' | |||
23. | 7 września 1983 | Kraków | ![]() | 2-2 | 90' | ![]() | ||
24. | 28 października 1983 | Wrocław | ![]() | 0-1 | 90' | |||
25. | 27 stycznia 1984 | Kalkuta | ![]() | 1-0 | od 76' | |||
26. | 21 sierpnia 1985 | Malmö | ![]() | 0-1 | 90' | |||
27. | 23 września 1987 | Warszawa | ![]() | 3-2 | 90' | |||
28. | 14 października 1987 | Zabrze | ![]() | 0-2 | 90' | |||
29. | 27 października 1987 | Bratysława | ![]() | 1-3 | 90' |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Andrzej_Iwan_%287007283198%29.jpg/220px-Andrzej_Iwan_%287007283198%29.jpg)
Sukcesy
[edytuj | edytuj kod]- Wisła Kraków
- Górnik Zabrze
- Polska
- Mistrzostwa Świata 1982:
3. miejsce
- Turniej Juniorów UEFA 1978:
3. miejsce
- Indywidualne
- Piłkarz roku w Polsce w plebiscycie Piłki Nożnej: 1987
- Piłkarz roku w Polsce w plebiscycie redakcji Sportu: 1987
Kariera trenerska
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu kariery piłkarskiej rozpoczął pracę trenerską. Przez kilka lat szkolił grupy juniorskie w Wiśle Kraków. W latach 1999–2001 asystował pierwszym szkoleniowcom Białej Gwiazdy, najpierw Adamowi Nawałce, a następnie duetowi Orest Lenczyk – Waldemar Fornalik. W czerwcu 2002 roku objął stanowisko II trenera Zagłębia Lubin, gdzie pracował ponownie u boku Adama Nawałki, jednak po niespełna pięciu miesiącach sztab szkoleniowy został zwolniony.
Po raz pierwszy pracował jako samodzielny trener od stycznia 2003, kiedy objął czwartoligowy wówczas Okocimski KS Brzesko, w 2004 roku wygrał z klubem zespołem rozgrywki IV ligi gr. wschodniej, lecz w decydującym boju o awans do wyższej klasy rozgrywkowej zwyciężył Kmita Zabierzów. W klubie pracował do kwietnia 2005 roku.
W 2004 roku pracując razem z Michałem Królikowskim wywalczył awans jako trener Kadry Małopolski do turnieju finałowego UEFA Regions’ Cup (amatorskie mistrzostwa Europy) rozgrywanego w lecie 2005 w Małopolsce.
Od maja 2005 pracował w występującym w klasie okręgowej Płomieniu Jerzmanowice. W klubie z podkrakowskiej miejscowości pracował w dwóch okresach, jednak niezbyt długo. Związane to było z problemami zdrowotnymi byłego reprezentanta kraju. Iwan powrócił na ławkę trenerską Płomienia 4 listopada 2005 roku, by już w styczniu pożegnać się z zespołem. W marcu 2006 roku objął stanowisko trenera drużyny juniorskiej Wiatru Ludźmierz, by po zakończeniu sezonu pożegnać się z podhalańskim klubem. W następnym sezonie został trenerem drużyny Orlęta Rudawa. Pracował w klubie Wieczysta Kraków w roli doradcy. W 2021 powrócił do Wisły Kraków, obejmując stanowisku w dziale skautingu[4].
Ekspert i komentator
[edytuj | edytuj kod]Był również komentatorem sportowym i ekspertem piłkarskim. Pracował w redakcji Orange Sport i Polsat Sport. Komentował mecze I ligi polskiej w piłce nożnej. W latach 2018–2019 pracował w grupie Weszło w roli eksperta i komentatora[5].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Z żoną Barbarą[6] miał dwoje dzieci: córkę Katarzynę[7] oraz syna Bartosza, który również został piłkarzem[8]. Doczekał się trojga wnucząt[9].
W środowisku piłkarskim zyskał przydomek "Ajwen"[10]. Na początku swojej kariery piłkarskiej w Wiśle Kraków i reprezentacji kraju za pobicie jednej z kelnerek w „Stylowej” trafił do aresztu[11] i został ukarany roczną dyskwalifikacją[12].
Zmagał się z chorobą alkoholową, uzależnieniem od hazardu i depresją[13][14]. Cierpiał na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc[15]. Na przestrzeni lat dokonał czterech prób samobójczych[16], o czym opowiedział w autobiografii pt. „Spalony”, którą napisał we współpracy z dziennikarzem Krzysztofem Stanowskim[16]. Książka została wydana w 2012, a w 2021 została wznowiona z dwoma dodatkowymi rozdziałami[17].
Zmarł 27 grudnia 2022 w Krakowie, w wieku 63 lat[1]. 5 stycznia 2023 po mszy świętej pogrzebowej urna z jego prochami została pochowana na cmentarzu Prądnik Czerwony (Batowickim) w Krakowie[18][19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Nie żyje Andrzej Iwan, legenda polskiej piłki [online], sport.tvp.pl, 27 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ Nie żyje Andrzej Iwan, medalista piłkarskich mistrzostw świata [online], sport.interia.pl [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ Malta v Poland, 07 December 1980 - 11v11 match report [online] [dostęp 2024-07-30] (ang.).
- ↑ Andrzej Iwan wraca na R22! [online], Wisła Kraków [dostęp 2021-02-21] (pol.).
- ↑ Piotr Wąsowski i Lord Koks odeszli z Weszło FM. wirtualnemedia.pl. [dostęp 2019-08-21].
- ↑ Telewizja Polska S.A , Iwan opowiadał nam: czasami nie mam już ochoty kopać się z życiem... [online], sport.tvp.pl, 27 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ Redakcja, Spowiedź Iwana, piłkarza, który mógł być wielki [online], Gazeta Krakowska, 13 stycznia 2009 [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ Jan Mazurek , Jeżdżenie na taksówce to etap. Tęsknię za boiskiem i szatnią [online], weszlo.com, 8 marca 2021 [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ Andrzej Iwan szczerze o życiu i śmierci. [dostęp 2022-12-27].
- ↑ Andrzej Iwan nie żyje. Wielki talent polskiej piłki [online], sport.interia.pl [dostęp 2022-12-28] (pol.).
- ↑ Grzegorz Wojtowicz: Piłkarscy utracjusze. sport.interia.pl, 2011-02-05. [dostęp 2020-03-01]. (pol.).
- ↑ Martwi i pogrzebani. sport.onet.pl "Magazyn Futbol", 2009-08-17. [dostęp 2020-03-01]. (pol.).
- ↑ Andrzej Iwan nie żyje. Otwarcie opowiadał o demonach niszczących jego życie. "Położyłem się, czekając na nicość" [online], Fakt24.pl, 27 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-29] (pol.).
- ↑ Andrzej Iwan przehulał swoje życie. Nam opowiedział o hazardzie, alkoholu i depresji [online], Dzień Dobry TVN [dostęp 2022-12-29] (pol.).
- ↑ Krzysztof Stanowski , Stanowski żegna Andrzeja Iwana [online], weszlo.com, 27 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-27] (pol.).
- ↑ a b Spalony. buchmann.com.pl. [dostęp 2013-05-14].
- ↑ Rekordowa sprzedaż książek Krzysztofa Stanowskiego. Ponad 2 mln złotych w 3 tygodnie [online], www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2022-04-05] (pol.).
- ↑ Jest data pogrzebu Andrzeja Iwana [online], www.rmf24.pl [dostęp 2022-12-28] (pol.).
- ↑ Anita Leszaj: Pogrzeb Andrzeja Iwana. Prochy złożono w urnie w kształcie piłki. "W jego życiu nie brakowało chwil tragicznych". se.pl, 2023-01-05. [dostęp 2023-01-17].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Iwan w bazie 90minut.pl