2 Pułk Piechoty (Księstwo Warszawskie) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Tradycje | |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy | ppłk Stanisław Potocki |
Ostatni | płk Jan Krukowiecki |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość | 1 Dywizja |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/POL_Warsaw_3may_2nd_regiment_Duch%C3%A9_de_Varsovie.jpg/240px-POL_Warsaw_3may_2nd_regiment_Duch%C3%A9_de_Varsovie.jpg)
2 Pułk Piechoty – oddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Powstał w 1806 w Warszawie jako 2 pułk piechoty Legii Warszawskiej. Kadrę stanowili legioniści i grupa oficerów i podoficerów wojska I Rzeczypospolitej. Wszedł w skład 1 Legii Warszawskiej. Do wiosny 1807 gotowy do walk był I batalion[1]. 3 maja 1807 roku delegacja pułku otrzymała od mieszkańców stolicy sztandar pułkowy[1].
W 1808 stacjonował w Modlinie[2]. Według etatu z 1810 roku, pułk składał się ze 27 osobowego sztabu i trzech batalionów piechoty po 6 kompanii. Sztaby batalionów liczyć miały 4 osoby, a kompanie 136 żołnierzy. W sumie w pułku powinno służyć 2487 żołnierzy. Faktycznie stan osobowy oddziału był nieco mniejszy[3]. Po kampanii 1809 roku pułk skierowany został do Modlina, gdzie prowadził intensywne prace fortyfikacyjne[1].
Zgodnie z zarządzeniem Napoleona z 17 maja 1811 roku, na terenie Księstwa Warszawskiego utworzono trzy dywizje. Pułk wszedł w skład 3 Dywizji[3].
W czasie przygotowań do inwazji na Rosję 1812 roku pułk włączony został w strukturę 18 Dywizji Ludwika Kamienieckiego z V Korpusu Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego[4].
Odtworzony, po przegranej kampanii rosyjskiej, w Wielkopolsce wszedł w skład Dywizji Jana Henryka Dąbrowskiego. 14 lutego 1813 roku, pod komendą płk. Szymańskiego przekroczył granice kraju i udał się do Niemiec[5].
Po klęsce wojsk napoleońskich w Saksonii 2 pułk piechoty 18 grudnia w Sedanie został rozwiązany[1].
Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Poznaniu[6].
Działania bojowe pułku
[edytuj | edytuj kod]Pułk brał udział w walkach w okresie pierwszej wojny polskiej 1807 roku, wojny polsko austriackiej, inwazji na Rosję 1812 roku i kampanii 1813 roku.
Kilka miesięcy po swoim powstaniu, jego I batalion wziął udział w walkach nad Narwią, w oblężeniu Grudziądza i w walkach na Mazurach[1][7].
W czasie wojny w 1809 pułk bronił przed Austriakami Raszyna, wypierając Austriaków atakiem na bagnety ze wsi Puchały i blokując ogniem groblę falencką w ostatniej fazie bitwy[1]. Walczył pod Jedlińskiem i Wrzawami. Największą sławę zyskał jednak zdobywając nocnym szturmem Zamość. Książę Józef Poniatowski docenił te zasługi, czyniąc zeń od tego czasu swój "pułk przyboczny". Bił się też pod Jankowicami i pod Wrzawami[1]. Pod koniec 1809 roku liczył 3030 żołnierzy[7].
W kampanii 1812 regiment szturmował Smoleńsk. Tam poniósł krwawe straty[1]. Potem walczył pod Możajskiem, wreszcie wkroczył do Moskwy. Podczas bitwy nad Berezyną ofiarnie osłaniał odwrót sił napoleońskich. Mimo ogromnych strat nie utracił jednak swego sztandaru i powrócił z Rosji jako zwarta jednostka.
Z ocalałych resztek, kadr pozostałych w zakładzie pułkowym i nowych rekrutów w Warszawie i Kaliszu w 1813 odtworzono 2 pułk piechoty. W lutym 1813 roku, po bitwie pod Kaliszem (13 lutego) wycofał się z Polski do Saksonii, gdzie walczył pod Wittenbergą, Raguhun, Rosslau, Kosswig i Duben, Juterborg i Dennwitz. W składzie Dywizji gen. Dąbrowskiego wziął udział w "bitwie narodów" pod Lipskiem. Był jednym z ostatnich pułków pieszych, jakie ocalały z klęski i jego resztki walczyły nadal. 30 października bił się pod Hanau[8].
Razem z Wielką Armią wycofał się do Francji, gdzie jego żołnierze weszli w skład Pułku Nadwiślańskiego i 1 Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej, walcząc w ich szeregach do chwili abdykacji Napoleona.
Bitwy i potyczki[9]:
- nad Narwią (13 V 1807)
- oblężenie Grudziądza (do 30 VI 1807)
- Grzybów (18 IV 1809)
- Zamość (20 V 1809)
- Jankowice (11 VI 1809)
- Wrzawy (12 VI 1809)
- Sandomierz (15 i 16 IX 1809)
- Smoleńsk (17 VIII 1812)
- Możajsk ( 5 i 7 IX 1812)
- Czeryków (29 IX 1812)
- Woronowo (18 i 20 X 1812)
- Medyna (26 i 28 X 1812)
- Wiaźma (3 XI 1812)
- nad Berczyną (28 XI 1812)
- pod Kaliszem (13 II 1813)
- Wittenberga (11 III 1813)
- Raguhn, Rosslau, Kosswig, Düben (15 VIII 1813)
- Jüterborg i Dennewitz (6 IX 1813)
- Skenditz, Lipsk (18 i 19 X 1813).
Mundur
[edytuj | edytuj kod]w 1807 żołnierze 2 pułku nosili mundury granatowe z żółtymi kołnierzami i takimiż lampasami na spodniach[1]. Przepis ubiorczy z 3 września 1810 roku nie doprowadził jednak do całkowitego ujednolicenia munduru piechoty. Niektóre pułki dość znacznie różniły się od ustaleń regulaminowych[a]. W 2 pułku piechoty były to lejbiki podoficerskie granatowe z kołnierzami pąsowymi i takąż wypustką na rękawach; galon nad wyłogiem rękawa lejbika[10].
Chorągiew
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/2_Pulk_Piechoty_Ksiestwa_Warszawskiego_sztandar.jpg/240px-2_Pulk_Piechoty_Ksiestwa_Warszawskiego_sztandar.jpg)
- Chorągiew pułku 2 piechoty z 1807 roku[11]
Bławat z tkaniny jedwabnej karmazynowej o wymiarach 48 cm x 50 cm. Pośrodku aplikowany orzeł biały sukienny, haftowany jedwabiem. Korona, berło i jabłko oraz łańcuszek wkoło orła — srebrne. Napis u góry włóczką białą: "LEGIA I". Pod orłem: „PUŁK 2-gi PIEHOTY". Z trzech stron frędzla srebrna. Strona odwrotna podobna, lecz niebieska. Orzeł ma głowę zwróconą odwrotnie.
Bławat podwójny z tkaniny jedwabnej o wymiarach 50 cm x 45 cm. Po stronie prawej od drzewca na tle ośmiokątnym niebieskim orzeł polski, haftowany srebrem z koroną, dziobem, nogami, berłem i jabłkiem haftowanym niemi złotymi. Wokoło orła gałązki, haftowane jedwabiami zielonymi różnych odcieni. Napisy na rogach chorągwi haftowane nićmi złotymi na tle białym: "1) za Dowódz/twa 2) Pułkowni/ka, 3) Jana Kru/kowieckiego". Wkoło części białej obramowanie haftowane złotem. Wkoło chorągwi obramowanie z tkaniny jedwabnej, karmazynowej, oraz frędzla srebrna z grubymi torsadami.
Po stronie odwrotnej, pośrodku krąg karmazynowy z napisem: "Ojczyzna", haftowany nićmi srebrnymi, wkoło wieniec wawrzynowy, haftowany złotem. Tło niebieskie ośmiokątne. Nad kręgiem napis haftowany srebrem: "Woysko Polskie", pod kręgiem: "Pułk 2-gi Piechoty Roku 1811". Tło niebieskie przyszyte do tkaniny jedwabnej białej. Na jej czterech rogach napisy haftowane złotem takie, jak na odwrocie. Wkoło bławatu obramowanie z tkaniny jedwabnej karmazynowej. Do chorągwi przyszyta jest skórzana tuleja celem przymocowania jej do drzewca. Wykonanie chorągwi dość kosztowne, nosi cechy roboty domowej[11]. Muzeum Wojska w Warszawie[11].
Dowódcy pułku
[edytuj | edytuj kod]- płk Stanisław Florian Potocki (9 grudnia 1806)[9]
- płk Jan Krukowiecki (20 marca 1810)[9]
- mjr (ppłk, płk) Józef Szymanowski 13 II 1813-18 XII 1813[12]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i Wyrzycki 1992 ↓, s. 6.
- ↑ Askenazy i Gembarzewski 2003 ↓, s. 347.
- ↑ a b Wimmer 1978 ↓, s. 439.
- ↑ Wimmer 1978 ↓, s. 444.
- ↑ Wimmer 1978 ↓, s. 446.
- ↑ Wimmer 1978 ↓, s. 455.
- ↑ a b Zych 1961 ↓, s. 207.
- ↑ Wyrzycki 1992 ↓, s. 7.
- ↑ a b c Gembarzewski 1925 ↓, s. 53.
- ↑ Askenazy i Gembarzewski 2003 ↓, s. 108.
- ↑ a b c d Gembarzewski 1964 ↓, s. 328 i 330.
- ↑ Wyrzycki 1992 ↓, s. 9.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Szymon Askenazy, Bronisław Gembarzewski: Wojsko Polskie: Księstwo Warszawskie 1807–1814. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2003. ISBN 83-88841-47-5.
- Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
- Bronisław Gembarzewski: Żołnierz polski. Ubiór, uzbrojenie i oporządzenie od wieku XI do roku 1960. T.3 od 1797 do 1814 roku. Warszawa: 1964.
- Jan Wimmer: Historia piechoty polskiej do roku 1864. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
- Stanisław Wyrzycki: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. 2 pułk piechoty Legionów. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1992. ISBN 83-85621-05-9.
- Gabriel Zych: Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961.
- 2 Pułk Piechoty Księstwa Warszawskiego