8 Dywizjon Artylerii Ciężkiej (1939) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1939 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Rodowód | |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Kryptonim | Teodor |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Obrona_modlina_1939.png/250px-Obrona_modlina_1939.png)
8 Dywizjon Artylerii Ciężkiej (8 dac) – pododdział artylerii okresu kampanii wrześniowej 1939.
Dywizjon nie występował w pokojowej organizacji wojska. Został sformowany przez 1 pułk artylerii ciężkiej z Modlina dla potrzeb 8 Dywizji Piechoty.
8 dac w kampanii wrześniowej
[edytuj | edytuj kod]Mobilizacja
[edytuj | edytuj kod]1 pułk artylerii ciężkiej w ramach mobilizacji alarmowej w grupie "niebieskiej" w czasie od A+30 do A+42 w dniach 24-27 sierpnia 1939 roku, zmobilizował 8 dywizjon artylerii ciężkiej jako jednostkę organiczną artylerii 8 Dywizji Piechoty[1]. Mobilizację prowadzono w miejscowości Rybitwy koło Modlina[2]. Mobilizacja była zgodna z należnościami i stanem etatowym, z wyjątkiem koni i wozów z poboru nie spełniających wymogów artylerii ciężkiej[2]. 29 sierpnia 8 dac wyruszył do rejonu koncentracji 8 DP w rejonie Płońska, wszedł wraz z macierzystą dywizją w skład Armii "Modlin".
Działania bojowe
[edytuj | edytuj kod]O świcie 30 sierpnia osiągnął nakazany rejon. Następnej nocy maszerował do rejonu Ościsłowo, Rydzewo 12 km na zachód od Ciechanowca. W nocy 1/2 września 1939 roku 8 dac wraz z 21 pułkiem piechoty maszerował na zachód od lasu opinogórskiego do miejscowości Niedzbórz. Następnej nocy wykonywał dalszy marsz osiągając o świcie 3 września rejon Koziczyna. Od południa 3 września dywizjon prowadził już ogień do nieprzyjaciela atakującego od północy, niszcząc kilkanaście pojazdów. Podczas walki, stanowiska baterii znalazły się kilkakrotnie w ogniu artylerii niemieckiej. Dywizjon wspierał także natarcie 13 pułku piechoty na Grudusk. Mjr Niewodniczański otrzymał rozkaz marszu do Sulmierza, w trakcie marszu ok. godz. 23.00 od strony Gruduska pojawiły się niemieckie wozy pancerne, które wywołały panikę wśród żołnierzy 13 pp. Panika ogarnęła też częściowo 8 dac, w jej wyniku utracił dywizjon 25% stanu osobowego. Żołnierze ci dotarli do Modlina lub Warszawy.
4 września 8 dywizjon dotarł do Regumin, skąd pomaszerował do Glinojecka, gdzie był zbombardowany przez lotnictwo niemieckie, poniósł straty osobowe i w koniach. Wieczorem osiągnął Płońsk. Rano 5 września, dywizjon dotarł do Modlina, gdzie powtórnie wcielił część zbiegłych żołnierzy spod Gruduska oraz w oddziale zbierania nadwyżek 1 pac uzupełnił stan osobowy, konie i sprzęt[3]. 7 września dywizjon zajął stanowiska ogniowe w rejonie Kazunia Niemieckiego i obserwacyjne w twierdzy Modlin. 11 września wspierał ogniem artylerii obronę batalionów; VI i VII 32 pułku piechoty w Zakroczymiu ostrzeliwując oddziały niemieckiej 32 DP. Przez pozostałe dni obrony Modlina, wspierał własną piechotę na stanowiskach obronnych w twierdzy, a także zwalczał niemiecką artylerię. W trakcie obrony Modlina poległ dowódca 1 baterii armat ppor. F. Ruszkowski i 5 kanonierów, rannych zostało oficer i 13 kanonierów. W nocy 29 września żołnierze 8 dac zniszczyli sprzęt i uzbrojenie, w chwili kapitulacji Modlina[4].
Obsada personalna
[edytuj | edytuj kod]Obsada personalna[5][2][a] | ||
---|---|---|
Stanowisko etatowe | Stopień, imię i nazwisko | Uwagi |
dowódca dywizjonu | mjr art. Władysław Niewodniczański | |
adiutant | ppor. Franciszek Ruszkowski | od 5 IX dowódca 1 baterii[6], †5 lub 25 IX 1939[7] |
oficer zwiadowczy | ppor. Bronisław Stanisław Mraczek | Podokręg Zachodni Armii Krajowej |
oficer łączności | ppor. Mieczysław Józef Stefan Franz | od 10 IX 1939 adiutant, niemiecka niewola |
dowódca 1 baterii | por. Eugeniusz Małecki[b] | do 5 IX 1939, chory[6], niemiecka niewola[7] |
oficer ogniowy | ppor. rez. Włodzimierz Antoni Piotr Kościałkowski[8] | |
dowódca 2 baterii | por. Józef Kurtyka | niemiecka niewola[7] |
oficer ogniowy | ppor. rez. Jan Misiurewicz | |
dowódca plutonu | plut. pchor. / ppor. rez. Stefan Janiszewski[9] |
- Osobny artykuł:
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Według P. Zarzyckiego w dywizjonie na stanowisku oficera łącznikowego pełnił służbę ogn. pchor. / ppor. Augustyn Papaj, gdy faktycznie ten oficer był dowódcą plutonu w baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ B nr 91 i 4 września 1939, kontuzjowany, dostał się do niewoli niemieckiej.
- ↑ W relacji ppor. Mieczysława Franza dowódcą 1. baterii był por. Józef Kurtyka, natomiast por. Eugeniusz Małecki był dowódcą 2. baterii[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 321-322.
- ↑ a b c d Mieczysław Franz: Relacja z kampanii IX 1939 r.. [w:] B.I.20e [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1945-12-11. s. 120–121. [dostęp 2024-06-02].
- ↑ Zarzycki 1997 ↓, s. 23-25.
- ↑ Zarzycki 1997 ↓, s. 26.
- ↑ Zarzycki 1997 ↓, s. 24.
- ↑ a b Zarzycki 1997 ↓, s. 25.
- ↑ a b c Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2024-06-02].
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 269, ur. 31 stycznia 1904.
- ↑ Stefan Janiszewski. [w:] Kolekcja akt żołnierzy zarejestrowanych w rejonowych komendach uzupełnień, sygn. II.56.8561 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-06-01].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków 1995. ISBN 83-85621-87-3
- Piotr Zarzycki: 1 Pułk Artylerii Ciężkiej. Pruszków: Wydawnictwo „Ajaks”, 1997, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt 55. ISBN 978-83-87103-27-9.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.