José Cura – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 5 grudnia 1962 |
---|---|
Typ głosu | |
Gatunki | |
Zawód | muzyk (śpiewak, kompozytor, dyrygent) |
Wydawnictwo | Deutsche Grammophon, Teldec, Erato |
Odznaczenia | |
![]() | |
Strona internetowa |
José Cura (ur. 5 grudnia 1962 w Rosario[1]) – argentyński tenor, dyrygent, reżyser, scenarzysta i fotograf, znany z oryginalnych i wyrazistych przedstawień bohaterów operowych[2], w szczególności z roli Otello, w operze Verdiego o tym samym tytule, Samsona, bohatera opery “Samson i Dalila“ Camille Saint-Saëns’a, Canio z “Pajaców“ Leoncavallo, “Stiffelio“ Verdiego i wielu innych.
W 2007 roku miała miejsce światowa premiera produkcji “La Commedia è finita”, przedsięwzięcie to zostało w całości zaprojektowane i wyreżyserowane przez José Curę, który ponadto zaśpiewał w nim główną rolę Canio. Dla Cury był to początek kariery scenografa i reżysera, której kolejnymi etapami było wystawienie “Samsona i Dalili“ w Badisches Staatstheater Karlsruhe w 2010[3] roku (gdzie również zaśpiewał tytułową rolę), “Jaskółki“ w Lotaryńskiej Operze Narodowej[4] w Nancy (gdzie wystąpił w roli dyrygenta), oraz w 2012 roku “Rycerskości Wieśniaczej“ i “Pajaców“ w Walońskiej Operze Królewskiej[5] w Liège, gdzie wcielił się w role Cania i Turiddu.
W Polsce znany głównie z występów ze śpiewaczką operową, Ewą Małas-Godlewską, z którą nagrał płytę Song of love oraz koncert dla Telewizji Polskiej.
Kariera
[edytuj | edytuj kod]Początki[6][7]
[edytuj | edytuj kod]Talent muzyczny José Cury rozwijał się bardzo szybko: w wieku 12 lat uczył się gry na gitarze pod przewodnictwem Juana di Lorenzo, w wieku 15 lat zadebiutował jako dyrygent chóru, jako szesnastolatek rozpoczął naukę kompozycji u Carlosa Castro i gry na fortepianie u Zulmy Cabrery. W 1982 rozpoczął naukę na wydziale muzycznym Uniwersytetu Narodowego w Rosario, w następnym roku został dyrygentem-asystentem chóru uniwersyteckiego. W wieku 21 lat wygrał stypendium w Teatro Colón w Buenos Aires, gdzie spędził 6 miesięcy. Cura koncentrował się na kompozycji i dyrygenturze, nadal śpiewając w chórze operowym, do 1988 roku, kiedy rozpoczął pracę z Horacio Amauri, chcąc rozwinąć odpowiednią technikę wokalną. Zdecydowawszy się na rozwijanie kariery operowej, Cura w 1991 roku przeprowadził się do Włoch, gdzie rozpoczął trening wokalny pod okiem Vittoria Terranovy . W lutym 1992 roku zadebiutował w Weronie w roli Ojca w „Pollicino” Henze’go. W Genui zagrał Remendado w „Carmen” Bizeta, i Kapitana Kuszników w „Simon Boccanegra” Verdiego. W 1993 roku Cura zagrał swoją pierwszą główną rolę w „Signorina Julia” Bibalo w Teatro Lirico di Giuseppe Verdi w Trieście. Rok 1994 rozpoczął się serią niezwykle udanych debiutów: w rolach Ismaela w „Nabucco” Verdiego w Genui, Don Alvaro w „Mocy przeznaczenia” w Turynie, a następnie w roli Ruggero w światowej premierze trzeciej wersji „Jaskółki” Pucciniego i Roberto, z rzadko wystawianej opery „Wiły”, tego samego kompozytora (Martina Franca). To drugie wykonanie jest szczególnie godne uwagi, jako pierwsze kompletne nagranie z udziałem Cury. W tym samym roku Cura zajął pierwsze miejsce w konkursie Operalia[8], sygnowanym przez Plácido Domingo. W listopadzie, w Chicago, rolą Lorisa Ipanova w operze Umbero Giordano „Fedora”, u boku Mirelli Freni, zadebiutował w Stanach Zjednoczonych, rolę tę następnie powtórzył w Trieście w 1995, w Londynie w 1996, w Wiedniu w 1997 i 1998 i w Tokio, Zurychu i Lecce w 1998.
1995–2000
[edytuj | edytuj kod]Cura zaczął rozwijać swój repertuar w 1995 roku. W lutym wrócił do Włoch, aby wystąpić jako Paoli il Bello w operze “Francesca da Rimini” Riccardo Zandonai w Palermo. W lipcu zadebiutował w Covent Garden Theatre, w tytułowej roli w operze “Stiffelio“, w wieczór otwierający Festiwal Verdiego. W 1996 budował i stopniowo umacniał swoją pozycję jednego z najbardziej obiecujących tenorów swojego pokolenia[9]. Po styczniowym występie w roli Osaki w alegorycznej operze Mascagniego “Iris“ w Operze Rzymskiej, powrócił do Londynu aby wziąć udział w “Samsonie i Dalili“ Saint-Saëns’a, rola ta przyniosła mu światowe uznanie[10][11]. Rok 1996 przyniósł również dwie nowe role-Pollio w “Normie“ Belliniego, i Don Jose w “Carmen“, którymi zadebiutował w Los Angeles i San Francisco. Inne kluczowe role, wliczając w to “Wiły“, “Pajace“ Leoncavallo, “Andrea Chénier“ Giordano w Operze w Zurychu, “Rycerskość wieśniacza“ Mascagniego na festiwalu w Rawennie (pod batutą Ricardo Muti, transmitowane przez telewizję włoską), i “Pajace” w amsterdamskim Concertgebouw (dyrygowane przez Ricardo Chailly i transmitowane na żywo). W grudniu wystąpił w odcinku na temat Pucciniego w cyklu dokumentalnym BBC “Wielcy Kompozytorzy”. Styczeń 1997 to czas debiutu w mediolańskiej La Scali, gdzie wystąpił w roli Enzo w „La Gioconda” Ponchielliego. Cura powrócił do La Scali w Czerwcu 1998 jako Des Grieux w “Manon Lescaut“ Pucciniego, i ponownie w Lutym 1999 w “Mocy Przeznaczenia“, oba pod batutą Riccardo Mutiego.
W efekcie wzrastającej pozycji i reputacji oraz narastającego zainteresowania krytyków[12], José Cura powziął kluczową dla jego przyszłej kariery decyzję. W 1997 roku, w turyńskim Teatro Regio, w wieku 34 lat, pod batutą Claudio Abbado[13], Cura zadebiutował w głównej roli w operze “Otello“ Verdiego, transmitowanej na żywo we włoskiej telewizji. La Nazione zatytułowało recenzję: “José Cura, narodził się nowy Otello!”[14]. Sceny operowe całego świata porozumiały się pozwalając Curze zabrać swojego Maura w podróż do Londynu, Waszyngtonu, Madrytu, Triestu, Monachium, Buenos Aires, Nicei, Paryża, Wiednia, Zurychu, Warszawy, Tokio i Florencji, czyniąc z niego najbardziej pożądanego odtwórcę roli Otella swojego pokolenia[15][16]. Po debiucie w roli Otello, Cura wystąpił w “Rycerskości Wieśniaczej“ w Bolonii, “Tosce“ w Torre del Lago, w “Fedorze“ w Wiedniu i w szeroko uznanym “Samsonie i Dalili“ w Turynie. Latem 1997 w Arena di Verona po raz pierwszy wystąpił w głównej roli w operze “Carmen“. Rok zakończył serią sensacyjnych koncertów w Niemczech.
W 1998 roku po raz pierwszy wystąpił w “Aidzie“ na inauguracji sezonu New Imperial Theatre w Tokio[17].
Mocno zakorzeniony w zbiorowej świadomości jako jeden z największych współczesnych głosów[18], w 1999 Cura rolą w “Carmen“ powrócił do Paryża[19], przedstawieniem Moc przeznaczenia do Mediolanu i do Werony rolą w “Aidzie“ (pierwsza opera transmitowana na żywo przez internet[20]). Rok zakończył debiutem w “Rycerskości Wieśniaczej“ w Metropolitan Opera w Nowym Jorku, jako drugi tenor w historii MET debiutujący na premierze przedstawienia (wcześniej zrobił to w 1902 Enrico Caruso[21]), i w Teatro Real w Madrycie w roli Otello, dyrygowanej przez jego wieloletniego przyjaciela i mentora Maestro Luisa Antonio García Navarro.
2000−2005
[edytuj | edytuj kod]W roku 2000 Cura wystąpił w “Otello“ w Waszyngtonie, i w roli Alfredo, wziął udział w przełomowej produkcji „La Traviata in Paris”, w autentycznych paryskich sceneriach, transmitowanej na żywo na cały świat.
W 2001 José Cura pojawił się w wielu szczególnych przedstawieniach i produkcjach operowych honorujących setną rocznicę śmierci Verdiego, wliczając w to przedstawienie „Otella” w Operze Wiedeńskiej 27 stycznia (dzień śmierci Verdiego), w paryskim Théâtre du Châtelet londyńskim Covent Garden, triesteńskim Teatro Lirico di GIuseppe Verdi i w Operze Zuryskiej. Wystąpił również w przedstawieniach “Aidy“ w Grecji i Japonii i stworzył pamiętną role w „Don Carlos” w Zurychu. Dał dwa koncerty z sopranistką Danielą Dessì, poświęcone muzyce Verdiego w londyńskim Barbican Centre, i wspólnie z Renato Brusonem wystąpił na koncercie arii i duetów Verdiego w Parmie.
Cura kontynuował odtwarzanie ról w operach Verdiego w 2002 roku, kiedy wystąpił w roli Manrico w “Trubadurze“ w ROH, ponownie wystąpił w roli Otella w Zurychu i w Warszawie, gdzie dał specjalny, jednorazowy występ. Pojawił się również w “Tosce“ w Tokio, w “Pajacach“ w Wiedniu oraz w “Samsonie i Dalili“ w wersji koncertowej w Barbican Centre pod batutą sir Colina Davisa. Inne ważne koncerty z 2002 roku, wliczając w to 4 występy na świeżym powietrzu: Dalhalla w Szwecji, Łódź-Polska, Odeon Heroda Attyka w Atenach w Grecji i Hyde Park w Londynie, gdzie Cura wystąpił przed widownią szacowaną na 40 000 osób. Inne godne wzmianki występy to np. National Theater and Concert Hall w Tajpej, Pavilhão Atlântico w Lizbonie i Kreml w Moskwie.
Opery wystawione na początku 2003 roku to między innymi “Otello“ (w Tokio), “Don Carlos“ w Zurychu i “Tosca“ (Wiedeń). W czerwcu Cura zadebiutował w roli Kalafa w Arena di Verona w fantazyjnej operze Pucciniego, „Turandot”[22]. Sezon 2003/2004 rozpoczął debiutem w roli Jana Chrzciciela w operze Masseneta “Herodiada“ w Operze Wiedeńskiej. W listopadzie Cura powrócił do repertuaru Verdiego powtarzając role w “Don Carlosie“ i w “La Traviata“, obie w Zurychu. W grudniu i styczniu 2004 powrócił do USA, występując w produkcji Lyric Opera w Chicago-“Samson i Dalila“. W marcu powtórzył występ w ROH w Londynie. W Wiedniu publiczność miała szansę zobaczyć go w “Andrea Chénier“. W Zurychu zatryumfował w roli Dicka Johnsona w “Dziewczynie ze Złotego Zachodu“ Pucciniego. W kwietniu dyrygował wykonaniem “Madame Butterfly“ w Warszawie.
José Cura zawsze był zdania, że muzyka klasyczna powinna być dostępna dla mas. Poparł swoją tezę biorąc udział w dwóch spektakularnych wydarzeniach na początku 2004 roku. W lutym wszedł na podium dyrygenta, aby poprowadzić “Bal Maskowy“ Verdiego w Piacenzy we Włoszech-była to unikalna, nowoczesna produkcja, ulokowana w przestrzennej sali wystawowej, przygotowanej na wystawienie przedstawienia dla możliwie najszerszej publiczności. W maju wybrał się do Seulu aby wziąć udział w kilku przedstawieniach “Carmen“, w ramach projektu przybliżającego operę mieszkańcom Azji. Przedstawienia odbyły się w amfiteatrze mieszczącym 37000 widzów, ze 120 metrową sceną wyposażoną w telebim o wielkości boiska do piłki nożnej. Sezon 2003/2004 zakończył “Otellem“ w Hamburgu i “Carmen” w Warszawie.
We wrześniu 2004 José Cura powrócił do Zurychu aby ponownie wystąpić w roli Otella, a następnie wziąć udział w premierze “Stiffelio“ w roli tytułowej. Pod koniec października Cura wrócił również do Lizbony, aby wziąć udział w koncercie na rzecz Associação Portuguesa Contra a Leucemia, podczas którego zaprezentował eklektyczny mix American spirituals, wybór najbardziej znanych arii i argentyńskich piosenek w pierwszym akcie, oraz wraz z rodzimymi gwiazdami zaprezentował się jako wytrawny gwiazdor muzyki pop w najpopularniejszych portugalskich piosenkach. 2 listopada był gospodarzem Nocy Dziesięciu Tenorów w Royal Festival Hall w Londynie. Cura wystąpił tam w podwójnej roli-jako tenor i dyrygent-po wykonaniu kilku znanych arii zajął miejsce na podium, ukazując nie tylko swoje zdolności dyrygenckie, ale również wrodzoną wrażliwość na potrzeby pozostałych młodych solistów[23].
2005–2010
[edytuj | edytuj kod]Cura rozpoczął rok 2005 koncertową wersją “Korsarza“ Verdiego w Barcelonie[24], następnie wystąpił w „Samsonie i Dalili” w MET[25]. Wiosną 2005 Cura skupił się na odtworzeniu roli Canio w Berlinie i Piacenzie w dwóch bardzo różnych produkcjach. W czerwcu powrócił do Werony rolą Radamenesa w dwóch przedstawieniach “Aidy“ w produkcji Franco Zefirellego[26]. W lipcu wystąpił w dwóch przedstawieniach Otello. Sezon 2005 zakończył Turandot w Arena di Verona.
We wspólnym koncercie z Anną Netriebko wystąpił przed ośmiotysięczną widownią w Lanxess Arena w Kolonii[27]. W czerwcu wziął udział w ceremonii otwarcia Mistrzostw Świata w Lekkiej Atletyce w Duisburgu[28]. Sezon 2005/2006 rozpoczął w Londynie biorąc udział w długo wyczekiwanym przedstawieniu “Dziewczyny ze Złotego Zachodu“ Pucciniego, w roli wyjętego spod prawa Dicka Johnsona[29]. Następnie powtórzył rolę Roberto w rzadko wystawianej operze Pucciniego “Wiły“ w Wiedniu[30][31]. W styczniu 2006 roku wrócił na scenę w tytułowej roli w “Andrea Chénier“ w Teatro Comunale di Bologna. W lutym, José Cura w barcelońskim Liceu, po osiemnastoletniej nieobecności przywrócił publiczności arcydzieło Verdiego-“Otello“[32][33].
Po ponownym wcieleniu się w role Alfreda w “Traviacie“ i Stiffelia w niedocenianej operze Verdiego pod tym samym tytułem, Cura stał się pierwszym tenorem który przywrócił do życia Kalafa-bohatera opery “Turandot“ Pucciniego, w awangardowej produkcji w Operze w Zurychu. Cura ponownie wystąpił w tej roli w sezonie 2006/2007 i 2007/2008. Z Zurychu Cura wyruszył do Wiednia, gdzie wystąpił w “Wiłach“ i dyrygował “Madame Butterfly“ w Operze Wiedeńskiej. W czerwcu Cura powrócił do Japonii aby ponownie wystąpić w “Andrea Chénier“. Jego występ został nagrodzony entuzjastyczną owacją, której przewodził Jun’ichirō Koizumi, premier Japonii, wielbiciel opery[34][35]. Niespodziewany zwrot nastąpił latem, kiedy Cura przyjechał do Werony na pierwsze z kilku przedstawień “Pajaców“. Tenor, który miał wystąpić w roli Turiddu w połączonym z Pajacami spektaklu, zmuszony był wycofać się w ostatniej chwili, zostawiając Arena di Verona bez światowej klasy tenora, który byłby w stanie podjąć się roli. Cura natychmiast zareagował. Wstępując w letnim upale na antyczne kamienie rzymskiego amfiteatru, nadal cierpiąc z powodu jet-lag, próbując przywołać rolę w której nie występował od sześciu lat, spłacił honorowy dług, zaciągnięty w 1992 roku, kiedy Arena di Verona po raz pierwszy otworzyła przed nim ramiona. Cura był pierwszym tenorem w osiemdziesięcioczteroletniej historii Arena di Verona, który podjął się tak trudnego zadania. W połowie lipca Cura wyjechał do Rijeki w Chorwacji, na Letnią Noc Muzykowania. Po wrześniowym występie w roli Roberto w “Wiłach” w Wiedniu, Cura udał się do Berlina, aby wziąć udział w przedstawieniu “Dziewczyny ze Złotego Zachodu“ w Deutsche Oper. W październiku wrócił do Turynu, występując ponownie w innowacyjnej inscenizacji Turandot. W październiku Cura powrócił do Stanów Zjednoczonych aby wziąć udział w szeregu koncertów w MET, oraz w dwóch koncertach. Zagrał również Mario Cavaradossiego w “Tosce“ Franco Zefirellego[36][37]. Znalazł również czas aby podczas krótkiego pobytu w Nowym Jorku polecieć do Miami jako gość specjalny Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo, w czasie nocy muzyki latynoskiej. Wziął również udział w gali Richard Tucker Music Foundation[38], prestiżowym dorocznym koncercie najwybitniejszych śpiewaków operowych. Łakomym kąskiem dla fanów opery “Don Carlos“ Verdiego był listopadowy występ Cury w Zurychu. Przedstawił tam niezwykle wiarygodny obraz torturowanego, niepewnego siebie Infanta. W wiedeńskim wykonaniu tej samej opery, główny bohater został sportretowany całkowicie inaczej.
Po krótkim urlopie Cura wrócił, aby wziąć udział w trzech galach i ponownie wystąpić w “Pajacach“ w Berlinie. W Zurychu zakończył rok wystawieniem “Turandot“, w Palermo zaprezentował się w roli Cavaradossiego w kontrowersyjnej inscenizacji “Toski“, a w Baden, w ostatniej chwili zastąpił w tej samej roli nieobecnego kolegę. Kolejnym punktem sezonu był występ w roli Canio w Berlinie. Po charytatywnej gali dla Associação Portuguesa Contra a Leucemia w Lizbonie, przed podróżą do Szanghaju z przedstawieniem “Turandot”, Cura wystąpił w specjalnym przedstawieniu “Otella“ w Mannheimie. Wystąpił również w roli nauczyciela w klasach mistrzowskich dla grupy międzynarodowych śpiewaków, a następnie wziął udział w koncercie jako mecenas New Devon Opera. W lipcu dokonał niezwykłego wyczynu. Podczas kolejnego pobytu w Rijece wcielił się w role reżysera, scenografa i dramaturga w produkcji „La Commedia è finita”.
W lipcu, to, co w założeniu miało być letnim urlopem z rodziną, zmieniło się w triumfalny powrót do Argentyny[39]. Cura wziął udział w ponownym odsłonięciu Pomnika Flagi w swoim rodzinnym mieście (gdzie został uznany za jedno z 50 niezwykłych świateł, które Rosario wysłało światu)[40][41][42][43]. Następnie wystąpił w serii ekstatycznie przyjętych koncertowych przedstawień “Samsona i Dalili“[44]. Wziął również udział w niezapomnianym, intymnym koncercie, gdzie zaprezentował nowe kompozycje oparte na poezji Pabla Nerudy[45]. Pobyt w Argentynie zakończył klasami mistrzowskimi dla młodych śpiewaków.
Cura zakończył gorące letnie miesiące w Cortonie, we Włoszech, dwoma koncertami na prestiżowym Tuscan Sun Festival[46]. Poprowadził również Rosyjską Orkiestrę Narodową podczas wieczoru perełek orkiestrowej muzyki rosyjskiej, oraz wystąpił w koncercie, podczas którego zaprezentował najpopularniejsze arie Leoncavallo, Pucciniego, Verdiego i Bizeta. W Halle, wraz z Anną Netrebko, wystąpił w koncercie arii i duetów przed ośmiotysięczną widownią[47].
Następnie Cura powrócił do Barcelony, aby wystąpić w trwającej miesiąc serii przedstawień “Andrea Chénier“ w Liceu. Po kolejnym koncercie galowym dla Associação Portuguesa Contra a Leucemia, Cura dotarł do Kolonii, aby zagrać główną rolę w słynnych operach werystycznych “Rycerskość Wieśniacza“ i “Pajace“. Pomiędzy przedstawieniami w Kolonii Cura wystąpił w dwóch koncertach w Eindhoven (drugi z koncertów został wymuszony ogromnym zainteresowaniem publiczności).
W styczniu 2008 Cura sprawił miłośnikom opery prezent, występując w rzadko wykonywanej operze Masseneta “Le Cid“ w operze w Zurychu. W dniu premiery zmarł ojciec Cury, Oscar. Pomimo wielkiej osobistej tragedii, Cura zdecydował się wziąć udział w przedstawieniu, a zakończony owacjami na stojąco występ zadedykował swojemu ojcu[48][49]. Następnego dnia odleciał do swojego rodzinnego miasta. Na początku lutego, w przerwie między przedstawieniami Le Cid w Zurychu, Cura poprowadził “Requiem” Verdiego dla węgierskiej organizacji Salva Vita, która działa na rzecz poprawy samodzielności niepełnosprawnych obywateli poprzez kształcenie zawodowe. Po marcowych występach w roli dyrygenta w Operze Berlińskiej, Cura ponownie zawitał do Stanów Zjednoczonych, gdzie wystąpił w oczekiwanej inscenizacji “Pajaców“ w operze w San Diego, był to pierwszy występ Cury w roli Canio w Ameryce[50][51][52][53].
Po powrocie do Europy, Cura wystąpił w roli Otello w Operze Hannoverskiej, a następnie wziął udział w koncercie galowym w Düsseldorfie, oraz wystąpił w roli Cavaradossiego w “Tosce“ w Karlsruhe. Lipiec zastał Curę we Włoszech-najpierw w Bolonii, gdzie powrócił popisową rolą Samsona, a następnie w Turynie, gdzie z okazji obchodów 150 rocznicy śmierci Pucciniego wystąpił w rzadko inscenizowanej operze “Edgar“[54]. Cura podsumował letnie miesiące krótkim powrotem do Zurychu na dwa przedstawenia “Turandot“, a następnie wystąpił na Festiwalu w Toledo oraz Tuscan Sun Festival w Cortonie[55], gdzie zaprezentował również wystawę swoich fotografii, będącą zapowiedzią książki „Espontáneas”[56][57]. Sezon letni zakończył “Samsonem i Dalilą“ w Santanderze, w Hiszpanii.
Początek sezonu 2008/2009 zastał Curę pracującego w klasach mistrzowskich New Devon Opera, której jest mecenasem. W połowie września wrócił do ROH aby powtórzyć występ w roli Dicka Johnsona w “Dziewczynie ze Złotego Zachodu“. Rolę tę powtórzył następnie w Zagrzebiu i w Nancy. W Nancy wystąpił w rok przed tym i w rok po tym, jak prowadził klasy mistrzowskie przy stowarzyszeniu Nancy Opera Passion[58]. W listopadzie wystąpił w Auditorio de Tenerife w roli Otello, z okazji jesiennego festiwalu. Pod koniec miesiąca wystąpił w Mannheimie w połączonym przedstawieniu Cav/Pag. Cura po raz pierwszy wystąpił w roli Kalafa w 2003 roku w Weronie, a po 6 latach ponownie wcielił się w rolę kontrowersyjnego i niebezpiecznego księcia w Covent Garden[59][60].
Cura kontynuował sezon 2008/2009 koncertami symfonicznymi w Bolonii i Budapeszcie, koncertami galowymi w Ochrydzie i Puli, przedstawieniami “Stiffelio“, “Carmen“ i opery “Tosca“ w Wiedniu, “Rycerskością Wieśniaczą“ i “Pajacami“ w MET w Nowym Jorku oraz “Turandot“, “Rycerskością Wieśniaczą” i “Pajacami” w Zurychu.
2010-teraz
[edytuj | edytuj kod]Cura koncertuje na wielu scenach operowych wcielając się w swoje popisowe role-Otello, Samsona, Canio, Turiddu, Don Jose, Stiffelio, Cavaradossiego, Dicka Johnsona, Calafa, Edgara itd. W 2010 roku zadebiutował w roli Rodolfo w Cyganerii W Operze w Zurychu.
W 2013 roku wystąpił w roli Otello w MET[61][62], chwilę wcześniej, w ostatniej chwili, ratując przedstawienie “Carmen“, o co został poproszony tuż po wylądowaniu w Nowym Jorku. Bez prób, walcząc ze zmęczenim i jet-lagiem, wcielił się w rolę Don Jose, dzięki czemu przedstawienie nie zostało odwołane[63][64].
Dyrygentura
[edytuj | edytuj kod]W związku z tym, że Cura początkowo kształcił się na wydziale dyrygentury, jego talent wokalny pozostał nieodkryty do 1988 roku[65].
Stał się pierwszym artystą który równocześnie śpiewa i dyryguje-zarówno na koncertach, jak i podczas nagrań. Jako pierwszy łączy też na koncertach formy wokalne i symfoniczne. Cura zapisał się w historii opery, kiedy w przedstawieniu “Rycerskości Wieśniaczej“ wcielił się w role dyrygenta, a po przerwie wszedł na scenę jako Canio z “Pajaców“ w Operze Hamburskiej w lutym 2003 roku[66]. W 2001 roku przyjął na okres trzech lat pozycję głównego dyrygenta gościnnego Sinfonia Varsovia; przed nim pozycję tę zajmował Yehudi Menuhin[67]. Współpracę zainaugurował listopadowy koncert w Warszawie. Następnie Cura przewodził orkiestrze w serii szeroko uznanych przedstawień takich utworów symfonicznych, jak “Pinie Rzymskie“ Respighiego, Druga Symfonia Rachmaninowa, czy Dziewiąta Symfonia Beethovena[68]. Z polskim zespołem Cura nagrał Drugą Symfonię Rachmaninowa, oraz zbiór arii „Aurora”. Ulubiony dyrygent gościnny wszystkich europejskich orkiestr, poprowadził koncert noworoczny w Budapeszcie.
Jako doświadczony wykonawca, José Cura z sukcesem połączył role śpiewaka i dyrygenta, co udowodnił podczas koncertu w Konzerthaus w Wiedniu, w listopadzie 2002 roku, bezproblemowo przechodząc z roli tenora, prezentującego arie z najnowszej płyty, do roli dyrygenta, prowadzącego Drugą Symfonię Rachmaninowa[69]. 18 września dyrygował wykonaniem Piątej Symfonii Beethovena, w ramach VI Festiwalu Europejskiego w Jeleniej Górze. Następnie udał się do Sofii, gdzie 28 września poprowadził orkiestrę Bułgarskiej Filharmonii Narodowej, w programie koncertu znalazły się “Pinie Rzymskie“ Respighiego, „Tańce Połowieckie” z opery “Kniaź Igor“ Borodina i Piąta Symfonia Czajkowskiego[70]. W październiku 2003, powrócił do Pragi na koncert w formule “Standing-room-only”, w którym połączył arie Pucciniego z Dziewiątą Symfonią najbardziej znanego czeskiego kompozytora, Antonína Dvořáka. Ostatni koncert miał miejsce w Budapeszcie, podczas którego maestro poprowadził Węgierską Orkiestrę Symfoniczną Matav. Wykonywana wtedy Dziewiąta Symfonia Antonína Dvořáka została nagrana na żywo i wydana pod marką Cuibar. W kwietniu 2004 roku Cura dyrygował “Madame Butterfly“ w Warszawie.
Maestro Cura dowiódł swojej wszechstronności na dyrygenckim podium w roku 2006. W lipcu powrócił do korzeni dyrygując wykonaniem dwóch utworów na Festiwalu Operowym w Miszkolcu na Węgrzech. Piękno programu, który otwarty został posępnym “Stabat Mater” Rossiniego, uwydatnione zostało interpretacją „Te Deum” Zoltána Kodálya. We wrześniu, w Plymouth w Anglii, poprowadził Ten Tors Orchestra w koncercie galowym[71]. W programie gali znalazły się utwory Rossiniego (uwertura z “Wilhelma Tella“), Czajkowskiego (“Eugeniusz Oniegn“), Gershwina (fragment “Porgy i Bess“), Verdiego (“Nieszpory sycylijskie“) i Antonína Dvořáka. (Pieśń do Księżyca z “Rusałki“ i finał Dziewiątej Symfonii). W grudniu Cura udał się w podróż do Włoch, w trakcie której wziął udział w telethonie wspierającym chorych na zanik mięśni. Podczas koncertów z L’orchestra della Fondazione Arturo Toscanini w Busseto i Piacenzie wykonywał II Koncert Fortepianowy i II Symfonię Rachmaninowa oraz „Tańce z Galanty” Zoltána Kodálya. Maestro zakończył miesiąc w Mantui dyrygując “Nieszporami Sycylijskimi“ Verdiego.
Reżyseria i Scenografia
[edytuj | edytuj kod]W 2007 José Cura wyreżyserował i zaprojektował scenografię „La Commedia è finita”.
W maju 2008 wyprodukował “Bal maskowy“ dla teatru w Kolonii, a następnie “Samsona i Dalilę“ dla Badisches Staatstheater[72][73] w 2010 (gdzie również zaprojektował kostiumy) i “Jaskółkę“ w Lotaryńskiej Operze Narodowej oraz “Rycerskość Wieśniaczą“ i “Pajace“ dla Królewskiej Opery Walońskiej w 2012.
Również w 2012 został pierwszym artystą który zaprojektował scenografię i kostiumy, jak również wyreżyserował operę i dyrygował nią. Był to spektakl “Jaskółka“ w Lotaryńskiej Operze Narodowej w Nancy we Francji.
Fotografia
[edytuj | edytuj kod]W 2008 roku wydał swoją pierwszą książkę z fotografiami „Espontáneas” (ISBN 3-85881-193-9), zdjęcia z tej publikacji zostały wystawione w trakcie Tuscan Sun Festival w Cortonie.
Najważniejsze nagrania
[edytuj | edytuj kod]Dyskografia i filmografia Cury pokrywa się z jego głównym repertuarem operowym, koncertowym i występami w charakterze dyrygenta. W 2002 stworzył Cuibar Phono Video (CPV). W tym samym roku, nakładem CPA wydał Drugą Symfonię Rachmaninowa z Sinfonia Varsovia. Jego prace nadal wydawane są przez tę wytwórnię.
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]Rok | Nagranie | Firma fonograficzna |
---|---|---|
1994 | Le Villi | Erato |
1996 | Iris | BMG – Ricordi |
1997 | Anhelo | Erato |
1997 | Puccini Arias | Erato |
1998 | Fedora | ECA |
1998 | Samson et Dalila | Erato |
1999 | Verismo | Erato |
2000 | Pagliacci | Decca |
2000 | Verismo | Erato |
2000 | La Traviata à Paris | Teldec |
2000 | Manon Lescaut | Deutsche Grammophon |
2001 | Bravo Cura Tour Collection | Erato |
2002 | Artist Portrait | Warner Classics |
2002 | Boleros | Warner Classics |
2002 | Aurora | CPV |
2002 | Rachmaninov Symphony N.2 in E minor | CPV |
2003 | Dvorak Love Songs / Symphony N.9 | CPV |
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Rok | Nagranie | Firma |
---|---|---|
1999 | Great Composers | BBC |
1999 | In Passione Domini | RAI |
2000 | Puccini: Il Trittico | BMG – Ricordi |
2001 | A Passion for Verdi | RM Associates |
2001 | Tosca | Kultur |
2001 | Verdi Gala | Euro Arts |
2002 | Il Trovatore | BBC – Opus Arte |
2004 | Verdi Gala | Dynamic |
2005 | Manon Lescaut | TDK |
2006 | Andrea Chénier | Rai Trade |
2007 | La Traviata à Paris | RAI Cinema |
2007 | Otello | Opus Arte |
2008 | José Cura in Concert Budapest 2000 | Cuibar – Bravissimo |
2009 | Edgar | Arthaus – RAI Trade |
2010 | Cavalleria/Pagliacci | SWR – Arte |
2012 | Samson et Dalila | Cuibar – Arthaus |
Nagrody i Wyróżnienia[74]
[edytuj | edytuj kod]Rok | Nagroda/Wyróżnienie | Nadający |
---|---|---|
1994 | 1st Prize[75] | Plácido Domingo’s Operalia International Opera Competition |
1996 | Abbiati Award | Premio Franco Abbiati della Critica Musicale Italiana, Italy |
1998 | Orphée D’Or | Académie du Disque Lyrique, France |
1999 | Professor Honoris Causae | Universidad C.A.E.C.E, Argentina |
1999 | Citizen of Honour | City of Rosario, Argentina |
1999 | ECHO Singer of the Year | Deutsche Phono-Akademie, Germany |
2000 | Chevalier de l’Ordre du Cèdre | Lebanese Government |
2001 | Artist of the Year[76] | Grup de Liceistes – Barcelona, Spain |
2002 | The Ewa Czeszejko[77] | Sochacki Foundation Award, Poland |
2003 | Artist of the Year[78] | Catullus Prize, Italy |
2004 | Citizen of Honour | City of Veszprem, Hungary |
2005 | Citizen of Honour | City of Piacenza, Italy |
2005 | Città di Baveno | Festival Umberto Giordano, Italy |
2006 | Giovanni Zanatello Artist of the 2005 Season | Arena di Verona, Italy |
2006 | Enric Granados Award[79] | Enric Granados, Spain |
2006 | Insigna d’or | Amics de l’Opera de Lerida, Spain |
2007 | Career Achievement Award | Lebanese Society of Rosario, Argentina |
2008 | Best Argentinean Opera Singer of 2007 | Fundación Teatro Colón, Argentina |
2009 | Best Argentinean Male Singers of the Decade (1999-2008)[80] | Fundación Konex, Argentina |
2009 | Career Medal[81] | Fondazione Ugo Becattini, Italy |
2010 | Österreicher Kammersänger[82] | Wiener Staatsoper, Austria |
Nauczanie i mecenat
[edytuj | edytuj kod]Jest mecenasem New Devon Opera[83] i vice-przewodniczącym British Youth Opera[84]. W 2007 roku został zaangażowany jako gościnny wykładowca Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie[85]. Nauczał w wielu klasach mistrzowskich w różnych instytucjach, najbardziej godna wzmianki jest praca dla Nancy Opera Passion, która skupia się na promowaniu młodych talentów na scenach światowych[86][87].
Praca charytatywna
[edytuj | edytuj kod]W 2005 roku Cura wziął udział w Telethonie na rzecz chorych na zanik mięśni. W sierpniu 2007 został honorowym współzałożycielem Associação Portuguesa Contra a Leucemia (APCL) za wieloletnie wsparcie w walce o wynalezienie leku na białaczkę[88][89]. Od 2008 roku współpracuje z węgierską fundacją Salva Vita[90].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ José Cura biography. onefineart.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-09)]. on onefineart.com.
- ↑ José Cura Reviews on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-28)]..
- ↑ José Cura’s 2012 Reviews.
- ↑ La Rondine on Bravocura.com.
- ↑ Pag and Cav in Liege on Bravocura.com.
- ↑ José Cura’s Biography on Warnerclassics.com. warnerclassics.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-04)]..
- ↑ José Cura’s Biography on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-28)]..
- ↑ Operalia Competition Winners. operaliacompetition.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]..
- ↑ Early Articles about Cura on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-01-18)]..
- ↑ 2004 Reviews on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-16)]..
- ↑ New York Times Review of Samson and Delilah 23.02.05.
- ↑ Cura’s early reviews on Bravocura.com.
- ↑ Otello in Turin on Bravocura.com.
- ↑ José Cura’s biography at the Arena di Verona Website.
- ↑ José Cura’s Otellos on Bravocura.com.
- ↑ Latinospost Review of Otello at the Met 2013.
- ↑ Aida on Bravocura.com.
- ↑ The Opera Critic José Cura.
- ↑ Carmen reviews on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-28)]..
- ↑ Aida on YouTube.
- ↑ Met Opera Archives.
- ↑ Turandot on Bravocura.com.
- ↑ The Guardian Article 07.11.04.
- ↑ Corsaro on Operaduetstravel.com.
- ↑ Met Opera Archives Samson et Dalila.
- ↑ Aida on Virtuosochannel.com.
- ↑ Apro Justclassics Cura/Netrebko Concert. apro-justclassics.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]..
- ↑ WorldGames News Archive.
- ↑ Guardian Article 17.09.05.
- ↑ Financial Times Article.
- ↑ Cura Reviews 2005.
- ↑ Otello Liceu on Classical.net.
- ↑ Otello Barcelona on Bravocura.com.
- ↑ Mattino Di Padova article 07.03.06.
- ↑ Andrea Chenier Bologna and Tokyo on Bravocura.com.
- ↑ Tosca at the Met 2006 on Bravocura.com.
- ↑ Met Opera Archives Tosca.
- ↑ Tucker Gala on the San José Opera Guild Website.
- ↑ La Nación „José Cura el Regreso del Hijo Prodigo”.
- ↑ LaCapital “La bandera es la identificación: no es el DNI sino el ADN de cada uno”.
- ↑ José Cura Article for Parati.com.ar. parati.com.ar. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]..
- ↑ Archived Article on Mendoza.edu.ar. weblog.mendoza.edu.ar. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-29)]..
- ↑ City of Rosario’s Personalities on Rosario.gov.ar. rosario.gov.ar. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-06)]..
- ↑ Opera Perú „José Cura vuelve a Buenos Aires”.
- ↑ La Nación „José Cura escribe de amor”.
- ↑ Tuscan Sun Festival 2007.
- ↑ HalleWestfalen Listing.
- ↑ Le Cid on Bravocura.com.
- ↑ La Nación „Aplausos y Lágrimas para José Cura”.
- ↑ Gay Lesbian Times Pagliacci at the San Diego Opera. gaylesbiantimes.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]..
- ↑ „Cura, Futral shine in new San Diego Opera Pagliacci” on Operawarhorses.com.
- ↑ Pagliacci San Diego on Bravocura.com.
- ↑ UT San Diego „A Pair of Aces”. legacy.utsandiego.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-04)]..
- ↑ Opera Today Edgar.
- ↑ Nove da Firenze José Cura at the Tuscan Sun Festival.
- ↑ Tuscan Sun Festival 2008. english.firenze.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-09)]..
- ↑ Italy Mag Festival del Sole. italymag.co.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-07)]..
- ↑ Nancy Opéra Passion Programmation. nancyoperapassion.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-14)]..
- ↑ Musical Criticism Interview with José Cura.
- ↑ El Mundo Interview with José Cura 01.06.09.
- ↑ Latinospost „Cura Hamson Stoyanova Healine an Otello for the Ages”.
- ↑ El Diario.es „José Cura es Ovacionado tras su Otello en Nueva York”.
- ↑ Met Last Minute News „José Cura will sing the role of Don José in Carmen”.
- ↑ „José Cura to Sing Carmen” on Salazarfamilycircle’s blog.
- ↑ Biography with comments by Cura, online at „One Fine Art”. onefineart.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]. on onefineart.com. Retrieved 28 December 2012.
- ↑ MusicWeb International Seen and Heard Interview with José Cura”.
- ↑ Sinfonia Varsovia.org.
- ↑ José Cura’s conducting on Bravocura.com. bravocura.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-28)]..
- ↑ Cura conducting at the Vienna Konzerthaus on Operaduetstravel.com.
- ↑ YouTube [online], youtube.com [dostęp 2017-11-24] (fr.).
- ↑ Ten Tors Gala José Cura Listing.
- ↑ https://vimeo.com/56743828#at=0.
- ↑ YouTube.
- ↑ José Cura - Home [online], josecura.com [dostęp 2024-05-25] (fr.).
- ↑ Operalia Winners 1994. operaliacompetition.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]..
- ↑ Liceistes Cantant de la Temporada. liceistes.cat. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-15)]..
- ↑ Ewa Czeszejko Website. czeszejkosochacka.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-05)]..
- ↑ José Cura Catullo Prize.
- ↑ Enric Granados Award.
- ↑ José Cura Fundación Konex. fundacionkonex.com.ar. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-12)]..
- ↑ Fondazione Ugo Becattini. fondazioneugobecattini.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]..
- ↑ Klassik Heute José Cura Kammersanger.
- ↑ José Cura NDO Patron. newdevonopera.co.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-18)]..
- ↑ BYO Contact Details. byo.org.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-06)]..
- ↑ José Cura at the RAM Website.
- ↑ Maestro [online], com/Master%20Classes/maestro.htm [dostęp 2021-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2012-05-28] .
- ↑ YouTube.
- ↑ Medicosdeportugal.saude.sapo.pt.
- ↑ YouTube [online], youtube.com [dostęp 2017-11-24] (fr.).
- ↑ Salvavita Hungary Website.
Pozostałe źródła
- Gent, Paul, „A thrilling voice and charisma to burn”, The Daily Telegraph (London) Retrieved 25 March 2013.
- Holden, Anthony, „You wait years for a nice young tenor...”, The Observer (London) Retrieved 28 May 2008.
- Machado, Eduardo, „José Cura by Eduardo Machado”. „BOMB Magazine” Retrieved 19 April 2013
- „Otello delivers fury and passion”, Washington Times, Retrieved 28 May 2008.
- Reviews, articles, photos and future schedules for José Cura from The Opera Critic Retrieved 28 December 2012
- Roca, Octavio, „La Traviata Goes on Location in Paris, TV experiment brings drama, intimacy to Verdi”, San Francisco Chronicle Retrieved 28 May 2008.
- Salazar, David, „Jose Cura: An Ever-Evolving Artist...”, Latinos Post Retrieved 2 April 2013
- Senz, Javier Pérez, „La ópera debe conectar con el presente”, El País Retrieved 2 April 2013
Inne dokumenty
- Gragnani, Serenella (2008) Giù la Maschera! Personaggi a nudo Pacini Fazzi Editore ISBN 978-88-7246-901-9.
- Scalisi, Cecilia and Gregorio-Cernadas, Maximiliano (2007), José Cura el Titán de la Lirica en Samson et Dalila Teatro Colón B.A. ISBN 978-987-05-2883-8.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Josecura.com, José Cura’s Official Website
- Cuibar, José Cura’s Management and Label
- José Cura w bazie IMDb (ang.)
- José Cura’s Official Schedule on SongKick
- José Cura’s YouTube Channel
- Cuibar’s Flickr with pictures of José Cura