XXI wiek – Wikipedia, wolna encyklopedia
XX wiek ~ XXI wiek ~ XXII wiek
Lata 2000. • Lata 2010. • Lata 2020. • Lata 2030. • Lata 2040. • Lata 2050. • Lata 2060. • Lata 2070. • Lata 2080. • Lata 2090.
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038
XXI wiek – obecny wiek naszej ery, pierwszy wiek trzeciego tysiąclecia według kalendarza gregoriańskiego. XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku (wbrew częstemu mniemaniu i uroczystej oprawie nadejścia roku 2000) i zakończy się 31 grudnia 2100 roku[1][2].
Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych, XXI wiek niekoniecznie rozpoczął się w 2001 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1989 lub 1991 rok. W niektórych najnowszych opracowaniach za początek nowego wieku (lub nawet epoki) uznaje się też niekiedy 11 września 2001 roku. Wspomniane daty są na razie propozycjami i nie przeniknęły jeszcze na stałe do ogólnie przyjętej periodyzacji historii[3].
Ważniejsze wydarzenia
[edytuj | edytuj kod]2001
[edytuj | edytuj kod]- 15 stycznia: Powstanie Wikipedii.
- 20 stycznia: Zaprzysiężenie George W. Busha na prezydenta USA.
- 23 marca: Spalenie stacji orbitalnej Mir w atmosferze ziemskiej.
- 1 kwietnia: Pierwszy nowożytny kraj, Holandia, zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.
- 28 kwietnia: Lot Dennisa Tito na MSK za 20 mln $, pierwszy turystyczny lot w kosmos.
- 11 września: Zamach terrorystyczny na World Trade Center i Pentagon (2973 ofiary).
- 7 października: Rozpoczęcie wojny w Afganistanie przez NATO w celu obalenia rządów Talibów.
- 26 października: Uchwalenie ustawy Patriot Act w Stanach Zjednoczonych.
- 12 listopada: Katastrofa lotu American Airlines 587 w Nowym Jorku (265 ofiar).
2002
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Wprowadzenie waluty euro do obiegu w 11 państwach Unii Europejskiej (w Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburgu, Niemczech, Portugalii, i Włoszech) oraz w 3 innych państwach (w Monako, San Marino i Watykanie).
- 30 stycznia: Powrót sondy 2001 Mars Odyssey na orbitę Marsa.
- 20 maja: Uzyskanie niepodległości przez Timor Wschodni.
- 9 lipca: Powołanie Unii Afrykańskiej.
- 12 października: Zamach terrorystyczny na Bali (202 ofiary).
- 23-26 października: Atak na moskiewski teatr na Dubrowce (173 ofiary).
- 10 września: Wstąpienie Szwajcarii do ONZ.
2003
[edytuj | edytuj kod]- 1 lutego:
- Katastrofa promu Columbia (7 ofiar).
- Wejście w życie traktatu nicejskiego.
- 4 lutego: Koniec Jugosławii – stworzenie luźnego związku dwóch republik przez Serbię i Czarnogórę.
- 20 marca: Rozpoczęcie drugiej wojny w Zatoce Perskiej przez Stany Zjednoczone.
- 22 marca: Bombardowanie Bagdadu przez siły ONZ.
- 29 marca: Początek epidemii SARS na Dalekim Wschodzie (774 ofiary).
- 9 kwietnia: Obalenie rządów Saddama Husajna, zajęcie Bagdadu przez wojska amerykańskie.
- sierpień: Upały w zachodniej Europie (52 000 ofiar).
- 15 października: Pierwszy chiński załogowy lot kosmiczny – Shenzhou 5.
- 21 października: Odkrycie Eris – największej znanej planety karłowatej.
- 22 października: Ostatni lot naddźwiękowego samolotu Concorde.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi w irańskim mieście Bam (magnituda 6,6; 26271 ofiar).
2004
[edytuj | edytuj kod]- 4 stycznia: Lądowanie sondy Mars Exploration Rover na Marsie.
- 26 lutego: Katastrofa lotnicza nad Bośnią i Hercegowiną, w której zginął prezydent Macedonii Boris Trajkowski (9 ofiar).
- 11 marca: Zamachy na pociągi w Madrycie (191 ofiar).
- 1 maja: Dołączenie Polski, Czech, Słowenii, Słowacji, Węgier, Litwy, Łotwy, Estonii, Cypru i Malty do Unii Europejskiej.
- 9 maja: Śmierć Achmata Kadyrowa w wyniku zamachu dokonanego przez czeczeńskich separatystów.
- 29 października: Podpisanie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który nie został ratyfikowany przez wszystkie państwa UE.
- 22 listopada: Wybuch pomarańczowej rewolucji na Ukrainie, przejęcie władzy przez opozycję.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim (magnituda 9,1; 230 000 ofiar).
2005
[edytuj | edytuj kod]- 14 stycznia: Lądowanie sondy Cassini-Huygens na powierzchni Tytana.
- 14 lutego: Założenie serwisu YouTube.
- 16 lutego: Wejście w życie Protokołu z Kioto.
- 2 kwietnia: Śmierć papieża Jana Pawła II.
- 19 kwietnia: Wybór Josepha Ratzingera na papieża.
- 4 lipca: Osiągnięcie komety Tempel 1 przez sondę Deep Impact.
- 7 lipca: Zamachy na metro w Londynie (56 ofiar).
- 28 sierpnia: Huragan Katrina (1836 ofiar).
- 7 listopada: Przeniesienie stolicy Mjanmy z Rangunu do Naypyidaw.
- 22 listopada: Angela Merkel została pierwszą kobietą na stanowisku Kanclerza Niemiec.
2006
[edytuj | edytuj kod]- 19 stycznia: Rozpoczęcie misji przez sondę New Horizons.
- 10 marca: Wejście sondy Mars Reconnaissance Orbiter na orbitę Marsa.
- 11 kwietnia: Dołączenie Iranu do „państw atomowych na świecie”.
- 3 czerwca: Uzyskanie niepodległości przez Czarnogórę i jej wejście do ONZ.
- 12 lipca-14 sierpnia: II wojna libańska pomiędzy Izraelem a Hezbollahem.
- 24 sierpnia: Zdegradowanie Plutona do rangi planety karłowatej przez IAU.
- 9 października: Pierwszy udany północnokoreański test nuklearny.
- 23 listopada: Otrucie Aleksandra Litwinienko.
- 21 grudnia: Początek Wojny w Somalii pomiędzy islamistami z Unii Trybunałów Islamskich a Somalią wspieraną przez Etiopię.
- 30 grudnia: Stracenie Saddama Husajna.
2007
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Dołączenie Rumunii i Bułgarii do Unii Europejskiej. Przyjęcie euro przez Słowenię.
- lipiec: Początek kryzysu finansowego.
- 13 grudnia: Podpisanie traktatu lizbońskiego.
2008
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Cypr i Maltę.
- 17 lutego: Ogłoszenie niepodległości przez Kosowo.
- 10 marca: Zamieszki na tle politycznym w Tybecie.
- 12 maja: Trzęsienie ziemi w prowincji Syczuan w Chinach (magnituda 8,0; 69181 ofiar).
- 7-16 sierpnia: Wojna w Osetii Południowej.
- 25 sierpnia: Uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji przez Rosję.
- 10 września: Uruchomienie Wielkiego Zderzacza Hadronów we Francji i w Szwajcarii.
- 15 września: Upadłość banku Lehman Brothers.
- 4 listopada: Wybór Baracka Obamy na prezydenta USA.
- 27 grudnia 2008 – 18 stycznia 2009: operacja Płynny Ołów – operacja militarna w Strefie Gazy przeprowadzona przez Izrael w celu likwidacji członków i zniszczenia infrastruktury Hamasu (około 1400 ofiar).
2009
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Słowację.
- 24 stycznia: Dymisja rządu Geira Haarde po protestach przeciwko kryzysowi finansowemu na Islandii.
- 1 czerwca: Katastrofa lotu Air France 447 na Oceanie Atlantyckim (228 ofiar).
- 11 czerwca 2009 – 10 sierpnia 2010: Pandemia grypy A/H1N1 (około 200 000 ofiar).
- 12 czerwca: Początek zamieszek po wyborach prezydenckich w Iranie.
- 25 czerwca: Śmierć piosenkarza Michaela Jacksona.
- 16 sierpnia: Ukończenie budowy najwyższego budynku na Ziemi – Burdż Chalifa (828 m).
- 16 sierpnia: Ustanowienie rekordu świata w biegu na 100 metrów przez Usaina Bolta na MŚ w Berlinie (9,58 s).
- 18 grudnia: Premiera filmu Avatar – najbardziej dochodowej produkcji w historii kina.
2010
[edytuj | edytuj kod]- 12 stycznia: Trzęsienie ziemi na Haiti (magnituda 7,0; 316 000 ofiar).
- 10 kwietnia: Katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku, śmierć Prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego i całej towarzyszącej mu polskiej delegacji (96 ofiar).
- 5 maja: Początek protestów w Grecji z powodu kryzysu finansowego.
- 3 czerwca: Początek eksperymentu Mars-500.
- 27 czerwca: Pierwsza udana transplantacja całej twarzy.
- 15 lipca: Wyciek ropy na Zatoce Meksykańskiej.
- 13 października: Akcja ratownicza 33 górników zasypanych w kopalni w Chile.
- 28 listopada: Ujawnienie depesz amerykańskiej dyplomacji przez WikiLeaks.
- 17 grudnia: Początek protestów w krajach arabskich przeciwko dyktatorskim władzom.
2011
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Estonię.
- 14 stycznia: Odsunięcie od władzy Zajna al-Abidina ibn Alego w wyniku rewolucji w Tunezji.
- 11 lutego: Obalenie Husniego Mubaraka w Egipcie w wyniku rewolucji w Egipcie.
- 15 lutego-23 października: Wojna domowa w Libii.
- 20 października: Obalenie i zabicie Mu’ammara al-Kaddafiego.
- 11 marca: Fala tsunami i trzęsienia ziemi na terenie Japonii (magnituda 9,0; 15 891 ofiar).
- 11 marca: Katastrofa elektrowni jądrowej Fukushima I.
- 15 marca: Początek wojny domowej w Syrii.
- 19 kwietnia: Rezygnacja Fidela Castro z funkcji I sekretarza Komunistycznej Partii Kuby.
- 2 maja: Zabicie Osamy bin Ladina w miejscowości Abbottabad w Pakistanie.
- 9 lipca: Proklamacja niepodległości Sudanu Południowego w wyniku II wojny domowej w Sudanie.
- 21 lipca: Ostatni lot wahadłowca (Atlantis).
- 22 lipca: Zamachy w Oslo i na wyspie Utøya (76 ofiar).
- lipiec-sierpień: Głód na Półwyspie Somalijskim (około 300 000 ofiar).
- 17 września: Początek demonstracji Okupuj Wall Street w Nowym Jorku.
- 31 października: Urodziny siedmiomiliardowego człowieka na Ziemi.
- 17 grudnia: Śmierć Kim Dzong Ila i przejęcie władzy przez Kim Dzong Una w Korei Północnej.
2012
[edytuj | edytuj kod]- 13 stycznia: Katastrofa statku Costa Concordia (32 ofiary)
- 17 stycznia: Wybuch wojny domowej w Mali.
- 24 stycznia: Protesty przeciwko ACTA.
- 28 czerwca: Zaprezentowanie na łamach Science metody inżynierii genetycznej CRISPR/Cas.
- 4 lipca: Ogłoszenie odkrycia Bozonu Higgsa.
- 6 sierpnia: Lądowanie łazika Curiosity na Marsie.
- 29 listopada: Uzyskanie statusu nieczłonkowskiego państwa obserwatora ONZ przez Palestynę.
2013
[edytuj | edytuj kod]- 28 lutego: Abdykacja papieża Benedykta XVI.
- 15 lutego: Upadek meteorytu w Czelabińsku.
- 5 marca: Śmierć Hugo Cháveza.
- 13 marca: Wybór Jorge Mario Bergoglio na papieża.
- 1 lipca: Dołączenie Chorwacji do Unii Europejskiej.
- 3 lipca: Zamach stanu w Egipcie, obalenie prezydenta Muhammada Mursiego.
2014
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Łotwę.
- 22 lutego: Odsunięcie od władzy Wiktora Janukowycza na Ukrainie.
- 23 lutego: Początek kryzysu krymski, wybuch wojna w Donbasie.
- marzec: Wybuch epidemii gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (11 149 ofiar).
- 8 marca: Zaginięcie lotu Malaysia Airlines 370 nad Morzem Południowochińskim (239 ofiar)
- 18 marca: Aneksja Krymu do Rosji.
- 12 maja: Ogłoszenie niepodległości przez Doniecką i Ługańską Republiki Ludowe.
- 8 lipca: Początek konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
- 17 lipca: Zestrzelenie samolotu linii lotniczej Malaysia Airlines przez prorosyjskich separatystów na Ukrainie (298 ofiar).
- 29 czerwca: Ogłoszenie powstania kalifatu w Iraku i w Syrii pod nazwą Państwo Islamskie.
- 18 września: Referendum niepodległościowe w Szkocji – zwycięstwo przeciwników niepodległości (55,30%).
- 12 listopada: Lądowanie lądownika Philae na jądrze komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko.
2015
[edytuj | edytuj kod]- 2015: Kryzys migracyjny w Europie, masowy napływ migrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej do Europy.
- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Litwę.
- 3-8 stycznia: Masakra w Baga dokonana przez Boko Haram (12 000 ofiar).
- 7 stycznia: Zamach na redakcję Charlie Hebdo (12 ofiar).
- 27 lutego: Zabójstwo Borisa Niemcowa w centrum Moskwy.
- 24 marca: Katastrofa lotu Germanwings 9525 we francuskich Alpach. (150 ofiar).
- 14 lipca: Przelot sondy New Horizons obok Plutona.
- 13 listopada: Zamachy w Paryżu: ataki m.in. w teatrze Bataclan i w pobliżu Stade de France (129 ofiar).
- 24 listopada: Zestrzelenie rosyjskiego Su-24 przez siły tureckie na pograniczu turecko-syryjskim
2016
[edytuj | edytuj kod]- 11 lutego: Potwierdzenie istnienia fal grawitacyjnych.
- 12 lutego: Pierwsze w historii spotkanie papieża Franciszka i patriarchy Cyryla I na Kubie.
- 3 marca: Odkrycie galaktyki GN-z11 przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a – najodleglejszej, znanej galaktyki we wszechświecie.
- 22 marca: Zamachy w Brukseli: wybuchy w metrze i na lotnisku (34 ofiary).
- 3 kwietnia: Początek afery Panama Papers.
- 1 czerwca: Oddanie do użytku tunelu Gotthard-Basistunnel – najdłuższego tunelu na świecie.
- 23 czerwca: Referendum ws. wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej – 51,9% opowiedziało się za wyjściem, 48,1% przeciw.
- 8 listopada: Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych i wybór Donalda Trumpa na 45 Prezydenta Stanów Zjednoczonych.
- 25 listopada: Śmierć Fidela Castro.
2017
[edytuj | edytuj kod]- 20 stycznia: Zaprzysiężenie Donalda Trumpa na 45 prezydenta USA.
- 7 maja: Wybory prezydenckie we Francji – Emmanuel Macron wybrany Prezydentem Francji.
- 9 lipca: Wyzwolenie Mosulu przez siły rządowe Iraku z rąk Państwa Islamskiego.
- 24 września: Wybory parlamentarne w Niemczech – czwarta reelekcja Angeli Merkel na stanowisku Kanclerza Niemiec.
- 25 września: Referendum niepodległościowe w Kurdystanie.
- 1 października: Referendum w Katalonii w 2017 roku.
- 27 października: Proklamacja niepodległości przez parlament Katalonii. Reakcją Hiszpańskiego rządu było rozwiązanie parlamentu Katalonii.
- 14 listopada: Wskutek Zamachu stanu w Zimbabwe – Robert Mugabe oddaje władzę po 37 latach rządów dyktatorskich.
- 6 grudnia: Oficjalne uznanie przez Donalda Trumpa Jerozolimy za stolicę Izraela i wydanie polecenia Departamentowi Stanu rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady, na mocy uchwalonej ustawy o ambasadzie w Jerozolimie.
2018
[edytuj | edytuj kod]- 6 lutego: Pierwszy lot rakiety Falcon Heavy.
- 11 marca: Wprowadzenie poprawki do chińskiej konstytucji, która usuwa limity czasowe dla przewodniczących ChRL, co nadało Xi Jinpingowi status „Prezydenta za życia”.
- 11 kwietnia: Katastrofa lotnicza w Bufarik (257 ofiar).
- 19 kwietnia: Zaprzysiężenie Miguela Díaz-Canela na prezydenta Kuby, czyniąc go pierwszym prezydentem od 1959, który nie był spokrewniony z Fidelem Castro.
- 27 kwietnia: Na szczycie koreańskim w Panmundżom doszło do pieszego spotkania w historii przywódcy Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej z prezydentem Korei Południowej.
- 3 maja: ETA oficjalnie ogłosiła, że zakończyła swoją działalność.
- 25 maja: wejście w życie ogólnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2016 r. o ochronie danych (RODO).
- 8 czerwca – 10 lipca: Akcja ratunkowa w jaskini Tham Luang.
- 12 czerwca: Pierwsze spotkanie przywódców Stanów Zjednoczonych i Korei Północnej.
- 9 lipca: Oficjalne zakończenie wojny erytrejsko-etiopskiej.
- 17 lipca: podpisano partnerstwo gospodarcze między Unią Europejską a Japonią, które jest największą dotąd na świecie dwustronną umową o wolnym handlu, obejmującą prawie jedną trzecią światowego PKB.
- 17 listopada: początek protestów żółtych kamizelek we Francji.
- 15 grudnia: Odbył się sobór zjednoczeniowy, w którym wzięli udział przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego oraz Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, a także oddzielni przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego powołano Kościół Prawosławny Ukrainy, a na jego zwierzchnika wybrano biskupa Epifaniusza.
2019
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przelot sondy New Horizont obok obiektu (486958) Arrokoth.
- 3 stycznia: Lądowanie chińskiej sondy Chang’e 4, z łazikiem Yutu 2 po niewidocznej stronie Księżyca.
- 13 stycznia: Zamach nożownika podczas 27. finału WOŚP na prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, w wyniku którego zmarł następnego dnia. 18 stycznia została ogłoszona dwudniowa żałoba narodowa.
- 23 stycznia: Przez kryzys prezydencki w Wenezueli, lider opozycji Juan Guaidó, ogłosił się prezydentem, a poparcia mu udzieliły Stany Zjednoczone. Przez to dotychczasowy prezydent Wenezueli Nicolás Maduro zerwał stosunki z USA.
- 15 marca: Zamach na dwa meczety w Christchurch (51 ofiar).
- 10 kwietnia: Naukowcy pracujący w Teleskopie Horyzontu Zdarzeń opublikowali pierwszy historyczny obraz czarnej dziury, znajdującej się w centrum galaktyki M87.
- 15 kwietnia: Pożar katedry Notre-Dame w Paryżu.
- 30 kwietnia: Abdykacja cesarza Japonii, Akihito. Dzień później tron przejął jego syn – Naruhito.
- 27 października: Popełnienie samobójstwa przez przywódcę państwa Islamskiego, Abu Bakr al-Baghdadiego.
- 17 listopada: Pierwsze odnotowane zachorowania na COVID-19.
- 11 grudnia: Ogłoszenie wyników referendum niepodległościowego na wyspie Bougainville, gdzie większość mieszkańców zagłosowała za niepodległością.
- 18 grudnia: Impeachment Donalda Trumpa.
2020
[edytuj | edytuj kod]- 3 stycznia: Przez atak rakietowy USA na lotnisko w Bagdadzie zginął irański generał Ghasem Solejmani.
- 8 stycznia: Iran zaatakował rakietami bazy wojsk USA w Iraku. Tego samego dnia doszło do omyłkowego zestrzelenia ukraińskiego samolotu pasażerskiego Boeing 737-800 przez irańskie wojska lotnicze, w wyniku czego zginęło 179 osób.
- 31 stycznia: Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej.
- 7 lutego: Przywódca Al-Ka’idy Półwyspu Arabskiego, Kasim al-Rajmi, został zabity przez wojsko amerykańskie.
- 10 lutego: Wystrzelono sondę Solar Orbiter, której celem jest zbadanie z bliska Słońca i dotarcie do jego biegunów.
- 29 lutego: Podpisanie przez USA i Talibów trakt pokojowy w Dosze, w myśli którego wojska NATO muszą się wycofać z Afganistanu.
- 11 marca: Oficjalny początek pandemii COVID-19.
- 27 marca: Macedonia Północna przystąpiła do NATO.
- 19 – 26 kwietnia: Pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym, który strawił ok. 9,5% powierzchni. Z pożarem walczyło ponad 2 tys. strażaków, a przyczyną było podpalenie.
- 5 maja: Wystrzelono chińską rakietę Długi Marsz-5B, która ma posłużyć do wyniesienie modułów chińskiej bazy kosmicznej.
- 25 maja: Śmierć George’a Floyda, który zginął podczas interwencji policji. Jego śmierć wywołała masę zamieszek i demonstracji w USA wymierzonych przeciwko policji.
- 30 maja: Wystartowała misja SpaceX DM-2, która była pierwszym lotem załogowym z terenów USA od misji wahadłowca STS-135 w 2011 roku, oraz pierwszą misją załogową przeprowadzoną przy pomocy pojazdów partnerów komercyjnych. Następnego dnia kapsuła Dragon przycumowała do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
- 18 lipca: Pożar katedry św. Piotra i Pawła w Nantes.
- 4 sierpnia: Eksplozja saletry w Bejrucie (135 zmarłych, ok. 5 tysięcy rannych).
- 9 sierpnia: Wybory prezydenckie na Białorusi wygrał Alaksandr Łukaszenka, co wywołało falę protestów.
- 10 sierpnia: Otrucie Aleksieja Nawalnego.
- 27 września – 10 listopada: Odmrożenie konfliktu w Górskim Karabachu.
- 4 października: Referendum niepodległościowe w Nowej Kaledonii. 53,26% głosujących odrzuciło niepodległość, przy frekwencji 85,69%.
- 5 października: Wybuch protestów w Kirgistanie, spowodowanych przez sfałszowane wybory parlamentarne. Skutkiem protestów była rezygnacja Sooronbaja Dżeenbekowa ze stanowiska prezydenta Kirgistanu.
- 22 października: Uznanie przez Polski Trybunał Konstytucyjny, że przesłanka embriopatologiczna przerwania ciąży jest niezgodna z konstytucją Polski, co spowodowało falę protestów.
2021
[edytuj | edytuj kod]- 6 stycznia: Szturm na Kapitol Stanów Zjednoczonych.
- 22 stycznia: Traktat o zakazie broni jądrowej wszedł w życie.
- 1 lutego: Doszło do przejęcia władzy w Mjanmie przez wojskowych.
- 18 lutego: Lądowanie bezzałogowej sondy Mars 2020 z łazikiem Perseverance i helikopterem Ingenuity na Marsie[4].
- 21 lipca: Odbył się lot Blue Orgin, który był pierwszym automatycznie sterowany cywilnym lotem suborbitalnym.
- 15 sierpnia: zdobycie Kabulu przez Talibów.
- 30 sierpnia: Wycofanie przez USA ostatnich oddziałów wojskowych z Afganistanu, kończąc tym samym wojnę.
- 2 września – 30 listopada: Wprowadzenie stanu wyjątkowego w Polsce na obszarze granicznym z Białorusią, związanego z kryzysem migracyjnym.
- 30 listopada: Barbados zerwał unię personalną z Wielką Brytanią stając się republiką.
- 12 grudnia: Przeprowadzono ostatnie z trzech zapewnionych przez porozumienie w Numei referendum w Nowej Kaledonii, z wynikiem 96,5% za pozostaniem we Francji.
- 25 grudnia: Wystrzelenie Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.
2022
[edytuj | edytuj kod]- 2 – 11 stycznia: Masowe protesty w Kazachstanie.
- 6 stycznia: Wkroczenie wojsk OUBZ na teren Kazachstanu w celu stabilizacji sytuacji na prośbę Kasyma-Żomarta Tokajewa.
- 10 stycznia: Pierwszy udany przeszczep serca świni do ciała człowieka. Pacjent z nowym sercem przeżył 2 miesiące[5].
- 23 – 24 stycznia: Udany zamach stanu w Burkinie Faso pod dowództwem Paul-Henriego Sandaogo Damiby przeciwko prezydentowi Rochowi Marca Christiana Kaboré'e.
- 21 lutego: Uznanie niepodległości przez Rosję Donieckiej, oraz Ługańskiej Republiki Ludowej.
- 24 lutego: Inwazja Rosji na Ukrainę.
- 15 marca - 14 listopada: Protesty na Sri Lance (10 ofiar).
- 29 marca: Podanie do publicznej wiadomości informacji o zbrodni w Buczy (ok. 50 ofiar wg ONZ).
- 9 maja: Podanie się do dymisji premiera Sri Lanki Mahinda Rajapaksa w wyniku trwających protestów.
- 12 maja: Drugie zdjęcie czarnej dziury wykonane przez Teleskop Horyzontu Zdarzeń i pierwsze zdjęcie Sagittariusa A*, centralnej czarnej dziury Drogi Mlecznej.
- 20 maja: Zakończenie oblężenia Mariupola zwycięstwem wojsk rosyjskich.
- 7 lipca: Premier Wielkiej Brytanii, Boris Johnson, złożył rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji.
- 8 lipca: Zastrzelenie Shinzō Abe, byłego premiera Japonii.
- 9 lipca: Szturm protestujących na pałac prezydencki na Sri Lance i zmuszenie prezydenta Gotabaya Rajapaksa do złożenia urzędu.
- 11 lipca: Pierwsze operacyjne zdjęcie wykonane przez kosmiczny teleskop Jamesa Webba.
- sierpień: Katastrofa ekologiczna na Odrze.
- 30 sierpnia: Śmierć Michaiła Gorbaczowa.
- 8 września: Śmierć Królowej Elżbiety II.
- 12 – 14 września: Starcia zbrojne na granicy armeńsko-azerskiej, w wyniku których Azerbejdżan zajął 10 km² terytorium Armenii (215 ofiar).
- 16 września: Wybuch krwawych protestów w Iranie po zabójstwie Mahsy Amini.
- 19 września: Przywrócenie nazwy stolicy Kazachstanu z Nursłutan na Astana.
- 27 września: Celowe uderzenie przez sondę DART w planetoidę Dimorphos, w celu zmiany jej trajektorii.
- 30 września: Aneksja obwodów ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego i chersońskiego przez Rosję.
- 30 września: Drugi udany zamach stanu w Burkinie Faso – Paul-Henri Sandaogo Damiba został usunięty przez Ibrahima Traore.
- 20 października: Liz Truss, premier Wielkiej Brytanii, złożyła rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji po 45 dniach urzędowania.
- 30 października: W drugiej turze wyborów w Brazylii wygrał Lula da Silva pokonując urzędującego prezydenta Jaira Bolsonaro..
- 15 listopada:
- Szacunkowo ludność na świecie przekroczyła 8 mld ludzi.
- Eksplozja rakiety na terenie Polski, w Przewodowie (2 ofiary śmiertelne).
- 16 listopada: Start misji Artemis 1.
- 31 grudnia: Śmierć emerytowanego papieża Benedykta XVI.
2023
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Chorwacja weszła w strefę Euro oraz Schengen[6]
- 7 stycznia: Początek masowych protestów przeciwko zmianom w sądownictwie w Izraelu
- 8 stycznia: Szturm na Kongres Narodowy w Brasílii[7]
- 18 stycznia: Katastrofa śmigłowca w Browarach. Zginęło 21 osób w tym większość nie związana z lotem. Wśród ofiar szef MSW Ukrainy Denys Monastyrski i dwóch innych z kierownictwa Ministerstwa SW[8]
- 6 lutego: Trzęsienie ziemi 7,8 w skali Richtera w środkowej Turcji i Syrii, w którym zginęło około 50 tys. osób[a][9]
- 17 marca: Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania prezydenta Rosji Władimira Putina, oskarżając go o odpowiedzialność za zbrodnie wojenne popełnione na Ukrainie[10]
- 4 kwietnia:
- Finlandia została 31. członkiem NATO[11][12]
- Donald Trump, były prezydent USA został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentacji biznesowej, co jest pierwszym takim przypadkiem w historii USA[13]
- 14 kwietnia: Start sondy Jupiter Icy Moon Explorer należącej do ESA w celu przeprowadzenia badań nad księżycami Jowisza – Europy, Kallisto i Ganimedesa[14].
- 15 kwietnia: Wybuch Rebelii RSF w Sudanie[15].
- 25 kwietnia: japoński lądownik Hakuto-R rozbił się o powierzchnię Księżyca[16].
- 5 maja: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła koniec globalnego zagrożenia zdrowia związanego z chorobą COVID-19, który w 2020 roku wywołał pandemię[17][18]
- 6 maja: Koronacja króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Karola III[19][20]
- 6 czerwca: Wysadzona została zapora wodna Kachowskiej Elektrowni Wodnej, przez co woda z zbiorniku Kachowskiego zalała okoliczne tereny wzdłuż dolnego brzegu Dniepru, w tym Chersoń[21]
- 8 czerwca: Pierwszy raz w historii Stanów Zjednoczonych przed federalnym aktem oskarżenia postawiono byłego prezydenta, Donalda Trumpa[22]
- 18 czerwca: Implozja łodzi podwodnej Titan (zginęło 5 osób)[23]
- 23-24 czerwca: Bunt Grupy Wagnera
- 26–28 lipca: Zamach stanu w Nigrze, w którym gwardia prezydencka obaliła prezydenta Mohameda Bazouma
- 23 sierpnia:
- Katastrofa Embraera Legacy 600 pod Kużenkinem, zginęło 10 osób, w tym Jewgienij Prigożyn[24]
- Indyjska sonda Chandrayaan-3 wylądowała na Księżycu[25]
- 30 sierpnia: zamach stanu w Gabonie wyniku którego władzę utracił dotychczasowy prezydent Alego Bongo Ondimbę[26].
- 2 września: wystrzelenie indyjskiego satelity Aditya-L1, którego celem jest obserwacja słońca[27]
- 4–12 września: Cyklon Daniel nawiedził Afrykę Północną i południowo-wschodnią Europę doprowadzając do zawalenia się dwóch tam w Dernie , przez co łącznie przez cyklon zginęło ok. 11,5 tys osób, a kolejne 10 tys zaginęło
- 19–20 września: III wojna o Górski Karabach między siłami Azerbejdżanu a Górskiego Karabachu, zakończona rozwiązaniem nieuznawanego państwa, co spowodowało Exodus Ormian z Górskiego Karabachu do Armenii[28].
- 7 października:
- Początek wojny Izraela z Hamasem
- Trzęsienie ziemi w Heracie o magnitudzie 6,3 (1482 ofiar)
- 15 października: Wybory parlamentarne[29] i referendum ogólnokrajowe w Polsce. W wyborach parlamentarnych najwięcej głosów zdobył komitet wyborczy Prawa i Sprawiedliwości 35,38%, jednak liczba uzyskanych mandatów (194) nie pozwoliło zdobyć większości umożliwiającej stworzenie samodzielnego rządu. Do Sejmu dostały się także komitety KO (30,70%), TD (14,40%), Lewica (8,61%) i KWiN (7,16%)[30][31]. Frekwencja w wyborach parlamentarnych wyniosła 74,38%[32], a w referendum 40,91%[33], co oznacza, że referendum jest niewiążące
- 9 listopada: Doszło do pierwszego w historii udanego przeszczepu ludzkiego oka[34]
- 24 listopada - 1 grudnia: Zawieszenie broni między Hamasem a Izraelem; strona Hamasu wymieniła zakładników porwanych 7 października na więźniów politycznych więzionych przez Izrael[35][36]
- 3 grudnia: Referendum w Wenezueli dotyczące przyłączenia terytoria Esequibo, które de facto należy do Gujany.
2024
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia:
- oficjalnie rozwiązano struktury państwowe Górskiego Karabachu[37].
- Arabia Saudyjska, Egipt, Etiopia, Iran i Zjednoczone Emiraty Arabskie dołączyły do BRICS[38].
- 29 lutego: żołnierze Izraela dokonali masakry na 118 Palestyńczykach, otwierając ogień do grupy cywilów stłoczonej przy konwoju z pomocą humanitarną[39][40][41].
- 22 marca: doszło do ataku na halę koncertową Crocus City Hall w Krasnogorsku pod Moskwą. Śmierć poniosło 145 osób, a 551 zostało rannych[42][43][44][45]. Do odpowiedzialności za atak przyznało się Państwo Islamskie Chorasanu[46].
- 26 marca: doszło do zawalenia się mostu Francisa Scotta Keya w Baltimore, na skutek uderzenia kontenerowca MV Dali w podporę mostu[47][48].
- 1 kwietnia: Siły Obronne Izraela zaatakowały konwój humanitarny należący do organizacji humanitarnej World Central Kitchen. W wyniku ataku zginęło 7 wolontariuszy, w tym obywatele Australii, Kanady, USA, Irlandii, Palestyny oraz Polski[49][50][51].
- 15 maja: zamach na słowackiego premiera, Roberta Ficę w Handlovej[52].
- 19 maja: W katastrofie prezydenckiego śmigłowca zginął prezydent Iranu Ebrahim Ra’isi i minister spraw zagranicznych Hosejn Amir Abdollahijan[53].
- 13 lipca: zamach na byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa w Butler, napastnik zginął na miejscu[54].
Ważne wydarzenia w nauce i technice w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]- 4 II 2004 Facebook – serwis społecznościowy, w ramach którego zarejestrowani użytkownicy mogą tworzyć sieci i grupy, dzielić się wiadomościami i zdjęciami oraz korzystać z aplikacji, będący własnością Facebook, Inc. z siedzibą w Menlo Park. W czerwcu 2017 liczba użytkowników na całym świecie wynosiła prawie 2 miliardy, a dziennie aktywnych jest prawie 1,3 mld osób[4]. Średni wiek użytkownika serwisu to 22 lata[5]. Dane zgromadzone na Facebooku to ponad 980 petabajtów, co 24 godziny przybywa ponad 0,5 petabajta[6]. Przeciętny użytkownik spędza na Facebooku około 21 minut[7].
- 29 VI 2007 Smartfon – oparty na systemie operacyjnym iPhone OS, mający pełnić funkcje telefonu komórkowego, platformy rozrywkowej i komunikatora internetowego.
- 1 VII 2021 Latający samochód Air Car – który wykonał kurs między dwoma lotniskami[55].
Przywódcy państw w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]W zestawieniach pominięto osoby tymczasowo sprawujące funkcje prezydenta i pełniące jej obowiązki, numeracja kolejnych przywódców według daty wstąpienia na urząd.
W wykazie uwzględniono przywódców 12 pierwszych państw na liście państw świata według PKB nominalnego (według danych MFW z 2011 roku) oraz Polski.
Prezydent | Partia | Okres | Premier | Okres | Partia | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
3. (11) | ![]() | Aleksander Kwaśniewski | SLD | 23 XII 1995 – 23 XII 2005 | 8. | ![]() | Jerzy Buzek | 31 X 1997 – 19 X 2001 | AWS, RS AWS |
9. | Leszek Miller | 19 X 2001 – 2 V 2004 | SLD-UP | ||||||
10. | ![]() | Marek Belka | 2 V 2004 – 31 X 2005 | SLD-UP | |||||
11. | ![]() | Kazimierz Marcinkiewicz | 31 X 2005 – 14 VII 2006 | PiS | |||||
4. (12) | ![]() | Lech Kaczyński | PiS | 23 XII 2005 – 10 IV 2010 | |||||
12. | ![]() | Jarosław Kaczyński | 14 VII 2006 – 16 XI 2007 | PiS | |||||
13. | ![]() | Donald Tusk | 16 XI 2007 – 22 IX 2014 | PO | |||||
5. (13) | ![]() | Bronisław Komorowski | PO | 6 VIII 2010 – 6 VIII 2015 | |||||
14. | ![]() | Ewa Kopacz | 22 IX 2014 – 16 XI 2015 | PO | |||||
6. (14) | ![]() | Andrzej Duda | PiS | od 6 VIII 2015 | |||||
15. | ![]() | Beata Szydło | 16 XI 2015 – 11 XII 2017 | PiS | |||||
16. | ![]() | Mateusz Morawiecki | 11 XII 2017 – 13 XII 2023 | PiS | |||||
(13.) | ![]() | Donald Tusk | od 13 XII 2023 | PO |
Prezydent USA | Okres sprawowania urzędu | Partia | Wiceprezydent USA | Sekretarz stanu USA | |||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
42. | ![]() | Bill Clinton | 20 stycznia 2001 | demokrata | 45. | ![]() | Al Gore | ![]() | Madeleine Albright (od 23 stycznia 1997) |
43. | ![]() | George W. Bush | 20 stycznia 2009 | republikanin | 46. | ![]() | Dick Cheney | ![]() | Colin Powell |
![]() | Condoleezza Rice | ||||||||
44. | ![]() | Barack Obama | 20 stycznia 2017 | demokrata | 47. | ![]() | Joe Biden | ![]() | Hillary Clinton |
![]() | John Kerry | ||||||||
45. | ![]() | Donald Trump | 20 stycznia 2021 | republikanin | 48. | ![]() | Mike Pence | ![]() | Rex Tillerson |
46. | ![]() | Joe Biden | demokrata | 49. | ![]() | Kamala Harris | ![]() | Antony Blinken |
Lp. | Przewodniczący | Okres sprawowania urzędu | Premier |
---|---|---|---|
9. | Jiang Zemin | 27 marca 1993 – 15 marca 2003 | Zhu Rongji |
10. | Hu Jintao | 15 marca 2003 – 14 marca 2013 | Wen Jiabao |
11. | Xi Jinping | od 14 marca 2013 | Li Keqiang |
Li Qiang |
Lp. | Cesarz | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
125. | Akihito | 7 stycznia 1989 – 30 kwietnia 2019 | Yoshirō Mori | 5 kwietnia 2000 – 26 kwietnia 2001 |
Jun’ichirō Koizumi | 26 kwietnia 2001 – 26 września 2006 | |||
Shinzō Abe | 26 września 2006 – 26 września 2007 | |||
Yasuo Fukuda | 26 września 2007 – 24 września 2008 | |||
Tarō Asō | 24 września 2008 – 16 września 2009 | |||
Yukio Hatoyama | 16 września 2009 – 8 czerwca 2010 | |||
Naoto Kan | 8 czerwca 2010 – 2 września 2011 | |||
Yoshihiko Noda | 2 września 2011 – 26 grudnia 2012 | |||
Shinzō Abe | 26 grudnia 2012 – 16 września 2020 | |||
126. | Naruhito | od 1 maja 2019 | ||
Yoshihide Suga | 16 września 2020 – 4 października 2021 | |||
Fumio Kishida | od 4 października 2021 |
Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Kanclerz | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
8. | Johannes Rau | 1 lipca 1999 – 30 czerwca 2004 | Gerhard Schröder | 27 października 1998 – 22 listopada 2005 |
9. | Horst Köhler | 1 lipca 2004 – 31 maja 2010 | ||
Angela Merkel | 22 listopada 2005 – 8 grudnia 2021 | |||
10. | Christian Wulff | 30 czerwca 2010 – 17 lutego 2012 | ||
11. | Joachim Gauck | od 18 marca 2012 – 19 marca 2017 | ||
12. | Frank-Walter Steinmeier | od 19 marca 2017 | ||
Olaf Scholz | od 8 grudnia 2021 |
Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
5. | Jacques Chirac | 17 maja 1995 – 16 maja 2007 | Lionel Jospin | 3 czerwca 1997 – 6 maja 2002 |
Jean-Pierre Raffarin | 7 maja 2002 – 31 maja 2005 | |||
Dominique de Villepin | 31 maja 2005 – 17 maja 2007 | |||
6. | Nicolas Sarkozy | 16 maja 2007 – 15 maja 2012 | François Fillon | 17 maja 2007 – 16 maja 2012 |
7. | François Hollande | 15 maja 2012 – 14 maja 2017 | Jean-Marc Ayrault | 16 maja 2012 – 31 marca 2014 |
Manuel Valls | 31 marca 2014 – 6 grudnia 2016 | |||
Bernard Cazeneuve | 6 grudnia 2016 – 15 maja 2017 | |||
8. | Emmanuel Macron | od 14 maja 2017 | Édouard Philippe | 15 maja 2017 – 3 lipca 2020 |
Jean Castex | 3 lipca 2020 – 16 maja 2022 | |||
Élisabeth Borne | 16 maja 2022 – 9 stycznia 2024 | |||
Gabriel Attal | od 9 stycznia 2024 |
Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Wiceprezydent |
---|---|---|---|
38. | Fernando Henrique Cardoso | 1 stycznia 1995 – 1 stycznia 2003 | Marco Maciel |
39. | Luiz Inácio Lula da Silva | 1 stycznia 2003 – 1 stycznia 2011 | José Alencar |
40. | Dilma Rousseff | 1 stycznia 2011 – 31 sierpnia 2016 | Michel Temer |
41. | Michel Temer | 31 sierpnia 2016 – 1 stycznia 2019 | vacat |
42. | Jair Bolsonaro | 1 stycznia 2019 – 1 stycznia 2023 | Hamilton Mourão |
43. | Luiz Inácio Lula da Silva | od 1 stycznia 2023 | Geraldo José Rodrigues Alckmin Filho |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Queen_Elizabeth_II_March_2015.jpg/225px-Queen_Elizabeth_II_March_2015.jpg)
Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
67. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Tony Blair | 2 maja 1997 – 27 czerwca 2007 |
Gordon Brown | 27 czerwca 2007 – 11 maja 2010 | |||
David Cameron | 11 maja 2010 – 13 lipca 2016 | |||
Theresa May | 13 lipca 2016 – 24 lipca 2019 | |||
Boris Johnson | 24 lipca 2019 – 6 września 2022 | |||
Liz Truss | 6 września – 25 października 2022 | |||
68. | Karol III | od 8 września 2022 | ||
Rishi Sunak | od 25 października 2022 |
Lp. | Prezydent | Okres | Premier | Okres |
---|---|---|---|---|
10. | Carlo Azeglio Ciampi | 18 maja 1999 – 15 maja 2006 | Giuliano Amato | 25 kwietnia 2000 – 11 czerwca 2001 |
Silvio Berlusconi | 11 czerwca 2001 – 17 maja 2006 | |||
11. | Giorgio Napolitano | 15 maja 2006 – 14 stycznia 2015 | ||
Romano Prodi | 17 maja 2006 – 8 maja 2008 | |||
Silvio Berlusconi | 8 maja 2008 – 16 listopada 2011 | |||
Mario Monti | 16 listopada 2011 – 28 kwietnia 2013 | |||
Enrico Letta | 28 kwietnia 2013 – 22 lutego 2014 | |||
Matteo Renzi | 22 lutego 2014−12 grudnia 2016 | |||
12. | Sergio Mattarella | od 3 lutego 2015 | ||
Paolo Gentiloni | 12 grudnia 2016 – 1 czerwca 2018 | |||
Giuseppe Conte | 1 czerwca 2018 – 13 lutego 2021 | |||
Mario Draghi | 13 lutego 2021 – 22 października 2022 | |||
Giorgia Meloni | od 22 października 2022 |
Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
2. | Władimir Putin | 7 maja 2000 – 7 maja 2008 | Michaił Kasjanow | 17 maja 2000 – 24 lutego 2004 |
Michaił Fradkow | 5 marca 2004 – 14 września 2007 | |||
Wiktor Zubkow | 14 września 2007 – 7 maja 2008 | |||
3. | Dmitrij Miedwiediew | 7 maja 2008 – 7 maja 2012 | Władimir Putin | 8 maja 2008 – 7 maja 2012 |
2. | Władimir Putin | od 7 maja 2012 | Dmitrij Miedwiediew | 8 maja 2012 – 15 stycznia 2020 |
Michaił Miszustin | od 16 stycznia 2020 |
Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|---|---|
4. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Jean Chrétien | 4 listopada 1993 – 12 grudnia 2003 |
Paul Martin | 12 grudnia 2003 – 6 lutego 2006 | |||
Stephen Harper | 6 lutego 2006 – 4 listopada 2015 | |||
Justin Trudeau | od 4 listopada 2015 | |||
5. | Karol III | 8 września 2022 |
Lp. | Prezydent | Premier |
---|---|---|
10. | Kocheril Raman Narayanan (25 lipca 1997 – 25 lipca 2002) | Atal Bihari Vajpayee (19 marca 1998 – 22 maja 2004) |
11. | Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam (25 lipca 2002 – 24 lipca 2007) | |
Manmohan Singh (22 maja 2004 – 26 maja 2014) | ||
12. | Pratibha Patil (25 lipca 2007 – 25 lipca 2012) | |
13. | Pranab Mukherjee (25 lipca 2012 – 25 lipca 2017) | |
Narendra Modi (od 26 maja 2014) | ||
14. | Ram Nath Kovind (od 25 lipca 2017) |
Lp. | Król | Premier |
---|---|---|
25. | Jan Karol I (22 listopada 1975 – 19 czerwca 2014) | José María Aznar (4 maja 1996 – 16 kwietnia 2004) |
José Luis Rodríguez Zapatero (16 kwietnia 2004 – 21 grudnia 2011) | ||
Mariano Rajoy (21 grudnia 2011 – 2 czerwca 2018) | ||
26. | Filip VI (od 19 czerwca 2014) | |
Pedro Sánchez (od 2 czerwca 2018) |
Przywódcy religijni
[edytuj | edytuj kod]Przywódcy chrześcijańscy
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Herb | Patriarcha | Zdjęcie | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
269. | ![]() | Bartłomiej I | ![]() | Dimitrios Archondonis Δημήτριος Αρχοντώνης | Imroz, Turcja | 2 listopada 1991 |
Lp. | Herb | Papież Suweren Państwa Miasto Watykan | Wizerunek | Łacińskie imię | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
264. / 6. | ![]() | Jan Paweł II | ![]() | Ioannes Paulus Secundus | Karol Józef Wojtyła | Wadowice, Polska | 16 października 1978 – 2 kwietnia 2005 |
265. / 7. | ![]() | Benedykt XVI | ![]() | Benedictus Sextus Decimus | Joseph Alois Ratzinger | Marktl, Niemcy | 19 kwietnia 2005 – 28 lutego 2013 |
266. / 8. | ![]() | Franciszek | ![]() | Franciscus | Jorge Mario Bergoglio | Buenos Aires, Argentyna | od 13 marca 2013 |
Przywódcy Buddyzmu
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Dalajlama | Wizerunek | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
14. | XIV Dalajlama | ![]() | Tenzin Gjaco | Takcer, Tybet | od 22 lutego 1940 |
Przywódcy organizacji międzynarodowych w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]
Przywódcy Unii Europejskiej
[edytuj | edytuj kod]Przew. Komisji Europejskiej[57] | Przew. Rady Europejskiej[57] | Przew. Parlamentu Europejskiego[57] |
---|---|---|
![]() (17 IX 1999 – 22 XI 2004) | ![]() | ![]() (20 VI 1999 – 15 I 2002) |
![]() | ||
![]() | ![]() (15 I 2002 – 20 VII 2004) | |
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ![]() (20 VII 2004 – 16 I 2007) | |
![]() (22 XI 2004 – 1 XI 2014) | ![]() | |
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ![]() (16 I 2007 – 14 VII 2009) | |
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ![]() (14 VII 2009 – 17 I 2012) | |
![]() (1 XII 2009 – 30 XI 2014) | ||
![]() (1 XI 2014 – 30 XI 2019) | ![]() (1 XII 2014 – 30 XI 2019) | ![]() (17 I 2012 – 17 I 2017) |
![]() (17 I 2017 – 3 VII 2019) | ||
![]() (od 1 XII 2019) | ![]() (od 1 XII 2019) | ![]() (od 3 VII 2019) |
Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|
7. | ![]() | 1 stycznia 1997 – 31 grudnia 2006 |
8. | ![]() | 1 stycznia 2007−31 grudnia 2016 |
9. | ![]() | od 1 stycznia 2017 |
Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
---|---|---|
10. | ![]() | 14 października 1999 – 17 grudnia 2003 |
11. | ![]() | 1 stycznia 2004 – 1 sierpnia 2009 |
12. | ![]() | 1 sierpnia 2009 – 30 września 2014 |
13. | ![]() | od 1 października 2014 |
Laureaci nagrody Człowiek Roku tygodnika „Time”
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Rok | Osoba |
---|---|
2001 | ![]() |
2002 | ![]() ![]() ![]() |
2003 | ![]() |
2004 | ![]() |
2005 | ![]() ![]() ![]() |
2006 | Ty |
2007 | ![]() |
2008 | ![]() |
2009 | ![]() |
2010 | ![]() |
2011 | Protestujący[60] |
2012 | ![]() |
2013 | ![]() ![]() |
2014 | Walczący z Ebolą[63] |
2015 | ![]() |
2016 | ![]() |
2017 | Osoby, które przerwały milczenie[64] |
2018 | ![]() |
![]() | |
![]() | |
![]() | |
2019 | ![]() |
2020 | ![]() |
![]() | |
2021 | ![]() |
2022 | ![]() |
![]() | |
2023 | ![]() |
Laureaci Nagrody Nobla
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Imprezy sportowe
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ (stan na 1 marca 2023).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The 21st Century and the 3rd Millennium When Did They Begin?. [dostęp 2016-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-02)].
- ↑ The story of time.
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, Histmag.org, 2008-08-02.
- ↑ Ashley Strickland (red.), Perseverance rover has successfully landed on Mars and sent back its first images [online], CNN, 19 lutego 2021 [dostęp 2021-12-19] (ang.).
- ↑ Paulina Wójtowicz: Pierwszy człowiek z sercem świni nie żyje. Zmarł po dwóch miesiącach od przeszczepu. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).
- ↑ W 2023 r. ten kraj wejdzie do strefy euro. To popularny kierunek wśród Polaków. money.pl, 31 grudnia 2022. [dostęp 2023-01-01].
- ↑ Brazil leaders condemn ‘terrorist acts’, vow to defend democracy [online], aljazeera.com [dostęp 2023-01-10] (ang.).
- ↑ Ukraina: W katastrofie helikoptera w Browarach zginęło kierownictwo MSW Ukrainy. polsatnews.pl. [dostęp 2023-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Kolejne trzęsienie ziemi w Turcji. „Co najmniej jedna ofiara”. Interia, 2023-03-01. [dostęp 2023-03-05]. (pol.).
- ↑ Nakaz aresztowania Władimira Putina. Wydał go Międzynarodowy Trybunał Karny. rmf24.pl. [dostęp 2023-03-17]. (pol.).
- ↑ Finlandia od wtorku w NATO. wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2023-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Finlandia 31. członkiem NATO [online], pap.pl, 4 kwietnia 2023 [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ USA. Były prezydent Donald Trump został aresztowany [online], Polska Agencja Prasowa SA [dostęp 2023-04-30] (pol.).
- ↑ Juice: Space mission to Jupiter’s moons blasts off [online], BBC News [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Sudan crisis: Ceasefire extended but fighting continues, „BBC News”, 27 kwietnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Japonia/ Bezzałogowy lądownik Hakuto-R rozbił się podczas lądowania na Księżycu [online], Nauka w Polsce [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Jennifer Rigby i inni, WHO declares end to COVID global health emergency, „Reuters”, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Statement on the fifteenth meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the coronavirus disease (COVID-19) pandemic [online], who.int, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Pałac Buckingham podał datę koronacji króla Karola III. rp.pl, 12 października 2022. [dostęp 2022-10-21].
- ↑ Coronation live: King and queen travel in Gold State Coach for procession [online], BBC News, 6 maja 2023 [dostęp 2023-05-06] (ang.).
- ↑ Explainer: What the Kakhovka Dam Catastrophe Means For the Ukraine-Russia War - The Moscow Times [online], themoscowtimes.com [dostęp 2024-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-06] .
- ↑ Rachel Treisman: These are the charges Trump was indicted on and what they mean. NPR, 2023-06-09. [dostęp 2023-06-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-12)].
- ↑ Canada is investigating why the Titanic-bound submersible imploded [online], AP News, 24 czerwca 2023 [dostęp 2023-09-30] (ang.).
- ↑ Катастрофа самолета Евгения Пригожина: что известно [online], Forbes.ru, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-09-30] (ros.).
- ↑ Chandrayaan-3 wylądował na Księżycu. Kto zrobił to wcześniej i co dalej? [online], www.benchmark.pl, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Wojskowi oświadczyli, że przejmują władzę. Rozwiązują instytucje, zamykają granice, aresztowali prezydenta [online], TVN24, 30 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Polsat News , Indie rozpychają się w kosmosie. Tym razem celem jest Słońce [online], polsatnews.pl, 2 września 2023 [dostęp 2023-12-28] (pol.).
- ↑ „Zawsze tylko wojna, wojna – 30 lat wojny”. Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie zarządzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1564).
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Sejmu RP. PKW. [dostęp 22023-12-27].
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Senatu RP. PKW. [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Frekwencja w wyborach 2023 r. do Sejmu. PKW, 2023-10-17. [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Referendum Ogólnokrajowe w 2023 r. [online], referendum.gov.pl [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Barbara Kwiatkowska: Pierwszy w historii przeszczep oka. Pacjent z USA dostał nową twarz. Wirtualna Polska, 2023-11-10. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Rozejm w Strefie Gazy. Pierwsi zakładnicy porwani przez Hamas wrócili do Izraela. TVN24, 2023-11-24. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Paweł Aguff: Koniec rozejmu w Strefie Gazy, Izrael atakuje. Nowe ofiary. Dziennik.pl, 2023-12-01. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ "Zawsze tylko wojna, wojna - 30 lat wojny". Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-09-30]. (pol.).
- ↑ Brics countries agree major expansion as six countries invited to join [online], The Independent, 24 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-26] (ang.).
- ↑ Raf Sanchez: More than 100 killed as Israeli troops accused of opening fire on Gazans crowded around aid convoy. NBC News, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Israel’s war on Gaza updates: US confirms humanitarian aid airdrops. Aljazeera, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Zastrzelili ponad 100 osób czekających na pomoc. „To nie my, to ciężarówki” (WIDEO). Rzeczpospolita, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Michaił Tereszczenko: Число пострадавших в результате теракта в „Крокус сити холле” выросло до 551. TASS, 2024-03-30. [dostęp 2024-03-30]. (ros.).
- ↑ Wciąż rośnie skala tragedii. Są nowe informacje o liczbie ofiar zamachu pod Moskwą. Polskie Radio24.pl, 2024-03-25. [dostęp 2024-03-25]. (pol.).
- ↑ Rafał Mrowicki , Violetta Baran , Tragiczny bilans. Prawie 150 osób zginęło w ataku w Rosji [RELACJA NA ŻYWO] [online], Wirtualna Polska, 23 marca 2024 [dostęp 2024-03-23] .
- ↑ Strzelanina i wybuch w sali koncertowej pod Moskwą. Zabici i ranni. TVN24, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ ISIS odpowiada za zamach w Moskwie. Media: Amerykanie ostrzegali przed takim scenariuszem [online], PAP, 22 marca 2024 [dostęp 2024-03-22] (pol.).
- ↑ MUP, Tragedia w Baltimore. Ekspert wyjaśnia, jak doszło do katastrofy [online], wiadomosci.wp.pl, 26 marca 2024 [dostęp 2024-03-26] (pol.).
- ↑ Dramatyczne nagranie z USA. Most Key Bridge zawalił się w kilka sekund [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-03-26] (pol.).
- ↑ Wiceszef MSZ: znamy tożsamość Polaka, który zginął w Strefie Gazy. TVN24, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03]. (pol.).
- ↑ Śmierć Polaka w Strefie Gazy. Głos zabrało izraelskie wojsko. Polsat News, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03]. (pol.).
- ↑ Jak wyglądał atak na wolontariuszy w Strefie Gazy? Ustalenia dziennikarzy. TVP Info, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03]. (pol.).
- ↑ Premier Słowacji postrzelony. Rzecznik MSW: potwierdzam próbę zabójstwa. TVN24, 2024-05-15. [dostęp 2024-05-15]. (pol.).
- ↑ Znaleziono śmigłowiec prezydenta Iranu. "Nie ma śladu życia" [online], www.rmf24.pl [dostęp 2024-05-20] (pol.).
- ↑ Donald Trump ewakuowany po ataku na niego. Wykonał znaczący gest [online], Onet Wiadomości, 14 lipca 2024 [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ Latający samochód AirCar po pierwszym locie w mieście. Jest nagranie [online], komputerswiat.pl, 1 lipca 2021 [dostęp 2021-07-11] (pol.).
- ↑ Europejscy przywódcy rozmawiają już z Bidenem. Wśród tematów NATO i klimat [online], TVN24 [dostęp 2020-11-12] (pol.).
- ↑ a b c Skrot Przew. oznacza przewodniczący.
- ↑ Person of the Yers 2009. time.com, 2009-12-16. [dostęp 2010-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-26)]. (ang.).
- ↑ Twórca Facebooka Człowiekiem Roku 2010 tygodnika Time. gazeta.pl, 2010-12-15. [dostęp 2010-12-15]. (pol.).
- ↑ Person of the Year is the Protester. timemagazine.tumblr.com. [dostęp 2010-12-30]. (ang.).
- ↑ Michael Scherer: 2012 Person of the Year: Barack Obama, the President. Time, 2012-12-19. [dostęp 2012-12-19]. (ang.).
- ↑ today.com: Pope Francis named Time’s 2013 Person of the Year. today.com, 2013-12-11. [dostęp 2013-12-11]. (ang.).
- ↑ They risked and persisted, sacrificed and saved. Editor Nancy Gibbs explains why the Ebola Fighters are TIME’s choice for Person of the Year 2014.
- ↑ Zacharek, Stephanie; Dockterman, Eliana; Edwards, Haley Sweetland: TIME Person of the Year 2017: The Silence Breakers. 2017-12-06.
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physics. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Chemistry. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physiology or Medicine. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Literature. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Peace Prizes. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Prizes in Economic Sciences. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).