Bitwa pod Krasnem (VIII 1920) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Wojna polsko-bolszewicka | |||
Czas | 15–17 sierpnia 1920 | ||
---|---|---|---|
Miejsce | pod Krasnem | ||
Terytorium | |||
Przyczyna | Bitwa Lwowska | ||
Wynik | zwycięstwo Sowietów | ||
Strony konfliktu | |||
| |||
Dowódcy | |||
| |||
Siły | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/A.Przybylski_-_Szkic_nr_24.jpg/240px-A.Przybylski_-_Szkic_nr_24.jpg)
Wojna Polska 1918–1921[1]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Walki_obronne_na_linii_Bugu_14_-_17.VIII.1920.png/240px-Walki_obronne_na_linii_Bugu_14_-_17.VIII.1920.png)
Encyklopedja wojskowa, T. 4[2]
Bitwa pod Krasnem – walki polskiej 6 Dywizji Piechoty gen. Mieczysława Lindego z oddziałami 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego toczone w okresie ofensywy Frontu Południowo-Zachodniego w czasie wojny polsko-bolszewickiej.
Geneza
[edytuj | edytuj kod]W końcu lipca Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego planowało uderzenie na prawe skrzydło nacierających wojsk Michaiła Tuchaczewskiego. Do przeprowadzenia operacji zamierzano użyć także jednostek ściągniętych z Frontu Południowo-Wschodniego generała Edwarda Rydza-Śmigłego[3]. Warunkiem sukcesu było wcześniejsze pobicie 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego w obszarze Brodów i Beresteczka[4].
- Osobny artykuł:
Po pięciu dniach bitwy, szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę polską. Jednak sytuacja na Froncie Północnym, a szczególnie upadek Brześcia, zmusiła Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego do przerwania bitwy[5].
W tym czasie dowódca sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego Aleksander Jegorow nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyć Lwów. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między polskimi 2 i 6 Armią, a 7 sierpnia pod Szczurowicami sforsowały Styr. 6 i 14 Dywizja Kawalerii z 45 Dywizją Strzelców miały działać zaczepnie w kierunku na Radziechów–Chołojów–Dobrotwór–Kamionkę Strumiłową, zaś 4 i 11 Dywizja Kawalerii na Busk[6]. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca pod Łuckiem 24 Dywizja Strzelców, a południowe 45 Dywizja Strzelców[7].
Działania opóźniające na tym kierunku prowadziła Grupa Operacyjna Jazdy generała Jana Sawickiego[8], a 3 Armia gen. Zygmunta Zielińskiego pozostawała jeszcze nad Styrem do 5 sierpnia; następnie rozpoczęła odwrót. Po nieudanych próbach zatrzymania 1 Armii Konnej na wschód od Bugu, dowódca Frontu Południowego, gen. Wacław Iwaszkiewicz, wydał 14 sierpnia rozkaz zajęcia nowej linii obrony, przebiegającej wzdłuż górnego biegu Bugu i Strypy[9][10].
Walczące wojska
[edytuj | edytuj kod]Jednostka | Dowódca | Podporządkowanie |
![]() | ||
---|---|---|
dowództwo 6 Armii | gen. Wacław Iwaszkiewicz | Front Płd. Wsch. |
⇒ 6 Dywizja Piechoty | gen. Mieczysław Linde | 6 Armia |
→ 12 pułk piechoty | mjr Franciszek Alter | 6 Dywizja Piechoty |
→ 9 pułk strzelców granicznych | ppłk Stanisław Szemioth | |
→ 20 pułku piechoty | ||
⇒ grupa taktyczna | rtm. Roman Abraham | |
⇒ 13 Dywizja Piechoty | gen. Stanisław Haller | 6 Armia |
→ 54 pułk piechoty | 13 Dywizja Piechoty | |
→ 44 pułk piechoty | ||
⇒ 6 Dywizja Piechoty | 6 Armia | |
→ 20 pułk piechoty | 6 Dywizja Piechoty | |
→ 240 pułk piechoty | ||
![]() | ||
dowództwo 1 Armii Konnej | Siemion Budionny | Front Płd. Zach. |
⇒ 11 Dywizja Kawalerii | Fiodor Morozow | 1 Armia Konna |
⇒ 4 Dywizja Kawalerii | ||
⇒ 6 Dywizja Kawalerii | Aleksiej Polakow |
Walki pod Krasnem
[edytuj | edytuj kod]Wieczorem 14 sierpnia 6 Dywizja Piechoty gen. Mieczysława Lindego obsadziła odcinek obrony nad Bugiem od Kamionki Strumiłowej po Bełzec. Dowódca dywizji przyjął następujące ugrupowanie: 12 pułk piechoty zajął pozycje pod Buskiem i Krasnem, 9 pułk strzelców granicznych pod Rakobutami i Derewlanami, a dwa bataliony 20 pułku piechoty od Derewlan do Kamionki Strumiłowej[9]. Zgodnie z planem dowódcy 6 Armii gen. Wacława Iwaszkiewicza, na oddziały 1 Armii Konnej z rejonu Krasne - Busk miała uderzyć grupa manewrowa, złożona z trzech pułków wyciągniętych z ugrupowania 6., 12. i 13 Dywizji Piechoty. Rozpoznanie bojem miała przeprowadzić grupa rtm. Romana Abrahama.
Sowieci uprzedzili działania Polaków i o świcie 15 sierpnia 11 Dywizja Kawalerii Fiodora Morozowa uderzyła na Busk i Krasne. Walczył z nią i z powodzeniem odpierał ataki polski 12 pułk piechoty mjr. Franciszka Altera. 16 sierpnia dowódca konarmii wprowadził dwie kolejne dywizje, tym razem na kierunku obrony 9 pułku strzelców granicznych ppłk. Stanisława Szemiotha. Strzelcy graniczni ulegli spieszonym oddziałom sowieckich 4. i 6 Dywizji Kawalerii i w dużym nieładzie wycofali się do Streptowa. Powstałą lukę w polskim ugrupowaniu wykorzystała sowiecka kawaleria i wyszła na tyły broniącego się na szerokim froncie II batalionu 20 pułku piechoty[11]. W tych warunkach zaskoczony batalion został szybko rozbity, dwie jego kompanie dostały się do niewoli, a dwie wycofywały się w kierunku na Kamionkę Strumiłową. Interweniował dowódca dywizji, ale kontratak wykonany siłami 240 pułku piechoty nie powiódł się, a i Il/12 pułku piechoty zmuszony został pod Rakobutami do odwrotu[9].
O świcie dowódca polskiej 6 Armii wyprowadził przeciwuderzenie siłami 6 Dywizji Piechoty oraz grupy rtm. Romana Abrahama. Północne zgrupowanie uderzeniowe pod dowództwem ppłk. Jana Sendorka, w składzie 20. i 240 pułk piechoty, uderzyło z rejonu Demowa na Streptów i Żelechów. W walkach poniosło duże straty, zostało zmuszone do odwrotu na Kamionkę Strumiłową i dalej wycofało się aż do Dublan[12][2]. Zgrupowanie południowe pod dowództwem płk. Karola Szemiota, w składzie 54 pułk piechoty oraz grupa rtm. Abrahama, wyparło przeciwnika z Nowosiółek, Chreniowa i Dziedziłowa. Jednak kontratak sowieckiej 6 Dywizji Kawalerii Aleksieja Polakowa odbił Dziedziłów i Nowosiółki, a I batalion 54 pułku piechoty został otoczony i rozbity. Także II batalion 54 pp poniósł wysokie straty; został odrzucony na południowy zachód i wycofał się na Zapytów[13]. Wyznaczony do działań 12 pułk piechoty nie wziął udziału w natarciu[14].
W związku z niepomyślnym rozwojem sytuacji gen. Mieczysław Linde wydał 12 i 54 pułkowi piechoty rozkaz odwrotu przez Laszki Królewskie na Lwów. Cofnęła się też grupa rtm. Abrahama. Jej kawaleria maszerowała w kierunku południowym, a batalion piechoty na Zadwórze. Odwrót osłaniał 44 pułk piechoty, który do wieczora odpierał pod Krasnem ataki 11 Dywizji Kawalerii, a dopiero na rozkaz dowódcy 13 Dywizji Piechoty gen. Stanisława Hallera około 22.00 rozpoczął odwrót w kierunku na Biłkę Szlachecką[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Przybylski 1930 ↓.
- ↑ a b Laskowski (red.) 1934 ↓, s. 587.
- ↑ Wyszczelski 2011 ↓, s. 233.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 28.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 170.
- ↑ Nowak 2010 ↓, s. 178.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 28.
- ↑ Wyszczelski 2008 ↓, s. 252.
- ↑ a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 208.
- ↑ Laskowski (red.) 1934 ↓, s. 585.
- ↑ Odziemkowski 1998 ↓, s. 80.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 192.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 208-209.
- ↑ Laskowski (red.) 1934 ↓, s. 588.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 209.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Otton Laskowski (red.): Encyklopedia wojskowa. T. IV. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, 1934.
- Włodzimierz Nowak: Samhorodek – Komarów 1920. Walki jazdy polskiej z konnicą Budionnego, maj – wrzesień 1920. Warszawa: Bellona SA, 2010. ISBN 978-83-11-11897-3.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon bitew polskich 1914 – 1920. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-85621-46-6.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko – rosyjskiej 1919 – 1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Adam Przybylski: Wojna polska 1918–1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930.
- Wiesław Wysocki (red.): Szlakiem oręża polskiego; vademecum miejsc walk i budowli obronnych. T. 2: Poza granicami współczesnej Polski. Warszawa: Wydawnictwo „Gamb”, 2005. ISBN 83-7399-050-X.
- Lech Wyszczelski: Kijów 1920. Warszawa: Wydawnictwo Bellona SA, 2008. ISBN 978-83-11-11431-9.
- Lech Wyszczelski: Wojna o polskie kresy 1918–1921. Warszawa: Wydawnictwo Bellona SA, 2011. ISBN 978-83-11-12866-8.