Strażnica WOP Darłowo – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1945[a] |
Rozformowanie | 1 marca 2015 |
Tradycje | |
Rodowód | 85 strażnica WOP |
Kontynuacja | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość | 17 komenda odcinka |
Odznaczenia | |
![]() |
Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Darłowo – zlikwidowany podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy morskiej.
Strażnica Straży Granicznej w Darłowie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej.
Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Darłowie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób i środków transportu bezpośrednio w przejściu granicznym oraz bezpośrednio w ochronie na morskiej granicy państwowej.
Placówka Straży Granicznej w Darłowie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 17 komendy odcinka Koszalin jako 85 strażnica WOP[3] (Darłowo)[4] (Rugenwalde/Darlowo) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[5]. Sformowane strażnice morskiego oddziału OP nie przystąpiły bezpośrednio do objęcia ochrony granicy morskiej. Odcinek dawnej granicy polsko-niemieckiej sprzed 1939 od Piaśnicy, aż do lewego styku z 4 Oddziałem OP ochraniany był przez radziecką straż graniczną wydzieloną ze składu wojsk marszałka Rokossowskiego. Pozostały odcinek granicy od rzeki Piaśnica, aż po granicę z ZSRR zabezpieczała Morska Milicja Obywatelska[6].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_21.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_21.jpg)
W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 85 strażnica OP Darłowo została włączona w struktury 22 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 152 batalionu WOP w Koszalinie.
Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic[b]. Strażnica I kategorii otrzymała numer 82 w skali kraju[8][9].
W 1955 dowódca WOP rozkazał przejść 15 Brygadzie WOP na etat ćwiczebny. Rozwiązane zostały dowództwa i sztaby batalionów, 15 listopada 1955 kierowanie strażnicą przejął sztab brygady[10].
W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica Darłowo I kategorii miała nr 9 w 15 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza[11]. W 1958 odtworzono dowództwo 152 batalionu WOP i podporządkowano mu między innymi strażnicę WOP Darłowo[12].
1 stycznia 1960 9 strażnica WOP Darłowo III kategorii była w strukturach 152 batalionu WOP[13] .
1 stycznia 1964 strażnica WOP nr 9 Darłowo miała status strażnicy nadmorskiej i zaliczona została do II kategorii[13] .
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1990_01.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1990_01.jpg)
Strażnica WOP Darłowo do marca 1990 była w strukturach Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza, a od kwietnia utworzono Bałtyckiego Oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza, do 15 maja 1991[14].
- Straż Graniczna:
16 maja 1991, po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, strażnica w Darłowie weszła w podporządkowanie Bałtyckiego Oddziału Straży Granicznej[15] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Darłowie.
W wyniku zmian nadmorskich struktur Straży Granicznej, zgodnie z zarządzeniem Komendanta Głównego SG, od 2 czerwca 1992 Strażnica SG w Darłowie przeszła w podporządkowanie Morskiego Oddziału Straży Granicznej (MOSG)[c][16] .
Została rozwiązana 1994 i w to miejsce powołano Zespół Obserwacji Wzrokowo-Technicznej, który istniał do 1996. Ochroną granicy na terenie gminy Malechowo i Darłowo powierzono strażnicy SG w Ustce[17], a strażnicy SG w Kołobrzegu na zachód od granicy administracyjnej pomiędzy gminami Sianów, a Malechowo i Darłowo[18].
1 stycznia 2000 ponownie została utworzona Strażnica Straży Granicznej w Darłowie[17][19]. Funkcjonowała do 1 stycznia 2003, kiedy to została rozformowania[d].
2 stycznia 2003, w ramach zmian organizacyjnych Straży Granicznej, na bazie strażnicy utworzono w Darłowie graniczną placówkę kontrolną SG z zadaniami kompetencji dotychczasowych GPK i strażnic[19]. W związku z tym dla nowego GPK rozszerzono teren działalności w skład, którego weszły: Miasto i Gmina Darłowo, Gmina Malechowo, Gmina Mielno, Miasto i Gmina Sianów, Miasto Koszalin, Gmina Będzino, Gmina Biesiekierz. Natomiast Miasto i Gmina Sławno i Gmina Postomino weszły w skład rejonu służbowej odpowiedzialności granicznej placówki kontrolnej SG w Ustce[20].
23 sierpnia 2005 dokonano zmian nazw, Graniczną Placówkę Kontrolną Straży Granicznej na Placówka Straży Granicznej w Darłowie[e]. Zasięg terytorialny placówki SG w Darłowie nie zmienił się[21], tj. ochraniała granicę w przejściu granicznym Darłowo i poza nim na terenie gmin; Darłowo, Mielno, Będzino poszerzono o teren strefy nadgranicznej na głębokość gmin Malechowo, Sianów, Biesiekierz i miasta Koszalin[20].
21 maja 2012 Placówka Straży Granicznej w Darłowie z rąk kontradmirała Piotra Stockiego, komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku otrzymała proporzec[22].
Zarządzeniem nr 80 Komendanta Głównego Straży Granicznej zmianie uległa struktura organizacyjna Morskiego Oddziału Straży Granicznej i 28 lutego 2015 została zlikwidowana Placówka SG w Darłowie, a w jej miejsce od 1 marca 2015 utworzona Grupa Zamiejscowa w Darłowie Placówki Straży Granicznej w Kołobrzegu[23]. Uroczystości w Darłowie zbiegły się z odznaczeniem Placówki SG w Darłowie Złotą Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego, którą do żegnanego proporca placówki przypiął Wicemarszałek Województwa Zachodniopomorskiego Tomasz Sobieraj[24].
Ochrona granicy
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_01.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_01.jpg)
Dopiero w kwietniu 1946 strażnica zaczęła przyjmować pod ochronę wybrzeże morskie. Jeszcze w czerwcu 1946 strażnica pełniła służbę na swoim odcinku z wyjątkiem portu w Darłowie[25].
W pierwszej połowie lat 60. POWT WOP posiadały na swoim wyposażeniu stacje r./lok. polskiej konstrukcji (początkowo t. RO–231 a następnie RN–231), a także lunety i środki łączności przewodowej. Na odcinku od Dziwnowa do Ustki wieże obserwacyjne były konstrukcji stalowej[26].
Strażnica WOP Darłowo w 1969 miała na swoim odcinku 3 POWT WOP wykorzystywane do ochrony granicy państwowej[f].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_11.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_11.jpg)
Wykaz punktów obserwacji wzrokowo-technicznej[g] na odcinku strażnicy WOP Darłowo wg stanu z 1990[h]:
- POWT nr 25 Dąbkowice (bliski dozór – 4 Mm)[i]
- POWT nr 26 Żukowo Morskie (bliski dozór – 4 Mm)
- POWT nr 27 Darłówko (bliski/daleki dozór – 16 Mm)[j].
Podległe przejście graniczne
[edytuj | edytuj kod]- Straż Graniczna:
- (Stan na dzień 1 sierpnia 2011)
Wydarzenia
[edytuj | edytuj kod]- 1976 – 14 września o godz. 1:45 służba pełniona na POWT–24 strażnicy WOP Darłowo wykryła na morzu odbijający od brzegu nierozpoznany cel. Wysłany kuter rozpoznawczy WOP o godz. 2:17 na wysokości miejscowości Dąbki, w odległości 1,5 Mm od brzegu zatrzymał na kajaku z silnikiem przyczepnym i żaglem ob. byłej NRD. Ww. usiłował dokonać przekroczenia morskiej granicy wbrew przepisom, z zamiarem udania się na Bornholm, a następnie dalej do RFN[28].
Terytorialny zasięg działania
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_10.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_10.jpg)
- Strażnicą WOP Jarosławiec: przebiegała wzdłuż suchego zwykle kanału łączącego jezioro Kopań z Morzem Bałtyckim, ...
- Straż Graniczna:
Placówka SG w Darłowie ochrania odcinek morskiej granicy państwowej i obejmował obszar brzegu morza terytorialnego na odcinku powiatu koszalińskiego i sławieńskiego[27] .
- W strefie nadgranicznej linia rozgraniczenia z:
- Placówką Straży Granicznej w Kołobrzegu: granicami gmin Ustronie Morskie, Dygowo i Karlino oraz Będzino i Biesiekierz[27]
- Pomorskim Dywizjonem Straży Granicznej w Świnoujściu: wzdłuż brzegu morza terytorialnego na odcinku powiatu koszalińskiego gmin Darłowo i Postomino do południka 16°30’00” długości geograficznej wschodniej[27]
- Kaszubskim Dywizjonem Straży Granicznej w Gdańsku: wzdłuż brzegu morza terytorialnego na odcinku gminy Postomino od południka 16°30’00” długości geograficznej wschodniej do granicy powiatów sławieńskigo oraz słupskiego[27]
- Placówką Straży Granicznej w Ustce: granicami gmin Postomino oraz Ustka i Słupsk[27] .
- Poza strefą nadgraniczną: z powiatu koszalińskiego gminy: Bobolice, Polanów, Świeszyno, Manowo[27] .
- (Stan na dzień 1 sierpnia 2011)
- W zakresie odprawy granicznej na lotniskach:
- Terytorialny zasięg działania placówki Straży Granicznej w Darłowie obejmował: województwo zachodniopomorskie – powiaty: sławieński, koszaliński, oraz Koszalin[29] .
- (Stan na dzień 1 lutego 2012)
Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_18.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_18.jpg)
- 84 strażnica WOP Ewentin ⇔ 86 strażnica WOP Rutzenhagen − 1946
- 84 strażnica OP Łazy ⇔ 86 strażnica OP Jarosławiec (Jershof) − 1949
- 81 strażnica WOP Łazy ⇔ 83 strażnica WOP Jarosławiec − 15.03.1954
- 8 strażnica WOP Łazy kat. II ⇔ 10 strażnica WOP Jarosławiec kat. I − 1956
- 10 strażnica WOP Łazy kat. IV ⇔ 8 strażnica WOP Jarosławiec kat. III − 1.01.1960
- 10 strażnica WOP Mielno nadmorska kat. I ⇔ 8 strażnica WOP Jarosławiec nadmorska kat. II − 1.01.1964
- Straż Graniczna:
- Strażnica SG w Mielnie ⇔ Strażnica SG w Jarosławcu − 16.05.1991[15]
- Placówka SG w Kołobrzegu ⇔ Placówka SG w Ustce – 2011[27] .
Komendanci/dowódcy granicznej jednostki organizacyjnej
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_16.jpg/240px-Border_Protection_Forces_in_Dar%C5%82owo%2C_1949_16.jpg)
- por. Leopold Podgórski[3]
- ppor. Eugeniusz Klimowicz (był w 10.1946)[k]
- por. Molenda (od 1956)[30]
- por. Marek Moroń 1986[31]
- Dowódcy strażnicy WOP[32]:
- por. Piotr Grafowski (1950–1956)
- kpt. Eugeniusz Molenda (1956–1969)
- kpt. Wacław Nowak (1969–1971)
- kpt. Jerzy Lubiatowski (1971–1975)
- kpt. Marian Oleszkiewicz (1975–1980)
- por. Krzysztof Golan (1980–1984)
- kpt. Marek Moroń (1984–1991)
- Komendanci strażnicy SG:
- kpt. SG Marek Moroń (1991–1994)[33]
- kpt. SG Robert Biliński (2000–2002)
- Kierownik ZOWT w Darłowie:
- kpt. SG Waldemar Parus (1994–1996)
- Komendant GPK SG:
- por. SG Mikołaj Kaczanowicz (2002–2005)
- Komendant placówki SG:
- por. SG/ppłk SG[34] Mikołaj Kaczanowicz (2005–28.02.2015)
- Kierownik Grupy Zamiejscowej z siedzibą w Darłowie PSG w Kołobrzegu:
- ppłk SG Mikołaj Kaczanowicz (01.03.2015–31.01.2016)[35].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Od 1991 strażnica Straży Granicznej.
- ↑ Rozkaz dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 04 z 22 lutego1954[7].
- ↑ Morski Oddział Straży Granicznej przeformowano na nowy etat. Zorganizowano go na bazie istniejącego już oddziału oraz sił i środków rozformowanych oddziałów SG: Kaszubskiego w Gdańsku i Bałtyckiego w Koszalinie oraz części Pomorskiego w Szczecinie.
- ↑ Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13.12.2002.
- ↑ W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
- ↑ AMW w Gdyni, Akta DMBOP, sygn. nr 3541/75, t. 120, Zał. nr 1 do Instrukcji o współdziałaniu MW z WOP z 1969 (Bieniecki 2011 ↓, s. 116 cz. III).
- ↑ Każdy POWT posiadał 2 stanowiska bojowe, na których pełniono służbę: SB-1 i SB-2. Pierwsze z nich wyposażone w aparaturę r./lok. było stanowiskiem obserwacji technicznej. Z drugiego stanowiska bojowego, znajdującego się na wieży o wysokości ok. 18 m, w ciągu dnia prowadzono obserwację wzrokową za pomocą lunety lub lornetki (Bieniecki 2011 ↓, s. 105 cz. III). Do pełnienia służby na POWT WOP kierowano żołnierzy służby zasadniczej po przeszkoleniu w Ośrodku Szkolenia Podoficerów i Młodszych Specjalistów BBWOP w Koszalinie (Bieniecki 2011 ↓, s. 107 cz. III).
- ↑ Biblioteka MOSG w Gdańsku, Przepisy o pływaniu i postoju okrętów Marynarki Wojennej (wydawnictwo DMW), Gdynia 1972, s. 52–53; oraz ASG w Szczecinie, Akta DWOP, sygn. nr 2884, t. 251, Opracowanie DWOP z 12.10.1990 r., s. 1 (Bieniecki 2011 ↓, s. 117 cz. III).
- ↑ Wyposażone w radary nowej generacji t. ORS–754 pracujące w zakresie 4 Mm (Bieniecki 2011 ↓, s. 106 cz. III).
- ↑ Wyposażone w radary t. ORS–754, które pracowały na podstawowym zakresie 16 Mm (Bieniecki 2011 ↓, s. 106 cz. III).
- ↑ Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 061 z 20.10.1946 (Rozkazy personalne D WOP ↓ ).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Skorek 1997 ↓, s. 27.
- ↑ Placówka SG w Darłowie. strazgraniczna.pl, 2009-02-06. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ a b Skorek 1997 ↓, s. 29.
- ↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
- ↑ Historia KBWOP ↓, s. 5.
- ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 207.
- ↑ Historia BBWOP ↓.
- ↑ Dyslokacja jednostek WOP 1954 ↓, k.9.
- ↑ Historia BBWOP ↓, s. 106.
- ↑ Wykaz dyslokacyjny 1957 ↓, k.194.
- ↑ Historia BBWOP ↓, s. 114.
- ↑ a b Wykazy dyslokacyjne WOP ↓.
- ↑ Jarosław Gacek: Wojska Ochrony Pogranicza w Koszalinie w latach 1945–1991. emeryci-sg.org.pl. [dostęp 2019-05-05]. (pol.).
- ↑ a b Łach 2013 ↓, s. 295.
- ↑ muzeumsg ↓.
- ↑ a b Kaczanowicz 2006 ↓, s. 146.
- ↑ Kaczanowicz 2006 ↓, s. 150.
- ↑ a b Goryński 2011 ↓, s. 161.
- ↑ a b Kaczanowicz 2006 ↓, s. 151.
- ↑ Kaczanowicz 2006 ↓, s. 146–147.
- ↑ Tomasz Turczyn: Darłowo Straż Graniczna. Placówka SG w Darłowie otrzymała proporzec. slawno.naszemiasto.pl, 2012-05-21. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ Tomasz Turczyn: Darłowo: Redukcja etatów Straży Granicznej. slawno.naszemiasto.pl, 2015-01-09. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ Morski Oddział Straży Granicznej w nowej strukturze. strazgraniczna.pl, 2015-03-02. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 329.
- ↑ Bieniecki 2011 ↓, s. 81 cz. I.
- ↑ a b c d e f g h Wykaz placówek Straży Granicznej ↓.
- ↑ Bieniecki 2011 ↓, s. 81 cz. II.
- ↑ Zarządzenie nr 9 KGSG z 31.01.2012. ↓.
- ↑ Historia BBWOP ↓, s. 95–108.
- ↑ Sawicki 1986 ↓, s. 11.
- ↑ Kaczanowicz 2006 ↓, s. 151–152.
- ↑ Rymaszewski 2002 ↓, s. 50–52.
- ↑ Tomasz Turczyn: Darłowo: Święto Straży Granicznej [ZDJĘCIA]. slawno.naszemiasto.pl, 2014-05-20. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ L. Walkiewicz: Pożegnanie z mundurem szefa Straży Granicznej. bursztynowewybrzeze.pl, 2016-02-01. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
- Grzegorz Goryński: Morski Oddział Straży Granicznej im. płk. Karola Bacza w Gdańsku. W: Leszek Elas [patronat]: Straż Graniczna w dwudziestoleciu 1991–2011. Materiały poseminaryjne – Tom II. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2011. ISBN 978-83-909484-4-7.
- Julian Rymaszewski. Wpływ zmieniających się celów i metod szkolenia na ewolucję struktur organizacyjnych. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/02, 2002. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505.
- Andrzej Skorek. Zabezpieczenie wybrzeża środkowego po II wojnie światowej. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/97, 1997. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505.
- ASGran. Historia Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Gdańsk 1965.
- ASGran. Historia Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1960. Koszalin 1961.
- Janusz Sawicki. W cieniu morza. „„GRANICA” Pismo Wojsk Ochrony Pogranicza”. 39(1892), s. 11, 1986-09-28. ISSN 0324-928X.
- Mikołaj Kaczanowicz: 60–lecie ochrony granicy morskiej przez graniczne jednostki organizacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza i Straży Granicznej na terenie służbowej odpowiedzialności Placówki Straży Granicznej w Darłowie. W: Biuletyn 1/2006. T. Z historii ochrony granic. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2006, s. 127–152. ISSN 1492-2505. (pol.).
- Ireneusz Bieniecki. Obserwacja i radiolokacyjny dozór Wojsk Ochrony Pogranicza na polskim wybrzeżu morskim w latach 1960–1991 (powstanie – rozwój – organizacja). Część I – lata 60., Część II – lata 70., Część III – lata 80. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. Cz. I, Cz. II, Cz. III 1–2/12, 2011. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1429-2505.
- Wykaz placówek i dywizjonów Straży Granicznej oraz ich terytorialny zasięg działania
- Tadeusz Gruchalla: Straż Graniczna od 1991 – Morski Oddział Straży Granicznej. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.pl. [dostęp 2019-06-15]. (pol.).
- Zarządzenie Nr 9 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 stycznia 2012 zmieniające zarządzenie w sprawie utworzenia placówek i dywizjonów Straży Granicznej [...]. sip.lex.pl. [dostęp 2019-06-16]. (pol.).
- Archiwum Straży Granicznej, sygn. 217/143 k. 120–121. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
- Archiwum Straży Granicznej. Rozkazy personalne dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza.
- Archiwum Straży Granicznej. Wykazy dyslokacyjne jednostek i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza.
- Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957.
- Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954.