Ługańsk – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Burmistrz | |||||
Powierzchnia | 269,61 km² | ||||
Wysokość | 105 m n.p.m. | ||||
Populacja (2020) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy | +380 642 | ||||
Kod pocztowy | 91000-91479 | ||||
Tablice rejestracyjne | BB | ||||
Położenie na mapie obwodu ługańskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%2C_%D0%9B%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA.jpg/220px-%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%2C_%D0%9B%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA.jpg)
Ługańsk (ukr. Луганськ, Łuhanśk; ros. Луга́нск, Ługansk) – miasto we wschodniej części Ukrainy, przy granicy z Rosją. Stolica obwodu ługańskiego. Leży w Donieckim Zagłębiu Węglowym. W latach 1935–1958 i 1970–1991 nosił nazwę Woroszyłowgrad. Od 2014 miasto okupowane przez prorosyjskich separatystów, w 2022 anektowane przez Federację Rosyjską, co nie zostało uznane międzynarodowo.
Historia
[edytuj | edytuj kod]14 listopada 1795 r. caryca Katarzyna II wydała ukaz nakazujący budowę pierwszej huty żelaza na południu imperium. Zadanie to zostało powierzone szkockiemu architektowi i mechanikowi Charlesowi Gascoigne. Pierwszy wielki piec uruchomiono 4 października 1800 r. W 1812 roku, podczas wojny z Napoleonem, Zakłady Ługańskie były ważnym ośrodkiem produkcji armat i amunicji. Wokół zakładów metalurgicznych zaczęła rozwijać się osada rzemieślniczo-handlowa. Rozwinięty był zwłaszcza drobny przemysł tłuszczowy[2]. Duży impuls dla intensywnego rozwoju przemysłu dało otwarcie linii kolejowej do Debalcewa w 1878 roku (Kolej Jekateryninska)[2]. 3 września 1882 r. imperator Aleksander III zatwierdził postanowienie rosyjskiej rady ministrów o utworzeniu miasta Ługańsk na bazie osady wokół zakładów oraz wsi Kamjanyj Brid (ros. Kamiennyj Brod). W 1896 r. niemiecki przedsiębiorca Gustaw Hartmann otworzył w Ługańsku fabrykę parowozów, a Belgowie otworzyli fabrykę wyrobów emaliowanych[2]. W 1897 miasto liczyło 20,4 tysiące mieszkańców, z tego około połowa pracowała w przemyśle[2].
Po rewolucji październikowej miasto weszło w skład Doniecko-Krzyworoskiej Republiki Radzieckiej, której na krótko zostało stolicą w kwietniu 1918 r. Ciężkie walki o Ługańsk toczyły się podczas walk o Donbas między marcem a majem 1919 r., opanowane przez czerwonych w marcu 1919 r. miasto zostało zdobyte przez białych 4 maja 1919 r. po zaciętej walce[3]. Czerwoni odzyskali Ługańsk w toku operacji donbaskiej 27 grudnia tego samego roku[4].
Pod rządami radzieckimi nastąpił dalszy rozwój przemysłu, zwłaszcza w postaci znacznie rozbudowanej fabryki parowozów, noszącej teraz nazwę zakładów im. Rewolucji Październikowej, uruchomionej ponownie w 1933[2]. W 1926 ludność liczyła 71,8 tysiąca, a w 1934 – 196 tysięcy[2]. W 1931 roku w Ługańsku pojawiły się autobusy miejskie, a w 1934 roku uruchomiono linię tramwajową[2]. Od 1938 roku miasto zostało stolicą obwodu ługańskiego.
Pomiędzy 17 lipca 1942 a 14 lutego 1943 Ługańsk znajdował się pod okupacją niemiecką[2]. Po 1945 roku w mieście istniały dwa obozy dla jeńców niemieckich. W latach 1935–1958 i 1970–1991 miasto nazywało się Woroszyłowgrad, na cześć Klimienta Woroszyłowa, któremu wzniesiono również w mieście konny pomnik.
6 kwietnia 2014 Ługańsk został faktycznie opanowany przez prorosyjskich separatystów, będących przeciwnikami rządu w Kijowie. Stanowił stolicę istniejącej do 2022 roku nieuznawanej międzynarodowo Ługańskiej Republiki Ludowej.
W mieście jest kilka uczelni, między innymi Państwowy Uniwersytet Rolniczy, Uniwersytet Pedagogiczny, Uniwersytet Medyczny.
Ludność
[edytuj | edytuj kod]Największą liczbę ludności Ługańsk miał w 1995 r. – 535 800 osób. Według spisu powszechnego z roku 2001 Ługańsk liczył 463 tys. osób. Narodowość ukraińską deklarowało 50% mieszkańców, a rosyjską – 47%. Dla 84,73% ludności językiem ojczystym był rosyjski, a dla 14,33% ukraiński[5]. W 2013 roku w Ługańsku mieszkało 425 848 osób.
Historyczny skład narodowościowy miasta na podstawie danych ze spisów powszechnych Imperium Rosyjskiego, Związku Radzieckiego i Ukrainy:
- 1897[6]
- 1926[7]
- 1939[8]
- Ukraińcy: 119 105 (56,27%)
- Rosjanie: 77 107 (36,43%)
- Żydzi: 10 622 (5,02%)
- Białorusini: 1124 (0,53%)
- 2001
- Ukraińcy: 49,6%
- Rosjanie: 47%
- Białorusini: 1%
- Żydzi: 1%
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Luhansk_raions.svg/220px-Luhansk_raions.svg.png)
Ługańsk dzieli się na 4 rejony:
- rejon artemiwski (ukr. Артемівський район) – w jego skład wchodzi miasto Aleksandrowsk (ukr. Олександрівськ) oraz osiedla Tepłyczne (ukr. Тепличне) i Dzerżynśke (ukr. Дзержинське), a także osiedle typu miejskiego Juwiłejne (ukr. Ювілейне)
- rejon żowtnewy (ukr. Жовтневий район) – w jego skład wchodzi miasto Szczastia (ukr. Щастя). Rejon ten jest pod względem obszaru największym rejonem miejskim Ukrainy.
- rejon kamjanobridski (ukr. Кам'янобрідський район)
- rejon łeninski (ukr. Ленінський район)[9]
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Duży ośrodek przemysłu ciężkiego, znany między innymi z największej w Europie fabryki lokomotyw spalinowych (Łuhanśkyj Tepłowozobudiwnyj Zawod) oraz dużej fabryki amunicji.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Ługańsk.
Kluby sportowe
[edytuj | edytuj kod]Znane osoby związane z miastem
[edytuj | edytuj kod]- Serhij Bubka (ur. 1963) – ukraiński tyczkarz, 35-krotny rekordzista świata
- Władimir Dal (1801–1872) – największy rosyjski leksykograf
- Wiaczesław Hłazkow (ur. 1984) – ukraiński bokser kategorii ciężkiej
- Aleksandr Małygin (ur. 1979) – rosyjski piłkarz
- Michaił Matusowski (1915-1990) – rosyjski poeta
- Aleksandr Połukarow (ur. 1959) – rosyjski piłkarz
- Klimient Woroszyłow (1881–1969) – radziecki działacz polityczny i dowódca wojskowy
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Численность населения в городе Луганск [online] [dostęp 2020-11-07] .
- ↑ a b c d e f g h Marcin Rechłowicz. Tramwaje w Ługańsku. „Świat kolei”. 3/2011. s. 48–51.
- ↑ Red. M. Suprunenko i inni, Istorija Ukrajinśkoji RSR. Tom p’jatyj: Wełyka Żowtnewa socialistyczna rewolucija i hromadianśka wijna na Ukrajini (1917-1920), Naukowa Dumka, Kyjiw 1977, s. 413–414.
- ↑ ДОНБАСЬКА ОПЕРАЦІЯ [online], resource.history.org.ua [dostęp 2018-08-25] .
- ↑ Розподіл населення регіонів України за рідною мовою у розрізі адміністративно-територіальних одиниць.
- ↑ Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей [online], demoscope.ru [dostęp 2017-11-28] .
- ↑ Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей [online], demoscope.ru [dostęp 2017-11-28] .
- ↑ Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей [online], demoscope.ru [dostęp 2017-11-28] .
- ↑ Генеральный план Луганска.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Wirtualny Łuhańsk
- Ługański Portal
- Mapa topograficzna 1:100 000. sunsite.berkeley.edu:8085. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-16)].
- Ługańsk, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 803 .