Nuuk – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Centrum miasta | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Terytorium zależne | |||||
Gmina | |||||
Data założenia | 1721 lub 1728 | ||||
Burmistrz | Asii Chemnitz Narup | ||||
Wysokość | 0–100 m n.p.m. | ||||
Populacja (2023) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy | 31 | ||||
Kod pocztowy | Nuuk 3900, Nuussuaq 3905[1] | ||||
![]() | |||||
Położenie na mapie Grenlandii ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Nuuk (duń. Godthåb) – stolica i największe miasto Grenlandii[2]. Miasto jest położone w południowo-zachodniej części wyspy, nad Cieśniną Davisa, ok. 250 km na południe od koła podbiegunowego.
Port handlowy i rybacki. Zakłady przemysłu spożywczego-przetwórstwo ryb[2]; niewielka stocznia oraz port lotniczy[3]. Ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy wyspy[4]. Znajduje się tu centrum handlowe Nuuk Center. W mieście jest też nieczynna skocznia narciarska Ravnebakken o punkcie konstrukcyjnym wynoszącym 30 m[5].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Nuuk jest stolicą Grenlandii[6] i siedzibą gminy Sermersooq[7]. Należy do dystryktu Nuuk[8]. Leży na południowo-zachodnim wybrzeżu Grenlandii, nad Cieśniną Davisa, przy ujściu fiordu Godthåb[9]. Najwyżej położony budynek w mieście leży na wysokości 100 m[10].
Miasto jest podzielone na cztery dzielnice[a][b][11][12]:
- Nuuk – 8 496 mieszkańców
- Nuussuaq – 3 083 mieszkańców
- Quassussuup Tungaa – 4 442 mieszkańców
- Qinngorput – 2 958 mieszkańców
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Pomnik_Hansa_Egede.jpg/220px-Pomnik_Hansa_Egede.jpg)
Pierwszymi mieszkańcami tych terenów mogli być ludzie zwani kulturą Saqqaq, którzy pojawili się na Grenlandii ponad 4000 lat temu[13][14]. W dziesiątym wieku tereny położone na południe od Nuuk zaczęli eksplorować wikingowie[15], którzy z czasem mogli się osiedlić także na terenie dzisiejszego Nuuk. Inuici i wikingowie żyli razem na tym obszarze od ok. 1000 roku n.e.
Osada, nazwana „Dobra Nadzieja” (duń. Godthåb), założona została w 1721[2][9] lub 1728[16][17] roku przez norweskiego misjonarza Hansa Egedego, w pobliżu miejsca wcześniejszego osadnictwa inuickiego i skandynawskiego z X–XIV w. (tzw. Osiedle Zachodnie – westri-byggd). W 1979, wraz z uzyskaniem autonomii[18], nastąpiła zmiana nazwy na Nuuk.
Kultura i oświata
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Cultural_Center_Nuuk_Greenland.jpg/240px-Cultural_Center_Nuuk_Greenland.jpg)
W Nuuk znajduje się kilka szkół[4], w tym Uniwersytet Grenlandzki (grenl. Ilisimatusarfik)[19], jedyny taki na wyspie. Znajduje się tu także Muzeum Narodowe Grenlandii[20], centrum kultury Katuaq oraz Publiczna i Narodowa Biblioteka Grenlandii.
Populacja
[edytuj | edytuj kod]Według danych oficjalnych liczba mieszkańców 1 stycznia 2023 roku wynosiła 19 604 osoby[12]. Jest to największe pod względem liczby mieszkańców miasto na Grenlandii[21].
W połowie XX wieku Grenlandia utraciła kolonialny charakter, a lokalna administracja zaczęła przenosić się z Danii na Grenlandię, co spowodowało gwałtowny rozwój Nuuk. W 1965 roku liczba ludności wynosiła 4867, a w 1970 już 7478. Powstało wtedy wiele nowych bloków mieszkalnych, w tym osławiony Blok P. W pierwszej dekadzie XXI wieku powstała nowa dzielnica Qinngorput, we wschodniej części miasta[22].
Populacja Nuuk w latach 1994–2023[12]:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/g9nk7t4sz2c3f35t7nji0k14ytausy2.png)
Transport
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Nuuk_Harbour_%281%29_%28Kenny_McFly%29.jpg/220px-Nuuk_Harbour_%281%29_%28Kenny_McFly%29.jpg)
- Powietrzny: Nuuk posiada port lotniczy skomunikowany z wieloma miejscowościami na Grenlandii. Odlatują stąd samoloty linii Air Greenland. Kursy do Reykjavíku i innych miejscowości na Islandii obsługują linie lotnicze Air Iceland[23].
- Morski: Żeglugę pasażerską obsługuje Arctic Umiaq Line[24].
- Drogowy: Nuuk nie jest połączone drogami z żadnymi innymi miejscowościami[10]. Autobusową komunikację miejską zapewnia Nuup Bussii[25].
Klimat
[edytuj | edytuj kod]Nuuk znajduje się na zachodnim wybrzeżu, ok. 240 km na południe od koła podbiegunowego. Według klasyfikacji klimatów Köppena panuje tam klimat tundry[26]. Średnia temperatura w ciągu roku wynosi –1,4 °C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (9,1 °C), a najzimniejszym luty (–5,8 °C). Opady w ciągu roku wynoszą 781,6 mm[27].
Religia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Annaassisitta-Oqaluffia-old-nuuk.jpg/220px-Annaassisitta-Oqaluffia-old-nuuk.jpg)
W mieście znajduje się drewniana Katedra w Nuuk, pełniąca funkcję katedry luterańskiej Diecezji Grenlandii podlegającej Kościołowi Danii[28], a także luterański Kościół Hansa Egede[29].
W miejscowości funkcjonuje też katolicka parafia Parafia Chrystusa Króla[30] podlegająca Diecezji kopenhaskiej[31].
Sport
[edytuj | edytuj kod]W Nuuk znajdują się kluby sportowe:
- Nuuk Idraetslag: piłka nożna (sekcje męska i żeńska), piłka ręczna
- B-67: piłka nożna, piłka ręczna, badminton
- Grønlands Seminarius Sportklub: piłka nożna, piłka ręczna
- Nuuk Biathlon: biathlon
W mieście znajduje się stadion, mogący pomieścić do 2000 osób[32], na którym odbywa się liga grenlandzka oraz stadion do piłki ręcznej Godthåbhallen, mieszczący do 1000 osób[32]. Jest także trasa do narciarstwa alpejskiego z windami (różnica wysokości 300 m) na górze Lille Malene[33], z dolnej stacji kolejki w pobliżu terminalu lotniczego[34].
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Ta sekcja od 2019-01 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Aalborg, Dania
Bocas Town, Panama
Changchun, Chiny
Huddinge, Szwecja
Lyngby-Taarbæk, Dania
Reykjavík, Islandia
Sorong, Indonezja
Sztokholm, Szwecja
Tiverton, Stany Zjednoczone
Ushuaia, Argentyna
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Everything you need to know about Nuuk. visitnuuk.com. [dostęp 2023-10-07]. (ang.).
- ↑ a b c Encyklopedia Powszechna „Kluszczyński” (wyd. Ryszard Kluszczyński 2001), strona 714. ISBN 83-88080-13-X.
- ↑ GOH – Nuuk Airport. FlightStats.com. [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ a b Welcome to Nuuk – the capital of Greenland. randburg.com. [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ Nuuk – Ravnebakken. SkiSprungschanzen.com. [dostęp 2012-08-09]. (pol.).
- ↑ Greenland – The World Factbook. www.cia.gov. [dostęp 2023-10-08]. (ang.).
- ↑ Databeskyttelse. sermersooq.gl. [dostęp 2023-10-07]. (duń.).
- ↑ Naduk Kleemann: Greenland in Figures 2023. Nuuk: Statistics Greenland, 2023, s. 5. ISBN 978-87-998113-8-0. ISSN 1604-7397. (ang.).
- ↑ a b Nuuk, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2013-06-25] (ang.).
- ↑ a b Kortportal. nunagis-asiaq.hub.arcgis.com. [dostęp 2023-10-12]. (ang.).
- ↑ LOKALPLANER OG KOMMUNEPLANTILLÆG FOR NUUK. www.sermersooq.gl. [dostęp 2023-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-21)]. (duń.).
- ↑ a b c Population In Nuuk January 1st by citydistrict 1994-2023 [BEESTNUK]. bank.stat.gl. [dostęp 2023-10-07]. (ang.).
- ↑ Migration to Greenland. Greenland.com. [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ Ilulissat Icefjord (śródtytuł: Long Description, ostatni akapit). UNESCO (whc.unesco.org). [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ Nowe oblicze Grenlandii – pogoda dla wikinga. National Geographic. [dostęp 2012-08-09]. (pol.).
- ↑ Nuuk. Greenland.com. [dostęp 2013-06-25]. (ang.).
- ↑ Nuuk Town (Godthåb). LonelyPlanet.com. [dostęp 2013-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (ang.).
- ↑ Grenlandia chce niepodległości. Czy pomogą rekordowe ceny surowców?. Gazeta Wyborcza (wyborcza.biz). [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ Ilisimatusarfik – University of Greenland. Ilisimatusarfik. [dostęp 2012-08-09]. (ang.).
- ↑ The Museum. Natmus.gl. [dostęp 2013-10-03]. (ang.).
- ↑ Population in Localities January 1st 1977-2023 [BEESTD]. bank.stat.gl. [dostęp 2023-11-17]. (ang.).
- ↑ Adam Grydehoj. Constructing a Centre on the Periphery: Urbanization and Urban Design in the Island City of Nuuk, Greenland. „Island Studies Journal”. 9 (2), s. 205–222, listopad 2014. Beewolf Press Limited. DOI: 10.24043/isj.302. ISSN 1715-2593. [dostęp 2023-11-18]. (ang.).
- ↑ Zob. rozkład lotów na stronie głównej.
- ↑ Fares to Settlements, Arctic Umiaq Line [dostęp 2015-03-02].
- ↑ Bus.gl. Zob. zakładki: Køreplaner lub Køreplanskort.
- ↑ Climate and monthly weather forecast Nuuk, Greenland. www.weather-atlas.com. [dostęp 2023-10-19]. (ang.).
- ↑ John Cappelen: DMI Report 18-19 Climatological Standard Normals 1981-2010 – Denmark, The Faroe Islands and Greenland – Based on Data Published in DMI Reports 18-02, 18-04 and 18-05. Danish Meteorological Institute. s. 27. [dostęp 2023-10-19]. (pol.).
- ↑ Nuuk Cathedral. www.alluringworld.com. [dostęp 2023-10-19]. (ang.).
- ↑ Palaseqarfik Nuuk / Nuuk Præstegæld. palasi-nuuk.dk. [dostęp 2023-10-19]. (gren. • duń. • ang.).
- ↑ Den katolske Kirke i Grønland. katolsk.gl. [dostęp 2023-10-19]. (duń. • ang.).
- ↑ Krist Konge Kirke w bazie gcatholic.org (ang.) [dostęp 2023-10-19]
- ↑ a b World Stadiums – Stadiums in Greenland. worldstadiums.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-09)].
- ↑ Forsiden.
- ↑ General Aviation Flying to Europe.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona turystyczna miasta Nuuk. Greenland-Guide.gl. [dostęp 2013-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-09)]. (ang.).
- Strona internetowa gminy Sermersooq. Sermersooq.gl. [dostęp 2013-06-25]. (duń.).
- Nuuk – eldorado kontrastów. Styl.pl. [dostęp 2014-01-06]. (pol.).