Strażnica WOP Ściborzyce – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Była Strażnica WOP Ściborzyce Wielkie (listopad 2022) | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1945 |
Rozformowanie | 1986 |
Tradycje | |
Rodowód | 214 strażnica WOP |
Kontynuacja | Strażnica WOP Kietrz |
Komendanci / Dowódcy | |
Ostatni | kpt. Wacław Nowak |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość | 46 komenda odcinka |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Przej%C5%9Bcie_graniczne_%C5%9Aciborzyce_Wielkie-Rohov_%283%29.jpg/240px-Przej%C5%9Bcie_graniczne_%C5%9Aciborzyce_Wielkie-Rohov_%283%29.jpg)
Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Rozumice/Ściborzyce Wielkie – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 46 komendy odcinka Racibórz jako 214 strażnica WOP (Rozumice)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].
W latach 40. XX wieku 214 strażnica WOP Rozumice została przeniesiona z Rozumic do Ściborzyc Wielkich w wyniku czego, przy kolejnych reorganizacjach została nazwana jako Strażnica WOP Ściborzyce.
W 1947 włączono strażnicę nr 214 w struktury 47 komendy odcinka[a]. W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 strażnica została włączona w struktury 67 batalionu OP, a 1 stycznia 1951 43 batalionu WOP w Raciborzu.
Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic[b], a strażnica WOP Ściborzyce otrzymała nr 222 w skali kraju[4].
W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Ściborzyce była 12 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza[5].
31 grudnia 1959 była jako 14 strażnica WOP IV kategorii Ściborzyce Wielkie.
W 1961 włączona została w struktury WOP Głubczyce[c].
1 stycznia 1964 była jako 15 strażnica WOP lądowa IV kategorii Ściborzyce Wielkie.
W 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[6], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.
13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[7].
W 2. połowie 1984 Strażnicę WOP Ściborzyce włączono w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu[6], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Ściborzycach Wielkich.
Strażnica WOP Ściborzyce Wielkie funkcjonowała do 1986, kiedy to została rozformowana. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy państwowej, przejęła Strażnica WOP Kietrz.
W latach 1986–1990 była strażnicą szkolną podlegającą bezpośrednio pod sztab GB WOP, natomiast w okresach letnich obiekt wykorzystywany był jako Ośrodek Kolonijny Górnośląskiej Brygady WOP.
Położenie strzelnicy strażnicy WOP Ściborzyce Wielkie → 50°00′35″N 18°02′28″E/50,009806 18,041139.
Ochrona granicy
[edytuj | edytuj kod]W 1960 14 strażnica WOP Ściborzyce IV kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 15682 m:
- Włącznie znak graniczny nr 51/11, wyłącznie znak gran. nr IV/61.
- W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
- Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
- Strażnice WOP w: Kietrzu i Pilszczu
- Sekcja Zwiadu WOP w Raciborzu
- W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS:
1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:
Wydarzenia
[edytuj | edytuj kod]- 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[8]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[9].
- 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[10].
Strażnice sąsiednie
[edytuj | edytuj kod]- 213 strażnica WOP Katscher ⇔ 215 strażnica WOP Pilszcz – 1946
- 221 strażnica WOP Kietrz ⇔ 223 strażnica WOP Pilszcz – 1954
- 11 strażnica WOP Kietrz II kat. ⇔ 13 strażnica WOP Pilszcz II kat. – 1956
- 15 strażnica WOP Kietrz IV kat. ⇔ 13 strażnica WOP Pilszcz IV kat. – 01.01.1960
- 16 strażnica WOP Kietrz lądowa IV kat. ⇔ 14 strażnica WOP Pilszcz lądowa IV kat. – 01.01.1964
- Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu ⇔ Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Pilszczu – 1984–1986.
Dowódcy/komendanci strażnicy
[edytuj | edytuj kod]- ppor. Władysław Piwowar
- Jan Muryjas (13.02.1951–14.02.1952)[d][11]
- Henryk Nowakowski (15.02.1952–14.03.1953)[12]
- ppor. Kazimierz Gleń (15.03.1953–14.12.1954)[13]
- kpt. Wacław Nowak (był 1976[14]–1986) – do rozformowania
- Szef strażnicy szkolnej:
- chor. Lucjan Markiewicz (1986–1990) – do rozformowania.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947.
- ↑ Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954[3]
- ↑ Zarządzenie dowódcy WOP nr 012/szt. z 31.01.1961.
- ↑ Jan Muryjas ubył do 4. Brygady WOP.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
- ↑ Prochwicz 2011 ↓.
- ↑ Dyslokacja jednostek WOP 1954 ↓, k.24.
- ↑ Wykaz dyslokacyjny 1957 ↓, k.185.
- ↑ a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
- ↑ Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”. ipn.gov.pl. (pol.).
- ↑ Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
- ↑ Jan Muryjas. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2021-03-31]. (pol.).
- ↑ Henryk Nowakowski. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2021-03-31]. (pol.).
- ↑ Kazimierz Gleń. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2024-02-24]. (pol.).
- ↑ Gacek 2005 ↓, s. 15.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985.
- Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- Sławomir Żurawlow, Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011 .
- Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X.
- Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119–123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
- Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957.
- Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954.