Komenda Rejonu Uzupełnień Jarocin – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1921 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Rodowód | PKU Jarocin |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Podległość | |
Skład | PKU typ III |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/KRU_DOK_VII.jpg/240px-KRU_DOK_VII.jpg)
Komenda Rejonu Uzupełnień Jarocin (KRU Jarocin) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[1].
Historia komendy
[edytuj | edytuj kod]Z dniem 15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów i wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, na obszarze Okręgu Korpusu Nr VII została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień Jarocin, która obejmowała swoją właściwością powiaty: jarociński, pleszewski, średzki i śremski. Powiaty jarociński i pleszewski zostały wyłączone z PKU Ostrów, natomiast powiaty średzki i śremski z PKU Śrem[2][3][4][5][6][7].
18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[8], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[7]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[9][10]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[11].
Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[9]. W skład PKU Jarocin wchodziły trzy referaty: I) referat administracji rezerw, II) referat poborowy i referat inwalidzki[9]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[12][13][14].
12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[15].
Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Jarocin normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[16]
Z dniem 10 stycznia 1927 roku, w związku z likwidacją PKU Gostyń, minister spraw wojskowych dokonał zmian w podziale terytorialnym Okręgu Korpusu Nr VII. W ramach tych zmian do PKU Jarocin zostały przyłączone powiaty: gostyński, koźmiński, krotoszyński i rawicki, którymi dotychczas administrowała PKU Gostyń. Powiat średzki i śremski zostały wyłączone z PKU Jarocin i przyłączone odpowiednio do PKU Gniezno i PKU Kościan[17].
W marcu 1930 roku PKU Jarocin była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu i administrowała powiatami: gostyńskim, jarocińskim, krotoszyńskim, koźmińskim, pleszewskim i rawickim[18]. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ III[16].
31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[19].
Z dniem 1 kwietnia 1932 roku zostały zniesione powiaty: koźmiński i pleszewski w województwie poznańskim[20].
1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Jarocin została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Jarocin przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[21], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[22]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Jarocin normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[23] .
Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: gostyński, jarociński, krotoszyński i rawicki[1].
Obsada personalna
[edytuj | edytuj kod]Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Jarocin, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.
- Komendanci
- ppor. Tadeusz Sokolnicki (od 19 I 1920[24])
- mjr / ppłk piech. Jan Namysł (1923[4] – 31 XII 1928 → stan spoczynku[25])
- ppłk dypl. piech. Józef Antoni Papeć (III 1929[26] – I 1930 → dyspozycja dowódcy OK VII[27])
- ppłk piech. Ludwik Eugeniusz Stankiewicz (III 1930 → III 1932 → komendant PKU Gniezno[28])
- ppłk dypl. piech. Jan Rudolf Gabryś (1 IV 1932[29] – XI 1933 → kierownik Okręgowego Urzędu WF i PW DOK IV[30])
- ppłk piech. Wincenty Rusiecki (IV 1934[31] – ? → komendant PKU Poznań Powiat)
- mjr piech. Rafał Sołtan (1939[32], †1940 Katyń[33])
- I referent
- kpt. piech. Stanisław Kincel (do 10 V 1923[35] → I referent PKU Poznań Miasto)
- kpt. piech. Marian Stępkowski (10 V 1923[35] – VIII 1924 → PKU Krzemieniec[36])
- kpt. kanc. Stanisław I Zarzycki (od VIII 1924[36])
- II referent
- por. piech. Leon Antoni Nowaczkiewicz (do 10 V 1923[35] → II referent PKU Poznań Powiat)
- urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Tomasz Juźwiak (od 10 V 1923)
- referent inwalidzki – kpt. piech. Teodor Jesipowicz (III 1925[37] – II 1926 → referent inwalidzki)
- oficer instrukcyjny
- por. piech. Władysław Małecki (1923)
- por. piech. Karol Falkowski (od X 1924[38])
- oficer ewidencyjny na powiat jarociński
- oficer ewidencyjny na powiat śremski
- oficer ewidencyjny na powiat średzki
- oficer ewidencyjny na powiat pleszewski – por. kanc. Antoni Artymiak (od III 1924[50])
- kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendanta
- kpt. adm. (gosp.) Antoni Degórski[b] (II 1926 – VI 1930[55] → kierownik I referatu PKU Poznań Miasto)
- kpt. piech. Władysław I Piątkowski[c] (od IX 1930[61], był w VI 1935)
- kierownik II referatu poborowego
- por. piech. Józef II Jastrzębski (II 1926 – VII 1927[62] → referent PKU Żywiec)
- por. tab. Antoni Maciejewski (od XI 1928[63])
- kpt. piech. Jan Bortko[d] (IX 1930[66] – †16 IV 1931 w Poznaniu[67])
- kpt. piech. Stanisław I Trojan (VIII 1931[68] – VIII 1935 → komendant KRU Siedlce)
- kpt. piech. Józef Marian Osika (30 IV 1936 – VI 1938 → kierownik II referatu KRU)
- referent
- por. kanc. Tomasz Juźwiak[e] (od II 1926)
- por. adm. (san.) Stanisław Jundziłło-Zalfresso (był w 1928, do XII 1929[70] → kierownik II referatu PKU Inowrocław)
- kpt. piech. Jan Bortko (XII 1929[71] – IX 1930 → kierownik II referatu)
- referent inwalidzki – kpt. piech. Teodor Jesipowicz[f] (II 1926 – IV 1929)
- kierownik I referatu ewidencji – por. piech. Erazm Graziewicz †1940 Katyń[73]
- kierownik II referatu uzupełnień – kpt. adm. (piech.) Józef Marian Osika †1940 Katyń[74]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W kwietniu 1925 roku urzędnik wojskowy XI rangi Czesław Kamieński został mianowany z dniem 1 stycznia 1925 roku chorążym zawodowym w piechocie, wcielony do 70 pp i przydzielony do PKU na stanowisko oficera ewidencyjnego na powiat śremski.
- ↑ kpt. adm. sł. int. Antoni Degórski (ur. 30 maja 1887).
- ↑ Władysław I Piątkowski ur. 12 maja 1890 roku. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku w korpusie oficerów piechoty. Był odznaczony Krzyżem Walecznych[56]. W 1924 był przydzielony z 58 pp do PKU Poznań Powiat na stanowisko oficera instrukcyjnego[57][58]. W kwietniu 1925 roku został przeniesiony z 58 do 57 pp w Poznaniu[59]. We wrześniu 1930 roku został przeniesiony z 57 pp do PKU Jarocin na stanowisko kierownika I referatu administracji rezerw i zastępcy komendanta. W 1938 roku, jako kapitan stanu spoczynku administracji został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[60].
- ↑ Kpt. piech. Jan Bortko (ur. 2 kwietnia 1893) na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 roku w korpusie oficerów piechoty. W 1928 roku pozostawał w dyspozycji Ministerstwa Skarbu[64]. W grudniu 1929 roku został przeniesiony z baonu pchor. rez. piech. nr 7a do PKU Jarocin. 11 listopada 1931 roku został pośmiertnie odznaczony KZ WLŚ[65].
- ↑ Tomasz Juźwiak ur. 29 grudnia 1880 roku. W 1928 roku był już w stanie spoczynku[69].
- ↑ Dalsze losy kapitana Jesipowicza przedstawiono w artykule Komenda Rejonu Uzupełnień Lublin Miasto.
- ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[72].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
- ↑ Kronika. „Gazeta Jarocińska”. 97, s. 2, 1 grudnia 1921. Jarocin.
- ↑ Powiatowa Komenda Uzupełnień Ostrów donosi. „Orędownik Ostrowski”. 93, s. 1, 19 listopada 1921. Ostrów.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1465.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1333.
- ↑ Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 37.
- ↑ a b Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
- ↑ Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
- ↑ a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393–394.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
- ↑ a b Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 21 stycznia 1927 roku, poz. 15.
- ↑ Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
- ↑ Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 35.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 173.
- ↑ Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
- ↑ Historia WKU Suwałki ↓.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 31 stycznia 1920 roku, s. 46.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 384.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 100.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 5.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 247.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 7.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.
- ↑ a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 848.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 584.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1465, 1559, 1569.
- ↑ a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 27 maja 1923 roku, s. 352.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 77 z 11 sierpnia 1924 roku, s. 441.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 11 marca 1925 roku, s. 141.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 116 z 31 października 1924 roku, s. 649.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 27 maja 1923 roku, s. 353.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 30 marca 1923 roku, s. 225, tu ogłoszono przeniesienie z dniem 1 czerwca 1923 roku z Wojskowego Więzienia Śledczego Nr 7 w Poznaniu na stanowisko oficera ewidencyjnego na powiat jarociński.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 lipca 1923 roku, s. 494.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 82 z 2 stycznia 1924 roku, s. 761.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 18 z 26 lutego 1924 roku, s. 86.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 lipca 1923 roku, s. 495.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 lutego 1925 roku, s. 67.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 18 kwietnia 1925 roku, s. 201.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 30 marca 1923 roku, s. 226.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 3 lipca 1923 roku, s. 445.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 51 z 26 lipca 1923 roku, s. 486, z równoczesnym przeniesieniem z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów administracji, dział kancelaryjny.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 25 marca 1924 roku, s. 146, przydzielony z równoczesnym przeniesiem w korpusie oficerów administracji, z grupy więziennictwa do grupy kancelaryjnej.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 15.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 117, 136, 154, 722.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 514.
- ↑ Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 12, 41–42.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 219.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 47.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 290, 422, 1475.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 264, 365, 1344.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 10 kwietnia 1925 roku, s. 198.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 51.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 12.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 221.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 358.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 140, 221.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 384.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 28.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 267.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 245.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 911.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 403.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 382.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 184, tu jako Erazm Grąziewicz.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 453.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwca 1935. Warszawa: Dep. Piech. MSWojsk., 1935.
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Witold Jarno: Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939. Łódź: Wydawnictwo „Ibidem”, 2001. ISBN 83-88679-10-4.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Jarosław Kowalewski: Historia Wojskowej Komendy Uzupełnień w Suwałkach. Wojskowa Komenda Uzupełnień w Suwałkach. [dostęp 2019-05-18].
- Henryk Moczyński: Służba poborowa. W: Dziesięciolecie Odrodzenia Polskiej Siły Zbrojnej 1918–1928. Henryk Stanisław Mościcki (red.) Włodzimierz Dzwonkowski (red.) Tadeusz Bałaban (red.). Warszawa: Tadeusz Złotnicki, 1928, s. 391–394.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.