LFG Roland C.II – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Producent | Luft-Fahrzeug-Gesellschaft, Berlin |
Konstruktor | inż. Tantzen |
Typ | |
Konstrukcja | dwupłat o konstrukcji mieszanej i podwoziu klasycznym stałym |
Załoga | 2 (pilot, obserwator) |
Historia | |
Data oblotu | październik 1915 |
Lata produkcji | 1915-1916 |
Liczba egz. | 267[1] |
Dane techniczne | |
Napęd | 1 silnik rzędowy Mercedes D.III |
Moc | |
Wymiary | |
Rozpiętość | 10,3 m |
Długość | 7,7 m |
Wysokość | 2,9 m |
Powierzchnia nośna | 27,96 m²[1] |
Masa | |
Własna | |
Użyteczna | 520 kg[1] |
Startowa | |
Osiągi | |
Prędkość maks. | 165 km/h[1] |
Prędkość wznoszenia | |
Pułap | 4000 m |
Długotrwałość lotu | 4 h |
Dane operacyjne | |
Uzbrojenie | |
1 stały karabin maszynowy MG08 7,92 mm, 1 ruchomy karabin maszynowy Parabellum 7,92 mm; do 70 kg bomb | |
Użytkownicy | |
![]() |
LFG Roland C.II „Walfisch” – niemiecki dwupłatowy samolot rozpoznawczy z okresu I wojny światowej, zbudowany w berlińskiej wytwórni Luft-Fahrzeug-Gesellschaft (LFG), produkującej samoloty pod nazwą Roland[a]. W chwili wejścia do służby był najmniejszym niemieckim samolotem dwumiejscowym[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Była to konstrukcja ucznia prof. L. Prandtla – inż. Tantzena, wyróżniająca się specyficzną linią wyprofilowanego opływu, dobraną w wyniku prób w tunelu aerodynamicznym, przeprowadzonych przez Prandtla w Instytucie Aerodynamiki w Getyndze. Półskorupowy kadłub dwuwarstwowo zbudowany z pasków cienkiej sklejki ułożonych wzajemnie pod kątem ok. 60° (tzw. Wickelrumpf, typowy dla zakładów LFG), tworzył opływową bryłę o zmiennym przekroju: od kolistego (z dużym, też opływowym, niemal półkolistym kołpakiem piasty śmigła) poprzez owalny (ze spionowanymi burtami) do stopniowo spłaszczającego się w kierunku spływu statecznika. Choć konstrukcja ta odbijała się niekorzystnie na tempie produkcji i zwiększeniu jej kosztów, w efekcie nadawała większą wytrzymałość wraz ze zmniejszeniem masy samolotu i poprawieniem jego własności aerodynamicznych. Pogłębiony kadłub całkowicie wypełniał lukę w komorze płatów, nie wymagając stosowanych powszechnie wsporników górnego płata, zrównanego w tym wypadku z górną powierzchnią kadłuba. Kabiny załogi znajdowały się ponad górnym płatem.
Oblotów prototypu dokonano 24 lub 25 października 1915 roku[4]. Samolot rozwijał większą prędkość od istniejących samolotów tej klasy o ok. 30 km/h i był obiecującą konstrukcją, dlatego pierwszą serię (50 egzemplarzy) lotnictwo zamówiło 23 grudnia 1915, jeszcze przed oficjalnymi testami wojskowymi, przeprowadzonymi w lutym 1916[4]. Poza wytwórnią Luft-Fahrzeug-Gesellschaft m. b. H. w berlińskim Adlershof (potem w Charlottenburgu), licencyjną produkcję uruchomiono także w zakładach Linke-Hofmann Werke we Wrocławiu – początkowo oznaczone one były jako Linke-Hofmann C.I, ostatecznie jako Roland C.IIa(Li)[5]. Łącznie wyprodukowano 267 maszyn, z tego 215 w LFG i 52 w Linke-Hofmann[1]. Ostatnie zamówienie złożono we wrześniu 1916[1]. Powstały również wersje rozwojowe:
- C.IIa – o udoskonalonych i wzmocnionych końcówkach płatów o nieco mniejszej rozpiętości, co polepszyło manewrowość[6]. Wersja ta weszła do produkcji w toku 3. serii produkcyjnej i była używana od lata 1916[6]. W ostatniej 4. serii powiększono ponadto statecznik pionowy[5][b] W wersji C.IIa powstała ponad połowa samolotów (dokładna liczba nie jest znana)[1];
- C.III – wyposażona w mocniejszy 200-konny (149 kW), chłodzony cieczą silnik rzędowy Benz Bz. IV i z 8 rozpórkami zamiast 2 słupków międzypłatowych (istniał tylko pojedynczy egzemplarz zniszczony podczas pożaru fabryki w Adlershof we wrześniu 1916)[7].
Użycie bojowe
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/LFGC2.jpg/250px-LFGC2.jpg)
Samolot wszedł do służby na froncie zachodnim w marcu 1916 roku, najpierw w rejonie Verdun[4]. Używany był do dalekodystansowego rozpoznania, korygowania ognia artylerii, a także eskortowania bombowców i w ograniczonym zakresie bombardowania[5]. Dzięki dobrej aerodynamice nie ustępował prędkością ówczesnym myśliwcom alianckim, jak Nieuport 11 czy Sopwith Pup, będąc trudnym do przechwycenia[4]. Pomimo zwartej budowy (Roland C.II był wówczas najmniejszym z niemieckich samolotów dwumiejscowych, o rozmiarach niewiele większych od myśliwca[5]), słabszą stroną była jednak jego manewrowość, z powodu niskiej efektywności sterów, będących w cieniu dość grubego i krótkiego kadłuba[4]. Maksymalny pułap 4000 m osiągał w ciągu 45 minut (2000 m w ciągu 12 min)[3] (inne dane: 2000 m w 14 minut)[1]. Przechwycić go można było jedynie z wyższego pułapu, natomiast atakować najdogodniej było podejściem od dołu, wykorzystując ograniczoną widoczność ze stanowisk obu członków załogi. Obserwator dysponował nieograniczonym polem ostrzału w górnej półsferze, także do przodu, a po wychyleniu karabinu maszynowego – w ograniczonym zakresie na boki w dół[8]. Angielski as myśliwski Albert Ball (dla którego był pierwszym zestrzeleniem), oceniał go jako ówcześnie najlepszą maszynę niemiecką[potrzebny przypis].
Wskutek czasochłonnej produkcji maszyna ta dotarła jednak na front z opóźnieniem i w niewielkiej liczbie. Samoloty te nie były liczne na froncie, stanowiąc w październiku 1916 zaledwie 4% niemieckich samolotów rozpoznawczych kategorii C (56 egzemplarzy), a najwięcej ich było na froncie na koniec grudnia 1916 - 64[5][1]. Przy pozornie niezgrabnej sylwetce i niełatwa w pilotowaniu, maszyna w locie odznaczała się dużą stabilnością i stosunkowo korzystnymi osiągami. Przy nieograniczonej widoczności powyżej górnego płata ze stanowisk załogi, widoczność podkadłubowa była jednak słaba, zarówno dla strzelca-obserwatora, jak i pilota, któremu utrudniało to lądowanie, prowadząc do licznych wypadków[6]. Początkowy brak karabinu maszynowego pilota uzupełniono dopiero od drugiej serii produkcyjnej[6].
Już pod koniec 1916 roku nowsze maszyny sprawiły, że „Walfisch” (Wieloryb) przestał odpowiadać wymogom pola walki. W służbie operacyjnej pozostawał do wiosny 1917 roku, kiedy stopniowo zaczęto go wycofywać do eskadr szkolnych. Ostatecznie wycofano je z frontu w czerwcu 1917[5]. Do znanych lotników pilotujących tę maszynę należeli Eduard von Schleich[3] i Hermann Köhl.
Opis konstrukcji
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Mercedes_D_IIIa_MLP_14.jpg/220px-Mercedes_D_IIIa_MLP_14.jpg)
Dwupłat o konstrukcji mieszanej, przeważnie drewnianej. Kadłub półskorupowy, zbudowany z warstw z pasków sklejki na szkielecie drewnianym, pokrytych dodatkowo płótnem[3]. Pokrycie kadłuba przy silniku stanowiła blacha aluminiowa[3]. Płaty drewniane o kształcie prostokątnym, pokryte płótnem, połączone ze sobą parą pojedynczych słupków i usztywnione cięgnami stalowymi. Podwozie klasyczne – stałe. Napęd stanowił chłodzony cieczą 6-cylindrowy tłokowy silnik rzędowy, w górnej części odkryty, nad którym wystawała wyprowadzona do góry rura wydechowa odprowadzająca spaliny ze wszystkich cylindrów; śmigło drewniane, dwułopatowe. Za silnikiem w kadłubie znajdowały się dwie odkryte kabiny – pierwsza pilota, druga obserwatora. Kabiny załogi miały również duże celuloidowe okienka w bocznych ścianach, dla zapewnienia widoczności w dół. Przed kabiną pilota znajdował się kozioł przeciwkapotażowy. W tyle kadłuba przymocowane było skośne usterzenie klasyczne dzielące się na stateczniki i stery (stateczniki poziome, a w ostatniej serii także powiększony statecznik pionowy, podparte zastrzałami)[3]. Stery miały szkielet z rur stalowych, obciągnięty płótnem[3]. Chłodnice silnika, w formie "uszu", znajdowały się po bokach kadłuba[3].
Uzbrojenie składało się ze stałego (osiowego) zsynchronizowanego km pilota (LMG 08/15 Spandau) (z wyjątkiem 50 samolotów I serii) oraz z ruchomego km LMG 14 Parabellum na obrotowej podstawie w tylnej kabinie obserwatora (obydwa z zapasem 500 naboi). Dodatkowo istniała możliwość podwieszenia ładunku bomb o masie 50-70 kg (np. 4 bomb po 12,5 kg).
Przynajmniej kilka Rolandów C.II dekorowano w jednostkach, malując na nosie kadłuba różne formy paszczy rekina lub wieloryba[9].
Najbardziej pokrewną lotniczą konstrukcją niemiecką był Hannover CL.II. Wpływ konstrukcji górnego płata uwidocznił się także w rozwiązaniu zastosowanym w AEG C.III. Z samolotu wywodził się też jednomiejscowy myśliwiec LFG Roland D.II, także konstrukcji Tantzena, o podobnej konstrukcji kadłuba i montażu płatów.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Roland była to zastrzeżona marka wytwórni, przyjęta dla odróżnienia jej od równolegle działającej LVG (Luft-Verkehrs-Gesellschaft).
- ↑ Zmiany poskutkowały zwiększeniem maksymalnej masy startowej do 1331 kg (http://www.wingnutwings.com/ww/product?productid=3110).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l Grosz (1995), s.35
- ↑ a b Kenneth Munson, Bomber 1914-1919. Zürich: Orell Füssli Verlag, 1978, s. 123 i n.
- ↑ a b c d e f g h i j Grey, Thetford (1970), s.158-161
- ↑ a b c d e f Grosz (1995), s.2
- ↑ a b c d e f Grosz (1995), s.4-5
- ↑ a b c d Grosz (1995), s.3
- ↑ Grey, Thetford (1970), s.445
- ↑ Grosz (1995), s.4, 7
- ↑ Grosz (1995), s. 5-8, 15, 33-34
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Peter Gray, Owen Thetford: German Aircraft of the First World War. London: Putnam, 1970, s. 158-161. ISBN 0-85177-809-7.
- Karl R. Pawlas: Deutsche Flugzeuge 1914–1918. Nürnberg: Publizistisches Archiv Pawlas (Luftfahrt dokumente Nr. 20), 1976, s. 248, ISBN 978-3880882096
- W.M. Lamberton i in.: Fighter Aircraft of the 1914-1918 War. Letchworth: Harleyford Publ., 1964, s. 148 i n., ISBN 0-8306-8350-X
- Самолёты первой мировой войны. Москва 1991.
- Peter M. Grosz: LFG Roland C.II, Windsock Datafile no. 49, Albatros Productions, 1995, ISBN 0-948414-66-9 (ang.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Charakterystyka na stronie Military Factory [1] (ang.) [dostęp 2015-10-20]
- Opis modelu (C.IIa) na stronie Wingnut Wings [2] (ang.) [dostęp 2015-10-20]
kategorii C według daty pojawienia się na froncie | Niemieckie samoloty||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
VII | VIII | IX | X | XI | XII | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | |
AEG | C.I (C.II, C.III) | C.IV (C.V, C.VI, C.VII) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
AGO | C.I (C.II, C.III) | C.IV | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Albatros | C.I | C.III (C.IV) | C.V, C.VI | C.VII (C.VIII, C.IX) | C.X | C.XII (C.XV) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Aviatik | C.I | ~ C.II | ~ C.III | ~ C.IV ? VI | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
DFW | C.I, C.II | C.V | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Halberstadt | ~ C.I | CL.II (C.III) | CL.IV , C.V | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hannover | ~ C.I | C.II | CL.II | CL.III | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
LFG (Roland) | ~ C.I | C.II | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
LVG | C.I | C.II | ~ C.IV | C.V | C.VI | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rumpler | C.I | C.III | C.IV | ~ C.VII | ~ C.VIII | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
"~" oznacza przybliżoną datę wejścia do służby, z dokładnością do kilku miesięcy. "(C...)" w nawiasie oznacza modele nieseryjne lub używane jednostkowo w kolejności oznaczeń, bez zachowania chronologii (część pominięto) - kursywą bez nawiasu oznaczono modele budowane na licencji |