Zamek w Chocimiu – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Zamek w Chocimiu od frontu | |
Państwo | |
---|---|
Obwód | |
Miejscowość | |
Położenie na mapie obwodu czerniowieckiego ![]() | |
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/%D0%A5%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_049.jpg/220px-%D0%A5%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_049.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Chotyn%2C_pevnost%2C_n%C3%A1dvo%C5%99%C3%AD_03.jpg/220px-Chotyn%2C_pevnost%2C_n%C3%A1dvo%C5%99%C3%AD_03.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Chocim%2C_twierdza_1.jpg/220px-Chocim%2C_twierdza_1.jpg)
Zamek w Chocimiu (ukr. Хотинська фортеця, tur. Hotin Kalesi) – budowla obronna w Chocimiu, na Ukrainie, usytuowana na wysokim, skalistym brzegu Dniestru[1] w obwodzie czerniowieckim.
Dzieje
[edytuj | edytuj kod]Przypuszczalnie pod koniec XI wieku w Chocimiu istniała mała osada. W 1140 roku na przeciwległym, prawym brzegu Dniestru wzniesiona została drewniana forteczka należąca do Księstwa Halickiego, by w 1199 r. razem z resztą księstwa stać się częścią zjednoczonego przez Romana II Księstwa Halicko-Wołyńskiego.
W latach 1250–1264 książę Daniel Halicki i jego syn Lew rozbudowali forteczkę. Wzmocnili palisadę i wykopali głęboką fosę. W północnej części budowli wzniesiono nowe budynki.
W połowie XIV wieku resztka spalonej forteczki przejęta została przez mołdawskiego wojewodę Dragosza, lennika Królestwa Węgier[2]. Po 1375 roku ziemie te pozostały pod władzą Hospodarstwa Mołdawskiego, jednak dopiero za rządów Stefana III Wielkiego kamienna forteca została znacznie rozbudowana, m.in. wzniesiono kaplicę od strony rzeki i gotycki pałac. Za jego kierunkiem powstały nowe ściany szerokie na 6 metrów i wysokie na 40 metrów, zbudowano także trzy wieże, głębokie sutereny dla żołnierzy, a dziedziniec powiększył się o 10 metrów. Od XIV do XVI wieku zamek służył jako rezydencja hospodarów – książąt mołdawskich[2].
W 1459 Stefan Wielki przekazał zamek Polsce, jednak wrócił w jego ręce najpóźniej w 1476 roku, gdy dzięki hospodarowi twierdza wytrzymała oblężenie armii sułtana Mehmeda II Zdobywcy[3]. Na początku XVI wieku Mołdawia została podporządkowana Imperium Osmańskiego. Od tego czasu wewnątrz stacjonowali tureccy janczarzy obok oddziałów mołdawskich. Po włączeniu tych ziem do tureckiej strefy wpływów twierdza została ponownie rozbudowana i wzmocniona.
W 1538 roku twierdza została zdobyta przez wojska polskie hetmana Jana Tarnowskiego[2]. Siły Rzeczypospolitej podkopały ściany fortecy i wysadziły trzy wieże od południa i część zachodniej ściany. Po zakończeniu konfliktu Mołdawianie przystąpili do przebudowy obiektu. Dawną część południową wyburzono i wzniesiono o 20-25 metrów dalej na południe pomiędzy 1540 a 1544 rokiem. Wzniesiono też nową bramę z mostem zwodzonym. W 1563 roku Dymitr Wiśniowiecki na czele pięciuset kozaków zaporoskich zdobył fortecę i utrzymywał ją przez jakiś czas. W 1572 bronił się tutaj Mikołaj Mielęcki.
W 1600 Piotr Mohyła, były władca zarówno Mołdawii i Wołoszczyzny, i jego brat Jeremi, z polskim poparciem, schronili się w fortecy przed władcą Mołdawii, Wołoszczyzny i Siedmiogrodu, Michałem Walecznym. W 1615 polska armia na krótko znów zajęła Chocim, jednak 2 lata później zwrócono go Hospodarstwu na mocy traktatu w Buszy[2].
Na przełomie września i października 1621 r. armia Rzeczypospolitej Obojga Narodów pod dowództwem hetmana Jana Chodkiewicza w sile 35 tysięcy żołnierzy, wspierana przez 40 tysięcy kozaków pod wodzą Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego, Jacka Nerodycza-Borodawki i przy znacznym wsparciu Mołdawian odniosła w bitwie pod Chocimiem[2] zwycięstwo nad armią turecką sułtana Osmana II, liczącą około 150 000 ludzi, przy czym ośrodkiem polskiej obrony był nie zamek chocimski, a otoczony wałami i 8-kilometrowym łukiem szańców ziemnych obóz[4].
- Osobny artykuł:
8 października 1621 r. Osman II podpisał traktat pokojowy w Chocimiu, kończąc tym samym dalszą ekspansję Rzeczypospolitej. Oparta na Dniestrze granica pomiędzy Koroną a Hospodarstwem Mołdawskim (wasalem Imperium Osmańskiego) została potwierdzona.
Niedługo potem sojusznik Księstw Mołdawii i Wołoszczyzny, Bohdan Chmielnicki, zajął fortecę chocimską wiosną 1650 roku na kilka miesięcy. W 1653 roku garnizon twierdzy wziął udział w bitwie pod Żwańcem. Żwaniec był położony na lewym brzegu Dniestru, wprost naprzeciw chocimskiego zamku[5]. W listopadzie 1673 roku wojska Jana Sobieskiego zdobyły Chocim, jednak Turcy odbili go już w sierpniu następnego roku[2].
- Osobny artykuł:
Sobieski zdobył twierdzę ponownie w 1684 jednak na mocy kończącego wojnę traktatu pokojowego w Karłowicach z 1699 r. twierdza chocimska pozostała pod panowaniem tureckim[6]. W latach 1712 do 1718 z pomocą francuskich inżynierów wzniesiono nowe fortyfikacje. Chocim stał się jedną z największych fortecy w całym Imperium Osmańskim[potrzebny przypis].
Twierdza została zdobyta przez Rosjan w 1739, 1769 i 1788 roku, lecz za każdym razem była zwracana Osmanom. Ostatecznie włączono ją do Imperium Rosyjskiego dopiero w 1812 r. zgodnie z postanowieniami traktatu w Bukareszcie. W czasie I wojny światowej Chocim był okupowany przez państwa centralne. W Międzywojniu miasto należało do Królestwa Rumunii, które utraciło je na rzecz ZSRR w 1940 roku. W czasie II wojny światowej Chocim ponownie znalazł się pod rumuńską kontrolą, lecz ostatecznie w 1944 r. wrócił do ZSRR. Od 1991 r. miasto i zamek znajdują się w granicach niepodległej Ukrainy[potrzebny przypis].
W 2007 roku twierdza chocimska została uznana za jeden z Siedmiu Cudów Ukrainy[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Antoni Urbański: Z czarnego szlaku i tamtych rubieży: zabytki polskie przepadłe na Podolu, Wołyniu, Ukrainie. Warszawa: 1928, s. 11.
- ↑ a b c d e f Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2006, s. 47–54. ISBN 83-244-0024-9.
- ↑ J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970
- ↑ Nowak i Wimmer 1981, s. 360, 387.
- ↑ History of cities and villages of the Ukrainian SSR. Kyiv. 1971
- ↑ Sergey Khvorostenko "Chocim starożytny i współczesny" (2005)
- ↑ The Seven Wonders Of Ukraine [online], WorldAtlas, 1 sierpnia 2017 [dostęp 2023-02-05] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer: Historia oręża polskiego 963-1795. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1981. ISBN 83-214-0133-3.
- Janusz Pajewski: Buńczuk i koncerz: Z dziejów wojen polsko-tureckich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
- Władysław A. Serczyk: Na dalekiej Ukrainie: Dzieje Kozaczyzny do 1648 roku. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984. ISBN 83-08-01214-0.
- Stanisław Sławomir Nicieja, Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Iskry, Warszawa, 2006, s. 47–54, ISBN 83-244-0024-9.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zamek w Chocimiu na filmie z drona.
- Archiwalne widoki zamku w bibliotece Polona