Kompania graniczna KOP „Turylcze” – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Kompania_KOP_w_Turylczu_-_przem%C3%B3wienie_dow%C3%B3dcy_NAC_1794-2.jpg/240px-Kompania_KOP_w_Turylczu_-_przem%C3%B3wienie_dow%C3%B3dcy_NAC_1794-2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Kompania_KOP_w_Turylczu_-_fotografia_grupowa_NAC_1794-1.jpg/240px-Kompania_KOP_w_Turylczu_-_fotografia_grupowa_NAC_1794-1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Kompania_KOP_w_Turylczu_-_strzelcy_przem%C3%B3wienie_NAC_1-W-1794-3.jpg/240px-Kompania_KOP_w_Turylczu_-_strzelcy_przem%C3%B3wienie_NAC_1-W-1794-3.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Kompania_KOP_w_Turylczu_-_defilada_NAC_1-W-1794-4.jpg/240px-Kompania_KOP_w_Turylczu_-_defilada_NAC_1-W-1794-4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Kompania_KOP_Turylcze_w_1934.png/250px-Kompania_KOP_Turylcze_w_1934.png)
Kompania graniczna KOP „Turylcze” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 sformowano 14 batalion graniczny [1], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP.
W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 80 żołnierzy służby zasadniczej[b].
W 1939 2 kompania graniczna KOP „Turylcze” podlegała dowódcy batalionu KOP „Borszczów”[3].
Służba graniczna
[edytuj | edytuj kod]Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[4]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[5]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Puklaki” i „Załucze” z komendantury „Huków”[6] .
Kompanie sąsiednie:
- 2 kompania graniczna KOP „Skała” ⇔ 3 kompania graniczna KOP „Kudryńce” – 1928[7], 1929[8], 1931[6] , 1932[9], 1934[10], 1938[11]
Działania kompanii we wrześniu 1939
[edytuj | edytuj kod]17 września 1939 na batalion KOP „Borszczów” kpt. Krakowskiego, strzegący granicy polsko-radzieckiej i polsko-rumuńskiej uderzyły główne siły 5 Korpusu Kawalerii komdiwa Ganina, 13 Korpusu Strzeleckiego komdiwa Nikołaja Kiriłłowa, część sił 25 Korpusu Pancernego komdiwa Riepina i 23 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD[12].
Strażnice 2 kompanii granicznej „Turylcze” atakowane były przez oddziały 99 Dywizji Strzeleckiej płk. Nikołaja Diemientjewa. Po krótkotrwałej walce zaczęły wycofywać się w kierunku Uścieczka nad Dniestrem[12].
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934[7][8][9][10][c]
- strażnica KOP „Puklaki”[d][e]
- strażnica KOP „Wierzbówka”[f]
- strażnica KOP „Załucze”[g]
- strażnica KOP „Niwra”[h]
Strażnice kompanii w 1931 i 1938[6][11]
Organizacja kompanii 17 września 1939[13]:
- dowództwo kompanii
- pluton odwodowy
- 1 strażnica KOP „Puklaki”
- 2 strażnica KOP „Załucze”
- 3 strażnica KOP „Nirwa”
Dowódcy kompanii
[edytuj | edytuj kod]- wz por. Adam Królokowski (23 lipca 1930 –)
- wz. Rudolf Weber (– 10 kwietnia 1931[14] )
- kpt. Heliodor Przeorski (10 kwietnia 1931[14] –)
- kpt. Michał Burghart (był 1 stycznia 1934)[14]
- por. Rudolf Tadeusz Weber (7 kwietnia 1934[14] – )
- kpt. dypl. Franciszek Buczek (30 września 1934[14] – )
- kpt. Sławomir Nakielski[i] (- 1939)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ wieś Turylcze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
- ↑ Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza [2].
- ↑ W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993, odnoszą się do stanu sprzed 1937 → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Puklaki”, „Wierzbówka”, „Załucze”, „Niura” → Szubański 1993 ↓, s. 278
- ↑ W dokumentach występuje też pod nazwą Puklaki-Podfilipie → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928, Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929 i Szkice dyslokacyjne ↓
- ↑ wieś Puklaki, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
- ↑ wieś Wierzbówka, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
- ↑ wieś Załucze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
- ↑ wieś Niwra, gmina Germakówka, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
- ↑ Nieżychowski Tadeusz Kazimierz Józef, mjr piech., w KOP od 1937. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Turylcze”. We wrześniu 1939 dca 9 kompanii piechoty III baonu 163 pułku piechoty. Po zakończeniu kampanii wrześniowej przedostał się na zachód. W PSZ, m.in. zastępca dowódcy 3 pułku artylerii przeciwpancernej[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Prochwicz i 3/1994 ↓, s. 152.
- ↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 369.
- ↑ Szubański 2000 ↓, s. 90.
- ↑ Falkiewicz 1925 ↓, s. 3-4.
- ↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 312-314.
- ↑ a b c Szkice dyslokacyjne ↓.
- ↑ a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928.
- ↑ a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929.
- ↑ a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 39/1932.
- ↑ a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 59/1934.
- ↑ a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 90/1938.
- ↑ a b Prochwicz 2003 ↓, s. 216.
- ↑ Prochwicz 2003 ↓, s. 315.
- ↑ a b c d e Obsada oficerska bg „Borszczów” ↓.
- ↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 736.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. 1925. [dostęp 2016-01-30].
- Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa–Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 8388067488.
- Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
- Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182.
- Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182.
- Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP-u. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 3 (184), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281.
- Wykaz zmian stanu oficerów batalionu granicznego KOP „Borszczów” w latach 1928–1935 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Komunikaty dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza z lat 1927 (z uzupełnieniami i poprawkami), 1928, 1932, 1934 (z uzupełnieniami i poprawkami) i 1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Szkice dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza i podległych jednostek w latach 1927–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.