Wojciech Wolski (1930–2021) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 27 sierpnia 1930 |
Data i miejsce śmierci | 20 września 2021 |
Profesor nauk technicznych | |
Specjalność: budownictwo wodne, geotechnika | |
Alma Mater | |
Doktorat | 1963 – Budownictwo wodne |
Habilitacja | 1968 – Budownictwo wodne |
Profesura | 1976[1] |
Doktor honoris causa Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie – 2014 | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Wojciech Wolski, ps. „Kuba” (ur. 27 sierpnia 1930 w Warszawie, zm. 20 września 2021 tamże[2]) – polski inżynier zajmujący się hydrotechniką i geotechniką, początkowo związany z Politechniką Warszawską, a następnie ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Szkoły i pierwsza praca
[edytuj | edytuj kod]Uczęszczał kolejno do szkół: Katolickiego Związku Polek (1936–1939), Liceum im. Mikołaja Reya w Warszawie (1939–1944, tajne komplety) i Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1945–1948), w którym uzyskał maturę (1948)[3]. W czasie okupacji był harcerzem Szarych Szeregów w drużynie „Gigantów”[4]. W roku 1948 został przyjęty (z trudnościami w związku z inteligenckim pochodzeniem i brakiem przynależności do organizacji młodzieżowych) na Wydział Inżynierii Politechniki Warszawskiej.
W lutym 1954 r. zdał egzamin magisterski na Wydziale Budownictwa Wodnego PW[1]. Jeszcze w czasie studiów, w 1952 r., profesor Radzimir Piętkowski zaproponował mu asystenturę w Katedrze Mechaniki Gruntów i Fundamentowania. Jednakże po otrzymaniu negatywnej opinii czynników politycznych, nie mógł rozpocząć pracy na PW. Wojciech Wolski pracę zawodową rozpoczął w roku 1949 jako praktykant w Państwowym Przedsiębiorstwie Robót Komunikacyjnych w Warszawie. Od 1950 r. pracował w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Komunikacji, w Dziale Budowli Wodnych, który przekształcił się w Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt”. W „Hydroprojekcie” pracował do 1966 r. kolejno na stanowiskach starszego asystenta, projektanta, starszego projektanta i głównego specjalisty. Między innymi był głównym projektantem zapory Tresna i zapory Przeczyce.
Kariera naukowa
[edytuj | edytuj kod]Doktorat i habilitacja
[edytuj | edytuj kod]Stopień doktora nauk technicznych uzyskał w 1963 r. na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Odkształcenia miejscowe gliny pylastej w rdzeniu zapory spowodowane filtracją, w świetle badań modelowych. Przygotowana była pod kierunkiem profesora Radzimira Piętkowskiego, na Wydziale Inżynierii Budowlanej Politechniki Warszawskiej. Stopień naukowy doktora habilitowanego otrzymał w 1968 r. na podstawie dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej pt. Odporność gruntów spoistych pochodzenia fliszowego na działanie filtracji oraz ich stosowanie do budowy rdzeni zapór sypanych i narzutowych. Przygotowana została na Wydziale Melioracji Wodnych SGGW[5]. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1976 r., a profesora zwyczajnego w 1985 r.
W roku 1953 rozpoczął pracę na Wydziale Melioracji Wodnych SGGW, w Katedrze Gruntoznawstwa i Budownictwa Ziemnego, kierowanej przez profesora Władysława Kollisa, w latach 1955–1956 na stanowisku starszego asystenta, a od roku 1956 do 1968 adiunkta. W 1969 r. powołany został na stanowisko docenta, a w 1976 r. na stanowisko profesora.
Wojciech Wolski w latach 1972–1978 przez dwie kadencje był dziekanem Wydziału. W latach 1978–1984, przez dwie kadencje był prorektorem SGGW ds. inwestycji i współpracy z zagranicą.
Działalność naukowa i zawodowa Wojciecha Wolskiego koncentrowała się na modelowaniu zachowania się budowli hydrotechnicznych w okresie budowy i eksploatacji, rozwoju metodyki badań i doborze parametrów geotechnicznych na potrzeby projektowania, budowy i utrzymania budowli hydrotechnicznych i lądowych, bezpiecznym posadowieniu nasypów na podłożu słabo nośnym, fundamentowaniu budowli w trudnych warunkach geotechnicznych, monitorowaniu i ocenie stanu technicznego budowli wodnych i lądowych, bezpiecznym składowaniu odpadów komunalnych i przemysłowych oraz ocenie ich wpływu na środowisko.
Jednym z głównych kierunków działalności naukowej były prace badawcze związane z oceną stateczności i odkształceń zapór ziemnych. Był inicjatorem przeprowadzonych po raz pierwszy w Polsce badań modelowych w warunkach in situ, wykorzystanych w projektowaniu zapory w Tresnej. Prowadził prace nad udoskonaleniem metodyki badań parametrów wytrzymałościowych i ich doborem do analizy stateczności budowli ziemnych. Już w latach 70. kierował pracami zespołu nad wykorzystaniem metody elementów skończonych w analizie stateczności i odkształceń zapór ziemnych oraz podłoży betonowych budowli hydrotechnicznych.
Najbardziej intensywnie rozwijany w działalności naukowo-badawczej kierunek dotyczył badania właściwości i oceny zachowania się gruntów słabych, prowadzonych m.in. na obiektach: Pakość, Krasnystaw, Wonieść, Wolsztyn, Jezioro Dąbie i Drużno.
W latach 80. prowadzono najbardziej intensywne i kompleksowe badania na obiektach doświadczalnych w Białośliwiu i Antoninach, we współpracy z Wojewódzkim Zarządem Inwestycji Rolniczych w Pile i Szwedzkim Instytutem Geotechnicznym. Wspólne badania, odbyte staże naukowe i publikacje pozwoliły zespołowi kierowanemu przez Wojciecha Wolskiego na rozwój naukowy i zawodowy oraz uzyskanie uznania na arenie międzynarodowej. Ukoronowaniem tej współpracy były wspólne publikacje – Raporty Szwedzkiego Instytutu Geotechnicznego Nr 32[6] i 36[7] oraz współautorstwo książka Embankments on organic soils[8].
Wojciech Wolski kierował pracami badawczymi prowadzonymi od 70. lat dla składowiska odpadów poflotacyjnych przemysłu miedziowego Żelazny Most. Kompleksowe badania laboratoryjne i terenowe dotyczyły zarówno gruntów naturalnych podłoża składowiska, jak i zgromadzonych w nim osadów. Celem niezwykle obszernej analizy wyników badań i obliczeń było określenie warunków dalszej eksploatacji składowiska i możliwości jego rozbudowy, jako Krajowy Ekspert Geotechniczny, Wojciech Wolski koordynował prace Zespołu Ekspertów Międzynarodowych, kierowanego przez prof. M. Jamiołkowskiego z Politechniki w Turynie. Prace te dotyczyły wdrożenia „metody obserwacyjnej” na potrzeby bezpiecznego formowania nasypów składowiska Żelazny Most[9].
Od początku pracy w SGGW Wojciech Wolski prowadził działalność dydaktyczną obejmującą wykłady i ćwiczenia z przedmiotów: gruntoznawstwo, budownictwo ziemne, fundamentowanie, zbiorniki i zapory, drogi rolnicze. Był inicjatorem i współorganizatorem specjalizacji dyplomowej Melioracje terenów subtropikalnych, uruchomionej od 1976 r., oraz powołanych w 1978 r. stacjonarnych studiów doktoranckich. W wykładach wykorzystywał bogate własne doświadczenia projektowe i wykonawcze, zwłaszcza w zakresie budownictwa hydrotechnicznego. Był promotorem 15 rozpraw doktorskich (w tym 4 doktorantów z zagranicy) oraz kierował ponad 100 pracami magisterskimi. Opiniował kilkanaście rozpraw doktorskich i habilitacyjnych oraz wniosków o nadanie tytułu naukowego profesora.
Wojciech Wolski organizował lub współorganizował szereg konferencji. W 1973 r. zorganizował sesję naukową Geotechnika w budownictwie wodno-melioracyjnym podczas której przedstawiono dorobek naukowo-badawczy przez Niego kierowanej Katedry Geotechniki. Był inicjatorem i głównym organizatorem sympozjum Nasypy na gruntach organicznychw Poznaniu w 1977 r. Pod patronatem Polskiej Akademii Nauk zorganizował konferencje szkoleniowe Zastosowanie metody elementów skończonych w geotechnice (Jabłonna, 1980) oraz Badania i dobór parametrów geotechnicznych (Jabłonna, 1985). Podsumowaniem doświadczeń krajowych przy budowie zapór ziemnych było seminarium Zagadnienia konstrukcyjno-budowlane zapór Czorsztyn i Klimkówka (1995)[10].
Ugruntowana pozycja Wojciecha Wolskiego jako światowej rangi geotechnika zaowocowała powierzeniem Mu zorganizowania Trzeciej Międzynarodowej Konferencji Filters and Drainages in Geotechnical and Environmental Engineering[11].
Wojciech Wolski prowadził wykłady jako profesor wizytujący (Visiting Professor) w Uniwersytecie w Jos (Nigeria, 1985), Politechnice w Turynie we Włoszech (1989), Uniwersytecie Major de San Simon (Boliwia, 1996). Wygłosił szereg odczytów na uczelniach zagranicznych: Ghent State University (Belgia); Technical University, Helsinki; Technical University, Tampere; Technical University, Oulu (Finlandia); McGill University (Kanada); Chalmers University, Göteborg, Technicka Hoghsholan, Sztokholm (Szwecja); Purdue University (USA); Boğaziçi University, Stambuł; Istanbul Technical University; Middle East University (Turcja); Oxford University; Cardiff University (Wielka Brytania); Politecnico di Torino (Włochy) oraz w Swedish Geotechnical Institute (Szwecja) i Danish Geotechnical Institute (Dania).
Dorobek publikacyjny Wojciecha Wolskiego był niezwykle bogaty. Obejmował około 200 artykułów naukowych (w tym około 80 w języku angielskim), opublikowanych m.in. w „Archiwum Hydrotechniki”, „Gospodarce Wodnej”, „Canadian Geotechnical Journal” oraz w materiałach światowych i europejskich konferencji Mechaniki Gruntów i Inżynierii Geotechnicznej, jak również Kongresów Wielkich Zapór. Był współautorem 12 książek, m.in. książki Zapory ziemne[12] i monografii.
W czerwcu 2006 r. w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie odbyła się jubileuszowa sesja naukowa poświęcona 50-leciu pracy naukowej i zawodowej Wojciecha Wolskiego. Z tej okazji została wydana monografia pt. Geotechnika w hydrotechnice i budownictwie lądowym.
Był członkiem korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego[1]. W 2014 roku został uhonorowany przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie tytułem doktora honoris causa[13].
Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[14].
Firma Geoteko
[edytuj | edytuj kod]W marcu 1992 roku prof. Wolski powołał do życia firmę GEOTEKO Projekty i Konsultacje Geotechniczne Sp. z o.o.[15] Najważniejsze prace wykonywane przez tę firmę pod kierownictwem Wojciecha Wolskiego dotyczyły: budynków wysokich (m.in. Daewoo Center, Rondo ONZ, FIM Tower w Warszawie), składowisk odpadów komunalnych i przemysłowych (m.in. Radiowo, Łubna, Żelazny Most) oraz obiektów komunikacyjnych (m.in. autostrada A2 i A4, II linia metra w Warszawie). Dokumentacje hydrogeologiczne i geologiczno-inżynierskie dla II linii metra w Warszawie wykonywane były przez Konsorcjum Geoteko – SGGW Katedra Geoinżynierii SGGW – Geoprojekt[16].
Działalność społeczna
[edytuj | edytuj kod]Wojciech Wolski poza pracą zawodową działał też społecznie. Był przewodniczącym Zarządu Głównego Stowarzyszenia Szarych Szeregów i członkiem Społecznego Komitetu Opieki Nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu „Zośka”.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Złoty Krzyż Zasługi (1963)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976)
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1981)
- Krzyż Armii Krajowej (1993)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1997)
- Medal za Warszawę (1995)
- Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2018)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Wojciech Wolski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2021-11-02] .
- ↑ Zmarł prof. dr hab. inż. Wojciech Wolski sggw [online], Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, 23 września 2021 [dostęp 2021-10-31] (pol.).
- ↑ Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1948. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2022-11-25].
- ↑ Przewodnik po zbiorze akt archiwalnych Szarych Szeregów.
- ↑ Odporność gruntów spoistych pochodzenia fliszowego na działanie filtracji oraz ich stosowanie do budowy rdzeni zapór sypanych i narzutowych, maszynopis, SGGW, 1968.
- ↑ SGI Report No 32, Two stage-constructed embankments on organic soils. Field and laboratory investigations – Instrumentation – Prediction and observation of behaviour, Swedish Getechnical Institute, 1983.
- ↑ SGI Report No 36, Full-scale failure test on stage-constructed test fill on organic soil, Swedish Getechnical Institute, 1984.
- ↑ Embankments on Organic Soils, ISBN 978-0444541475 ISBN 0-444-54147-0, Elsevier, 1996.
- ↑ Opracowania z lat 1975–1990, Zakład Hydrotechniczny KGHM.
- ↑ Zagadnienia konstrukcyjno-budowlane zapór Czorsztyn i Klimkówka, Geoteko 1995; ISBN 83-901924-1-1.
- ↑ Filters and drainage in geotechnical and environmental engineering, Geofilters 2000”, Warszawa, 2000.
- ↑ Zapory ziemne, Arkady, 1973.
- ↑ Uroczystość nadania tytułów doktora honoris causa SGGW [online], media.Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.pl [dostęp 2021-10-31] (pol.).
- ↑ nekrolog, Gazeta Wyborcza 24 września 2021
- ↑ GEOTEKO Projekty i Konsultacje Geotechniczne [online], www.geoteko.com.pl [dostęp 2021-11-02] .
- ↑ Dokumentacja geologiczno-imżynierska i hydrogeologiczna dla II linii metra w Warszawie, konsorcjum Geoteko-Katedra Geotechniki SGGW-Geoprojekt, Warszawa, 2003-2004